Jump to content

'Yancin Dan Adam a Azerbaijan

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.

A cewar RFE/RL, gwamnatin Azerbaijan "tana da dogon tarihi na yin amfani da tsarin shari'ar laifuka don rufe bakin abokan hamayyar siyasa da 'yan jarida da ke sukar cin hanci da rashawa da ya wadata 'yan uwan Aliyev da na cikin gida na cikin gida". Mulkin Aliyev na kama-karya ya rufe kafafen yada labarai masu zaman kansu tare da murkushe jam'iyyun adawa yayin gudanar da zaben da kungiyoyin sa ido na kasa da kasa suka yi la'akari da cewa ba gaskiya ba ne. Baku ya kuma haramtawa masu sa ido na kasa da kasa daga kungiyoyi kamar Human Rights Watch da Amnesty International "wadanda suka rubuta yadda hukumomi ke amfani da azabtarwa akai-akai don fitar da ikirari na karya daga fursunonin siyasa da aka daure kan tuhume-tuhume".

A cewar Reporters Without Borders, Shugaba Ilham Aliyev ya kaddamar da "sabon guguwar mummunar zalunci a kan sauran 'yan jarida na kasar" a ƙarshen 2023. An gurfanar da 'yan jarida daga Abzas Media mai zaman kanta, Toplum TV, da Meydan TV a cikin 2024 da 2025 a cikin fitina da kungiyoyin kare hakkin dan adam na duniya suka bayyana a matsayin marasa adalci. An tsare dukkan ma'aikatan gidan labarai na Meydan TV a watan Disamba na shekara ta 2024.

A ranar 20 ga Yuni 2025, an yanke wa 'yan jarida bakwai daga Abzas Media da Radio Free Europe / Radio Liberty (RFE / RL) hukuncin ɗaurin kurkuku na dogon lokaci a Azerbaijan. Marie Struthers, Darakta na Gabashin Turai da Asiya ta Tsakiya na Amnesty International, ta ce: "Ta hanyar matsawa da aka ƙirƙiri zargin tattalin arziki a kan 'yan jarida da suka fallasa cin hanci da rashawa, hukumomin Azerbaijan suna aika saƙo mai ban tsoro ga duk wanda ke cikin ƙasar da ya yi ƙarfin hali ya kalubalanci su. ... Rashin siyasa a Azerbaijan a yau yana da ban tsoro, duk da haka ba mu da haka muna da haɗin kai, ƙa'idodin ƙa'ida game da shi daga al'ummar duniya, don kare haƙƙin ɗan adam.

Cin hanci da rashawa

[gyara sashe | gyara masomin]

 

An bayyana mai mulkin kama-karya na Azerbaijan Ilham Aliyev da matarsa Mehriban Aliyeva a matsayin "ƙaddamar da nepotism da kleptocracy" a Azerbaijan.

Cin hanci da rashawa a Azerbaijan an dauke shi a duk fannoni na siyasar Azerbaijan. Iyalin da ke mulki sun haifar da tuhuma daga kafofin watsa labarai masu zaman kansu daban-daban game da dukiyarsu mai yawa, kamar yadda aka tabbatar da sayen kadarorin miliyoyin daloli a Dubai, Hadaddiyar Daular Larabawa.

An dauki wasu matakai game da cin hanci da rashawa a cikin 'yan shekarun nan.[1][2] Batutuwan cin hanci da rashawa a cikin isar da sabis na jama'a sun k[./<i id= Asan_service" id="mwAoc" rel="mw:WikiLink" title="ASAN service">ASAN] ɗaya daga cikin yankuna masu matsala a cikin ɓangaren jama'a. Don kawar da cin hanci da rashawa a cikin isar da sabis na jama'a, an kafa sabon ma'aikatar rigakafi, wato, cibiyar kimanta sabis ta Azerbaijan (ASAN) (asan na nufin "mai sauƙi" a cikin Azerbaijani) ta hanyar Dokar Shugaban kasa a cikin 2012. [3] A halin yanzu, wannan ma'aikatar tana ba da sabis 34 ga hukumomin jihohi 10. Ita ce samfurin isar da sabis na shagon farko a duniya don samar da sabis na hukumomin jihohi daban-daban maimakon kawai ayyukan jikin jihar ɗaya.

Azerbaijan ta sanya hannu kan Shirin Yaki da Cin Hanci da Rashawa na Istanbul (Istanbul Action Plan, ko IAP) wanda ya shafi Armenia, Azerbaijan, Georgia, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Mongolia, Tajikistan, Ukraine, da Uzbekistan da sauran kasashen ACN a shekara ta 2003. [4] Aiwatar da shirin ya haɗa da bita na yau da kullun da tsarin tsarin shari'a da tsarin don yaki da cin hanci da rashawa a cikin ƙasashen da aka rufe ta bangarorin da suka sanya hannu. Tun daga wannan lokacin, Azerbaijan ta shiga cikin sa ido. Don bayanan rahotanni da sabuntawa duba.[5]

Kashewa da tilasta

[gyara sashe | gyara masomin]

A cewar Human Rights Watch, tun daga shekarar 2008, a wani bangare na yakin sabunta birane a Baku, an kori dubban masu gidaje daga gidajensu a sassa da dama na birnin domin samar da wuraren shakatawa, wuraren kasuwanci, da wuraren zama. Hakimin Baku ne ya tsara wannan tsari kuma ana gudanar da shi ba tare da gargadin da ya dace ba. Diyya da aka bayar sun yi ƙasa da ƙimar kasuwa. Mazauna yankin sun kuma ji cewa ba su da zabin samun nasara a kara a kotu idan sun shigar da kara. A wasu lokuta, ana ci gaba da rusa gidaje ba tare da la’akari da umarnin kotu da aka haramta yin hakan ba.[6] Kisan da aka tilasta ya kara muni a shekara ta 2011 bayan Azerbaijan ta lashe gasar Eurovision Song ta 2011, kuma tare da ita, haƙƙin karɓar bakuncin 2012. Wadannan korar sun fusata mutane da yawa kuma an fallasa su sosai a cikin manema labarai bayan an kori daruruwan don a gina Crystal Hall.

Hakkin LGBT

[gyara sashe | gyara masomin]
Masu fafutuka sun nuna rashin amincewa da cin zarafin LGBT a Azerbaijan a lokacin wani taro na 2015 a Jamus.

Kamar a yawancin jihohin bayan Tarayyar Soviet, mutanen LGBT suna fuskantar ƙalubale da ba mazauna LGBT ba. Yayin da jima'i na jima'i ya kasance doka tun bayan soke dokokin hana luwadi na zamanin Soviet a cikin 2000, Azerbaijan ba ta da wata doka da ke kare mutanen LGBT, kuma yarda da jama'a na mutanen LGBT ya ragu. Kungiyar kare hakkin dan Adam ta ILGA-Turai ta sanya Azerbaijan a matsayin kasa mafi muni a Turai don kare haƙƙin LGBT kowace shekara tun 2015. [7]

Page 'Labour rights in Azerbaijan' not found

Rahotanni na kasa da kasa

[gyara sashe | gyara masomin]

A ranar 12 ga Mayu 2011, Majalisar Tarayyar Turai ta zartar da ƙuduri da ke Allah wadai da "rashin cin zarafin 'yancin ɗan adam" da kuma "matsi da sojojin adawa".[8] Kudurin ya ambaci damuwa ga Eynulla Fatullaev, Jabbar Savalan, da sauran fursunoni da sunayensu, da kuma damuwar gaba daya game da "yawan yawan al'amura na musgunawa, hare-hare da cin zarafi ga kungiyoyin farar hula da masu fafutuka na sada zumunta da 'yan jarida a Azerbaijan". Duk da haka, Majalisar Tarayyar Turai ta yaba da sakin masu rubutun ra'ayin yanar gizo guda biyu tare da samar da sabbin kwamitoci na kwamitin hadin gwiwa na EU da Azerbaijan a fannin shari'a, 'yancin dan adam da dimokiradiyya, tare da mika godiyarta ga kasar Azerbaijan bisa gudummawar da ta bayar ga kawancen Gabas.[8]

A cikin watan Agustan 2017, Ƙungiyar Ma'aikata ta Majalisar Dinkin Duniya kan tsare tsare ba bisa ka'ida ba ta buga rahoton aikinta ga Azerbaijan. Bisa gayyatar da gwamnati ta yi masa, Ƙungiyar Ma'aikata akan tsarewar ba bisa ka'ida ba ta ziyarci Azerbaijan daga ranar 16 zuwa 25 ga Mayu 2016. [9]

A cikin watan Agustan 2022, kwamitin Majalisar Dinkin Duniya kan kawar da wariyar launin fata ya bayyana cin zarafin bil'adama da jami'an sojan Azabaijan suka yi kan mutanen kabilar Armeniya yayin rikicin Nagorno-Karabagh na 2020. Kwamitin ya bayyana matukar damuwarsa game da "mummunan take hakkin dan Adam da aka yi a lokacin yakin 2020 da kuma bayan da sojojin Azerbaijan suka yi a kan fursunonin yaki da sauran mutanen da ke da kariya daga kabila ko 'yan asalin Armeniya, ciki har da kisan gilla, azabtarwa da sauran cin zarafi da tsare mutane ba bisa ka'ida ba da kuma lalata gidaje, makarantu, da sauran wuraren farar hula. " [10]

Yanayin da ke cikin Nakhchivan

[gyara sashe | gyara masomin]

Ana ɗaukar haƙƙin ɗan adam a matsayin matalauta sosai a yankin Azerbaijan na Nakhchivan, wanda aka kira "Koriya ta Arewa ta Azerbaijan" ta Rediyo Free Europe / Radio Liberty a cikin 2007. [11] Nakhchivan jamhuriya ce mai cin gashin kanta, wacce a baya take karkashin gwamnan Vasif Talibov sama da shekaru 17 kafin ya yi murabus a shekarar 2022. An nuna damuwa game da zalunci na 'yan sanda, rashin hukunci, iyakancewa mai yawa kan' yanci na jama'a, da cin hanci da rashawa.[12][13][14]

An bayyana Nakhchivan a matsayin "dakunan gwaje-gwaje na danniya" wanda aka gwada hanyoyin danniya sannan kuma a yi amfani da su a kan babban sikeli a sauran Azerbaijan.[15]

Yanayin tarihi

[gyara sashe | gyara masomin]

Jadawalin da ke gaba yana nuna ƙimar Azerbaijan tun 1991 a cikin rahoton Freedom in the World, wanda Freedom House ke bugawa kowace shekara. Ƙimar 1 "kyauta" ne; 7, "ba kyauta ba".[16] 1

  • Azerbaijan a cikin Majalisar Turai
  • 'Yanci na addini a Azerbaijan
  • Hakkin LGBT a Azerbaijan
  • zanga-zangar Baku ta 2019
  • 'Yancin Dan Adam a Asiya
  • 'Yancin Dan Adam a Turai
1. ^ Lura cewa "Shekara" tana nufin "Shekarar da aka rufe". Saboda haka bayanin shekarar da aka yi alama ta 2008 ya fito ne daga rahoton da aka buga a 2009, da sauransu.  
2. ^ Ya zuwa 1 ga Janairu. 

Bayanan da aka ambata

[gyara sashe | gyara masomin]
  1. "Anti-corruption policy in Azerbaijan" (PDF). Archived (PDF) from the original on 13 August 2017. Azerbaijan has made progress in preventing corruption in several sectors, such as public services delivery, traffic police and public education. Reforms have started in customs and business licensing. However, serious and complex corruption challenges have yet to be tackled. Addressing the corruption-prone areas requires stronger political will, efforts, and a healthy environment for broad stakeholder participation in the fight against corruption.
  2. "Anti-corruption policy in Azerbaijan" (PDF). Archived (PDF) from the original on 13 August 2017. Awareness of various forms of corruption and public trust towards selected institutions increased in Azerbaijan since the previous monitoring. ACD in cooperation with the Commission on Combating Corruption (CCC) has engaged in awareness-raising activities. Azerbaijan is encouraged to use a systematic and targeted approach to anti-corruption awareness, plan measures for the corruption-prone sectors, adapt the activities to various target groups and allocate budget for implementation of the measures foreseen by the Action Plan.
  3. Jafarov, Kamal (31 July 2013). "Azerbaijan's one-stop public service shop is driving up efficiency". The Guardian (in Turanci). Archived from the original on 31 January 2017. Retrieved 27 November 2018.
  4. "Anti-Corruption Reforms in AZERBAIJAN" (PDF). Archived (PDF) from the original on 13 August 2017. The Istanbul Anti-Corruption Action Plan (Istanbul Action Plan, or IAP) was endorsed in 2003. It is the main sub-regional initiative in the framework of the OECD Anti-Corruption Network for Eastern Europe and Central Asia (ACN). The Istanbul Action Plan covers Armenia, Azerbaijan, Georgia, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Mongolia, Tajikistan, Ukraine, and Uzbekistan; the other ACN countries participate in its implementation.
  5. "Istanbul Anti-corruption Action Plan country reports". Archived from the original on 16 June 2017.
  6. "Azerbaijan: Rights Abuse Stains International Standing". hrw.org. Human Rights Watch. 22 January 2012. Retrieved 8 March 2022.
  7. "Rainbow Europe - Azerbaijan". ILGA. Archived from the original on 5 January 2017. Retrieved 29 December 2017.
  8. 8.0 8.1 "European Parliament resolution of 12 May 2011 on Azerbaijan". European Parliament. 12 May 2011. Archived from the original on 29 May 2012. Retrieved 15 May 2011.
  9. "Report of the Working Group on Arbitrary Detention on itsmission to Azerbaijan" (PDF). Archived (PDF) from the original on 29 August 2017. Retrieved 28 August 2017.
  10. "Concluding observations on the combined tenth to twelfth reports of Azerbaijan" (PDF). UN Committee on the Elimination of Racial Discrimination (in Turanci). 30 August 2022. Archived from the original (PDF) on 3 October 2022. Retrieved 2 October 2022.
  11. "In 'Azerbaijan's North Korea,' Journalist Crackdown Continues". Radio Free Europe/Radio Liberty. 7 December 2007. Archived from the original on 11 August 2013. Retrieved 10 March 2013.
  12. "Azerbaijan's Dark Island: Human Rights Violations in Nakhchivan" (PDF). Norwegian Helsinki Committee. February 2010. Archived from the original (PDF) on 19 July 2012. Retrieved 10 March 2013.
  13. Aliyev, Kenan (8 July 2008). "Jailed For Not Paying A Bribe". Radio Free Europe/Radio Liberty. Archived from the original on 16 November 2011. Retrieved 10 March 2013.
  14. "Impunity for torture in Nakhchivan". Human Rights house. 25 December 2011. Archived from the original on 3 April 2015. Retrieved 10 March 2013.
  15. "Journalist beaten unconscious in Azerbaijani exclave - Reporters Without Borders". Archived from the original on 18 March 2015. Retrieved 6 March 2015.
  16. Freedom House (2024). "Country and Territory Ratings and Statuses, FIW 1973-2024" (XLS). Retrieved 21 December 2024.