Jump to content

Ƙungiyar Matasan Yammacin Afirka

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Ƙungiyar Matasan Yammacin Afirka
Bayanai
Iri Yankin matasa
Tarihi
Ƙirƙira 1935
Wanda ya samar

Ƙungiyar Matasan Afirka ta Yamma (WAYL) kungiya ce ta siyasa da Bankole Awoonor-Renner, Ellis Brown, I. T. A. Wallace-Johnson da Robert Ben Wuta-Ofei suka kafa a Gold Coast a 1934. [1][2] Kungiyar ta kasance babbar ƙungiyar siyasa a kan gwamnatin mulkin mallaka a Yammacin Afirka, musamman a Gold Coast da Saliyo. An zabi Awoonor-Renner a matsayin Shugaban WAYL na farko. An shirya rassan WAYL a garuruwa da birane da yawa a fadin Gold Coast ciki har da Accra, Akuse, Axim, Cape Coast, Elmina, Salt Pond, Sekondi da Takoradi.

Kungiyar ita ce ƙungiya ta siyasa ta farko a yankin "don ɗaukar mata cikin manyan mambobi da ƙungiyoyin yanke shawara na ƙungiyar". Mary Lokko ta yi aiki a matsayin mataimakin Wallace-Johnson na wani lokaci tun daga 1936, ta zama mace ta farko a Yammacin Afirka da ta rike mukami a cikin ƙungiyar siyasa.

A cikin 1936 Eleanor Rathbone, memba mai zaman kansa na Majalisar Dattijai ta Burtaniya (MP), ta yi tambaya a cikin House of Commons tana tambayar dalilin da ya sa ba da izinin mambobi huɗu na WAYL (Gold Coast), Mista Agyeman, Mt Bobieh, Mista Dampere da Mista Atta, su koma gidajensu a Kumasi, duk da cewa an sake su daga kurkuku bayan an soke su.[3]

A cikin 1938 shahararren League ya karu a Saliyo yayin da Wallace-Johnson ya dawo. Kungiyar ta yi takara kuma ta lashe zaben Freetown City Council a wannan shekarar. A lokacin Wallace-Johnson ya yi iƙirarin cewa kungiyar tana da mambobi 40,000. Bayan nasarar zaben Freetown, hukumomin Burtaniya sun kama Wallace-Johnson. Kungiyar ta shiga cikin rikici bayan an tura Wallace-Johnson kurkuku a Tsibirin Sherbro a 1939. Bayan ƙoƙarin farfado da kungiyar a 1944, Wallace-Johnson ya ɗauke shi cikin Tarayyar Pan-Afirka da aka kafa a Manchester, Ingila. Ya yanke shawarar haɗa shi cikin Majalisar Kasa ta Saliyo a shekarar 1950.

  1. Asante, S. K. B. (1975). "I.t.a. Wallace Johnson and the Italo-Ethiopian Crisis". Journal of the Historical Society of Nigeria. 7 (4): 631–646. ISSN 0018-2540.
  2. Spitzer & Denzer 1973a.
  3. "GOLD COAST (ASHANTI ORDINANCE). (Hansard, 16 December 1936)". api.parliament.uk. Retrieved 2025-01-16.

Bayanan da aka ambata

[gyara sashe | gyara masomin]