Abel Alier
|
| |||||||
| |||||||
| Rayuwa | |||||||
| Haihuwa |
Bor County (en) | ||||||
| ƙasa |
Sudan ta Kudu Sudan | ||||||
| Karatu | |||||||
| Makaranta | Jami'ar Khartoum | ||||||
| Harsuna | Turanci | ||||||
| Sana'a | |||||||
| Sana'a | mai shari'a, marubuci da ɗan siyasa | ||||||
| Imani | |||||||
| Jam'iyar siyasa |
Southern Front (en) | ||||||
Abel Alier Kwai (an haife shi a ranar 23 ga Yuni, 1933) ɗan siyasan Sudan ta Kudu ne kuma alkali wanda ya yi aiki a matsayin mataimakin shugaban ƙasar Sudan na farko tsakanin 1971 zuwa 1982 kuma a matsayin shugaban majalisar zartarwa na yankin kudancin Sudan mai cin gashin kansa tsakanin 1972 zuwa 1978. Abel Alier dan siyasa ne wanda ya yi nasarar kammala karatunsa na kwaleji a tsakanin 'yan Kudancin Sudan da dama. Shi alkali ne da ake mutuntawa a duniya, lauya mai kare hakkin dan Adam kuma mai fafutuka a madadin kiristoci a Sudan. Tsohon mataimakin shugaban kasar Sudan (1971-1982), ya zama shugaban majalisar koli ta Kudancin Sudan na farko. Yana zaune ne a kotun din-din-din ta kasa da kasa da ke Hague kuma an amince da shi a matsayin fitaccen lauyan kiristoci na Sudan. Littafin nasa na baya-bayan nan shi ne Kudancin Sudan: An Rasa Yarjejeniyoyi da yawa .
Shekarun farko
[gyara sashe | gyara masomin]An haifi Alier a watan Yuni 1933 a gundumar Bor na jihar Upper Nile a Sudan ta Anglo-Masar (yanzu a cikin Sudan ta Kudu ). Ya halarci fitacciyar makarantar sakandare ta Rumbek, wadda ta karantar da shugabannin Sudan ta Kudu da dama. Ya kuma halarci makarantar Wad Saina da ke arewacin Sudan. Ya kammala karatunsa a Makarantar koyon aikin lauya ta Jami'ar Khartoum kuma yana da nasa kamfanin lauyoyi kafin a nada shi a matsayin alkali, inda ya zama alkali na farko dan asalin kudancin Sudan. Ya kasance mai aiki a Kudancin Kudancin tun kafuwarta a cikin 1964 kuma yana cikin wakilanta a Taron Taro na Zagaye a 1965. An zabe shi dan majalisar tarayya daga 1968 zuwa 1969 a mazabar Bor South.[1][2] Daga nan ya rike mukaman ministoci da dama a gwamnatin Sudan.
Yarjejeniyar Addis Ababa na 1972
[gyara sashe | gyara masomin]Abel Alier ya taka rawa wajen samar da yarjejeniyar Addis Ababa ta 1972 wadda ta bai wa kudancin Sudan damar samun gwamnatinta mai cin gashin kanta daga Juba . Alier ya zama mataimakin shugaban kasar Sudan karkashin Gaafar Nimeiry .
A shekara ta 2005 ya jagoranci kwamitin da aka nada don gudanar da bincike kan mutuwar John Garang wanda ya mutu a hatsarin jirgin sama mai saukar ungulu bayan ya bar Uganda zuwa Sudan. Alier da tawagarsa sun yi nasu bangaren domin binciken yuwuwar gazawar injina da ya haifar da hatsarin da ake zarginsa da rashin kyawun yanayi da rashin ganin ido ko da yake shugaban Uganda Yoweri Museveni ya yi nuni da cewa yiwuwar buga wasa abu ne da bai kamata a yi watsi da shi ba. ko rashin kula.
Sudan ta kulla zaman lafiya
[gyara sashe | gyara masomin]A farkon shekarun 1990, Abel Alier ya rubuta littafi mai suna Kudancin Sudan: An Rasa Yarjejeniya Da Yawa . Yarjejeniyar da aka sanya wa hannu a Imperial Habasha a 1972 Nimeiry ya ci mutuncinsa a shekarar 1983 lokacin da ya sanar da kafa dokar Musulunci.
A farkon 1997, Dr. Riek Machar, ya sanya hannu kan yarjejeniya da Khartoum, wanda ake kira " Yarjejeniyar Khartoum ". Ba a taba aiwatar da shi ba. Littafin Alier ya kasance game da irin waɗannan yarjejeniyoyin da rashin aiwatar da su. Yarjejeniyar zaman lafiya ta baya-bayan nan tsakanin kudanci da arewacin Sudan ana kiranta da "The Comprehensive Peace Agreement" (CPA). Wannan ita ce yarjejeniyar da John Garang ya sanya wa hannu kafin mutuwarsa a ranar 30 ga Yuli 2005. Kasashen duniya da suka hada da Amurka da Birtaniya da EU da Majalisar Dinkin Duniya tare da kungiyar IGAD na Afirka sun goyi bayan wannan yarjejeniya.
Magana
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ Historical Dictionary of the Sudan. Scarecrow Press. 22 March 2013. ISBN 9780810879409.
- ↑ Dictionary Of Modern Arab History. Routledge. 12 October 2012. ISBN 9781136162916.