Jump to content

Òbalíke

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Òbalíke
Rayuwa
Haihuwa 19 century
Mutuwa 20 century
Sana'a

Eze Nri Òbalíke shine Eze Nri na farko da aka rubuta na Masarautar Nri a kudu maso gabashin Najeriya na zamani. An ce ya yi mulki daga shekara ta 1935 zuwa 1950.

An nada shi a matsayin Eze Nri

[gyara sashe | gyara masomin]

Obalike ya ambaci mafarki a matsayin tsakiya ga takararsa, yayin da ake zaton an ba da alamomi ga Eze Nri na gaba a ruhaniya, an nakalto shi yana cewa:

Wata dare Enwelana, Eze Nri na ƙarshe, ya bayyana a gare shi ya ce shi ne mutumin da aka zaba; saboda haka sai ya ci gaba da miƙa hadayu.

Mulkin Burtaniya

[gyara sashe | gyara masomin]

Tare da ikon Mulkin mallaka na Burtaniya, masu wa'azi na Kirista, sun ga tsarin al'ada na gudanarwa, wanda ya dogara da bangaskiyar addini ta gargajiya, a matsayin shingen yaduwar bishararsu. Lokacin da Birtaniya ta ci gaba da karɓar ikon gudanarwa na Igbo a cikin 1907, duka sojojin mulkin mallaka da masu wa'azi na Kirista sun mai da hankali kan lalata ikon gargajiya na Nri. Yunkurin soja na kama Nri da Eze Nri ya ƙare cikin cikakkiyar gazawar. Koyaya, tilasta Eze Nri Obalike, bisa ga al'adar da ta daɗe, ya bar garin Nri don halartar 'yan asalin Awka ta hanyar barazanar aikata kisan kare dangi a kan Igbos, yana ɗaya daga cikin ayyukan da aka tsara don cimma wannan ƙarshen. Eze Nri Obalike ya amince ya bar Nri don ya ceci rayukan marasa laifi. Masanin ilimin ɗan adam na gwamnati, Northcote W. Thomas, ya tabbatar da cewa lokacin da Eze Nri Obalike ya bayyana a kotun, 'dukan taron sun tashi suka shirya don tserewa.' Wannan shi ne saboda, wannan shine karo na farko da aka ga Eze Nri da kansa.

Ayyukan ƙarshe na hallaka, bayan da Burtaniya ta gabatar da tsarin warrant Chief a cikin 1911, shine tilasta wa dukkan shugabannin da shugabannin al'umma su yi tir da Eze Nri. Amma kafin wannan lokacin, Eze Nri Obalike ya tilasta soke dukkan ka'idojin haramtacciyar doka da ƙyama har yanzu suna ɗaure garuruwan zuwa Nri. A sakamakon wannan ƙiyayya ne tasirin al'ada na Nri ya ƙuntata zuwa dangantakar da ta fi kusa da sarauta. Wadannan sun hada da Nri (Agukwu, Akamkpisi da Diodo), Enugwu-Ukwu, Nawfia, Enugwu-Agidi da Oruora tare da ake kira Umunri. Kodayake garuruwa biyar da aka ambata a sama an ce na dangin Umu-Nri ne, ba zuriyar Nri Ifikuanim ba ne kai tsaye.[1]

Bayanan da aka ambata

[gyara sashe | gyara masomin]
  1. "Enugwu-Agidi History - The Nri Connection". enugwu-agidi.org. Archived from the original on March 3, 2016. Retrieved Apr 23, 2023.