Ƙungiyar Matasan Yammacin Afirka
| Bayanai | |
|---|---|
| Iri | Yankin matasa |
| Tarihi | |
| Ƙirƙira | 1935 |
| Wanda ya samar | |
Ƙungiyar Matasan Afirka ta Yamma (WAYL) kungiya ce ta siyasa da Bankole Awoonor-Renner, Ellis Brown, I. T. A. Wallace-Johnson da Robert Ben Wuta-Ofei suka kafa a Gold Coast a 1934. [1][2] Kungiyar ta kasance babbar ƙungiyar siyasa a kan gwamnatin mulkin mallaka a Yammacin Afirka, musamman a Gold Coast da Saliyo. An zabi Awoonor-Renner a matsayin Shugaban WAYL na farko. An shirya rassan WAYL a garuruwa da birane da yawa a fadin Gold Coast ciki har da Accra, Akuse, Axim, Cape Coast, Elmina, Salt Pond, Sekondi da Takoradi.
Kungiyar ita ce ƙungiya ta siyasa ta farko a yankin "don ɗaukar mata cikin manyan mambobi da ƙungiyoyin yanke shawara na ƙungiyar". Mary Lokko ta yi aiki a matsayin mataimakin Wallace-Johnson na wani lokaci tun daga 1936, ta zama mace ta farko a Yammacin Afirka da ta rike mukami a cikin ƙungiyar siyasa.
A cikin 1936 Eleanor Rathbone, memba mai zaman kansa na Majalisar Dattijai ta Burtaniya (MP), ta yi tambaya a cikin House of Commons tana tambayar dalilin da ya sa ba da izinin mambobi huɗu na WAYL (Gold Coast), Mista Agyeman, Mt Bobieh, Mista Dampere da Mista Atta, su koma gidajensu a Kumasi, duk da cewa an sake su daga kurkuku bayan an soke su.[3]
A cikin 1938 shahararren League ya karu a Saliyo yayin da Wallace-Johnson ya dawo. Kungiyar ta yi takara kuma ta lashe zaben Freetown City Council a wannan shekarar. A lokacin Wallace-Johnson ya yi iƙirarin cewa kungiyar tana da mambobi 40,000. Bayan nasarar zaben Freetown, hukumomin Burtaniya sun kama Wallace-Johnson. Kungiyar ta shiga cikin rikici bayan an tura Wallace-Johnson kurkuku a Tsibirin Sherbro a 1939. Bayan ƙoƙarin farfado da kungiyar a 1944, Wallace-Johnson ya ɗauke shi cikin Tarayyar Pan-Afirka da aka kafa a Manchester, Ingila. Ya yanke shawarar haɗa shi cikin Majalisar Kasa ta Saliyo a shekarar 1950.
Bayani
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ Asante, S. K. B. (1975). "I.t.a. Wallace Johnson and the Italo-Ethiopian Crisis". Journal of the Historical Society of Nigeria. 7 (4): 631–646. ISSN 0018-2540.
- ↑ Spitzer & Denzer 1973a.
- ↑ "GOLD COAST (ASHANTI ORDINANCE). (Hansard, 16 December 1936)". api.parliament.uk. Retrieved 2025-01-16.
Bayanan da aka ambata
[gyara sashe | gyara masomin]- Adi, Hakim; Sherwood, Marika (2003), Pan-African History: Political Figures from Africa and the Diaspora Since 1787, New York: Routledge, ISBN 0-415-17352-3, OCLC 50243646.
- Cartwright, John R. (1970), Politics in Sierra Leone, 1947-67, Toronto: University of Toronto Press, ISBN 0-8020-1687-1, OCLC 1992688.
- Denzer, LaRay (June–September 1982), "Wallace-Johnson and the Sierra Leone Labor Crisis of 1939", African Studies Review, African Studies Review, Vol. 25, No. 2/3, 25 (2/3): 159–183, doi:10.2307/524215, ISSN 0002-0206, JSTOR 524215, S2CID 144358931.
- Hooker, James (1967), Black Revolutionary: George Padmore's Path from Communism to Pan-Africanism, New York: Praeger Publishers, OCLC 1992688.
- Kilson, Martin (1966), Political Change in a West African State: A Study of the Modernization Process in Sierra Leone, Cambridge: Harvard University Press, ISBN 0-8020-1687-1, OCLC 413935.
- Spitzer, Leo; Denzer, LaRay (1973a), "I. T. A. Wallace-Johnson and the West African Youth League", The International Journal of African Historical Studies, The International Journal of African Historical Studies, Vol. 6, No. 3, 6 (3): 413–452, doi:10.2307/216610, ISSN 0361-7882, JSTOR 216610.
- Spitzer, Leo; Denzer, LaRay (1973b), "I. T. A. Wallace-Johnson and the West African Youth League. Part II: The Sierra Leone Period, 1938-1945", The International Journal of African Historical Studies, The International Journal of African Historical Studies, Vol. 6, No. 4, 6 (4): 565–601, doi:10.2307/217222, ISSN 0361-7882, JSTOR 217222.