Abin sha na dabino
| Abin sha na dabino | ||||
|---|---|---|---|---|
| Asali | ||||
| Mawallafi |
Amos Tutuola (mul)  | |||
| Lokacin bugawa | 1952 | |||
| Asalin suna | The Palm-Wine Drinkard | |||
| Ƙasar asali | Najeriya | |||
| Bugawa |
Faber & Faber (mul) | |||
| Characteristics | ||||
| Harshe | Turanci | |||
| Chronology (en) | ||||
| ||||
The Palm-Wine Drinkard (mai taken "da Matattu Palm-Win Tapster a cikin Matattu") wani littafi ne da marubucin Najeriya Amos Tutuola ya buga a shekarar 1952. Littafin Afirka na farko da aka buga a Turanci a waje da Afirka, wannan labari neman da ya danganci tatsuniyoyi Yoruba an rubuta shi a cikin Turanci ko Pidgin English. A ciki, wani mutum ya bi mai shayarwa zuwa ƙasar matattu, yana fuskantar ruhohi da kasada da yawa. Littafin ya kasance mai kawo rigima koyaushe, yana ba da sha'awa da raini tsakanin masu sukar Yamma Na Najeriya, amma ya fito ne a matsayin ɗaya daga cikin mahimman matani a cikin litattafan wallafe-wallafen Afirka, wanda aka fassara zuwa harsuna sama da goma sha biyu.
Makirci
[gyara sashe | gyara masomin]The Palm-Wine Drinkard, wanda aka fada a cikin mutum na farko, game da allah ne da juju-mutum wanda ke magana da kansa a matsayin "Uban alloli waɗanda zasu iya yin komai a wannan duniyar. " Rayuwarsa ta kasance a kan yawan cin ruwan inabi na dabino, wanda aka yi daga ruwan dabino da aka fermented kuma ana amfani dashi a bukukuwan duk faɗin Afirka ta Yamma. A matsayinsa na ɗan mutum mai arziki, mai ba da labari na iya biyan kansa (mutumin da ke amfani da itacen dabino don ruwa sannan ya shirya ruwan inabi). Lokacin da mai zane ya fadi daga itacen dabino kuma ya mutu, ya yanke wadatunsa, mai ba da labari mai tsananin damuwa ya nemi wani amma ya gano cewa babu wanda zai iya daidaitawa da ƙwarewar marigayi. Ya tashi a kan tafiya don gano inda matashinsa ya tafi kuma yana amfani da wayo don shawo kan gwaje-gwaje da yawa daga abubuwan da suka fi na halitta a hanya.
Mai ba da labari ya sadu da wani tsoho wanda a zahiri allah ne watanni bakwai bayan ya tashi daga garinsu wanda ya yi alkawarin samar da amsoshi idan ya kawo Mutuwa daga gidansa tare da tarkon sihiri. Tsohon mutumin ya sa Mutuwa ta kashe mai ba da labari amma ya dawo tare da Mutuwa wanda ya sa tsohon ya gudu cikin tsoro ba tare da samar da alkawarin inda marigayin ya mutu ba.
Watanni biyar bayan barin garin tsohon, mai ba da labari ya isa wani gari kuma shugaban garin ya karbe shi a matsayin baƙo. Bayan mai ba da labari ya bayyana ikonsa, shugaban garin ya ba shi inda marigayi yake idan ya ceci 'yarsa daga wata halitta - daga baya ya bayyana cewa shi ne Cikakken Mutumin - wanda ya sace ta daga kasuwa. Mai ba da labari ya ceci uwargidan kuma ya ɗauke ta a matsayin matarsa amma shugaban garin bai gaya masa inda marigayin ya san cewa zai tafi nan da nan idan ya san ba. Matar mai ba da labari ta haifi ɗansa, "Zurrjir," wanda ya tsoratar da garin kuma mai ba da labarin dole ne ya magance shi. Bayan wannan lamarin, shugaban garin ya gaya wa mai ba da labari cewa marigayin yana zaune a garin Matattu kuma mai ba da labarin, tare da matarsa, ya tafi wannan wuri.
Tare da makoma a yanzu a zuciya, mai ba da labari da matarsa suna tafiya ta cikin gandun daji da garuruwa da ke haɗuwa da ƙungiyoyi daban-daban a hanya, wasu daga cikinsu masu mugunta ne wasu kuma masu karɓar baƙi. Suna taimaka wa juna wajen shawo kan kalubale daban-daban a hanya. Da zarar sun isa garin Matattu, an bayyana cewa mai zane ba zai iya barin ba. Koyaya, mai ba da labari ya ba mai ba da labarin kwai wanda zai iya ba shi duk abin da yake so. Mai ba da labari ya koma gida kuma ya yi amfani da kwai don samar da abinci mara iyaka da ruwan inabi na dabino ga garinsu da yankunan da ke kewaye da su a lokacin yunwa. Koyaya, mutane ba zato ba tsammani suna murkushe kwai yayin da suke wasa a kusa da shi cikin farin ciki kuma da sauri su juya kan mai ba da labari, suna ba shi kunya yayin da suka fahimci cewa ba za a iya samar da abinci ba. Labarin ya ƙare tare da mai ba da labari ya haɗa kwai tare, yana amfani da shi don yin fansa a kan waɗannan mutane, sannan ya yi bikin don kawo ƙarshen yunwa.
Rashin amincewa
[gyara sashe | gyara masomin]An sake nazarin Palm-Wine Drinkard a cikin wallafe-wallafen Yammacin lokacin da Faber da Faber suka buga shi. A shekara ta 1975, mai sukar wallafe-wallafen Afirka Bernth Lindfors ya samar da tarihin duk sake dubawa na aikin Tutuola da aka buga har zuwa yau.[1] Binciken farko ya kasance mai ƙwazo daga Dylan Thomas, wanda ya ji cewa "an bayyana shi a hankali" a cikin "matashi na Turanci"; Binciken kalmominsa na 500 ya jawo hankali ga aikin Tutuola kuma ya saita sautin don cin nasarar zargi. [2][1]
Masu bita na farko bayan Thomas sun bayyana littafin a matsayin "na farko", "na farko ", "maras kyau", "maras son rai", [1] "lazy", [4] da kuma "barbaric" ko "barbarous". [4][1] The New York Times Book Review ya kasance sananne ne wajen bayyana Tutuola a matsayin "wani na gaskiya" wanda duniyarsa ba ta da "haɗin kai da al'adun Turai da na Kirista," yana ƙara cewa Tutuola "ba mai juyin juya hali ba ne na kalmar, ...ba mai surrealist ba" amma marubuci ne tare da "style mara kyau" wanda rubutun ba shi da "wani abu da ya shafi niyyar marubucin".[3] Jaridar New Yorker ta dauki wannan zargi zuwa ga manufarta mai ma'ana, tana mai cewa Tutuola "an dauki shi da muhimmanci sosai" saboda shi "mai ba da labari ne na halitta" tare da "rashin hanawa" da kuma "rashin laifi" wanda rubutun ba sabon abu ba ne ga duk wanda aka haife shi a kan "tsoffin wallafe-wallafen yara".[4] Mai bita ya kammala cewa marubutan Amurka bai kamata su yi koyi da Tutuola ba, saboda "zai zama mai banƙyama ga marubucin da ke da wadataccen gado". A cikin The Spectator, Kingsley Amis ya kira littafin "labari na Afirka" amma ya yaba da shi da "ba'a mai ban dariya" wanda shine "gwagwarmaya mai tsanani" ga mai karatu.[1]
Idan aka yi la’akari da wannan bita-da-kulli da kasashen yamma suka yi, ba abin mamaki ba ne yadda masanan Afirka na wancan lokaci suka ga littafin a matsayin illa ga Afirka, suna ganin cewa labarin ya nuna wa ‘yan Nijeriya jahilai ne kuma mashaye-shaye. Sun damu da cewa littafin ya tabbatar da ra'ayin wariyar launin fata na Turawa game da Afirka, "Nahiya wacce ba ta da masaniya game da ita". [1] Wasu sun soki littafin a matsayin wanda ba na asali ba ne, inda suka lakafta shi kadan fiye da sake maimaita tatsuniyoyi na Yarbawa da aka ji a dandalin kauye da Tutuola a matsayin "kawai" mai ba da labari wanda ya ƙawata labarai ga masu sauraro. [5] Wasu sun nace cewa "bakon lingo" na Tutuola yana da alaƙa da ba Yarbawa ko Yammacin Afirka Pidgin Turanci . [1]
Sai daga baya kuma novel din ya fara tashi bisa ga kima. Masu suka sun fara daraja salon adabin Tutuola a matsayin bincike na musamman na yuwuwar tarihin tarihin Afirka a maimakon kwaikwayi na hakika na littattafan Turai a cikin littattafan Afirka. Ɗaya daga cikin gudunmawar da Tutuola ya bayar ita ce ta "kashe duk wani ra'ayi cewa 'yan Afirka ne masu kwafin al'adun wasu jinsi". [1] Ana ganin Tutuola a matsayin "majagaba na sabon nau'i na wallafe-wallafen, bisa wani tsohon salon magana". [6] Maimakon ganin littafin a matsayin abin sha'awa kawai, masu sukar sun fara lura cewa Tutuola ya yi babban aiki "don ƙaddamar da haɗin kai mai ban mamaki a kan tarin kayan gargajiya na al'ada" da kuma cewa abin da zai iya farawa a matsayin "gutsuniyoyi na al'ada, al'ada da imani" ya kasance "duk sun wuce ta hanyar wutar lantarki na tunanin mutum". [1] Mai sukar Najeriya EN Obiechina ya bayar da hujjar cewa "cosmopolitanism" na mai ba da labari ya ba shi damar "tafiya cikin 'yanci ta hanyar da ba ta da tushe ta duniya ta al'adun gargajiya". Ya bambanta da ayyukan marubuci kamar Kafka, ya kara da cewa, a cikin abin da 'yan adam ke fama da rashin ƙarfi na kaddara marar iyaka, mai ba da labari na The Palm Wine Drinkard "shi ne mai girman kai ma'abucin sihiri mai girma wanda ya sabawa ko da Fate kanta". [7] Har ila yau, ana ganin rashin ƙuduri a cikin littafin a matsayin mafi inganci, wanda ake nufi don ba da damar tattaunawa ta rukuni kamar yadda tatsuniyoyi, karin magana da tatsuniyoyi na Afirka suka yi. Tutuola bai kasance marar nahawu ba fiye da James Joyce ko Mark Twain, wanda amfani da yare ya fi tashin hankali, wasu sun yi jayayya. [8] Mawallafin marubucin Najeriya Chinua Achebe kuma ya kare aikin Tutuola, yana mai cewa ana iya karanta shi a matsayin sharhin ɗabi'a akan masu amfani da Yammacin Turai. Sanin sukar, Tutuola ya bayyana cewa bai yi nadama ba, "Wataƙila idan na sami ilimi mai yawa, wanda zai iya canza rubuce-rubuce na ko inganta shi ko canza shi zuwa wani abu da mutane ba za su yi sha'awar ba. To, ba zan iya cewa ba. Watakila tare da ilimi mai zurfi, ba zan iya zama mashahuriyar marubuci ba. Mai yiwuwa ba zan rubuta tatsuniyoyi ba. Ba zan dauki shi a matsayin wani abu mai mahimmanci a cikin layi ba. [9] Ya kuma kara da cewa "Na rubuta The Palm-Wine Drinkard domin mutanen sauran kasashe su karanta tatsuniyar Yarabawa. ... Manufar rubutuna ita ce in sa wasu su kara fahimtar Yarabawa kuma a gaskiya sun riga sun fahimta fiye da kowane lokaci". [1]
Gado
[gyara sashe | gyara masomin]An haɗa Palm-Wine Drinkard a cikin jerin " Big Jubilee Read " na littattafai 70 da ƙungiyar masana suka zaɓa, kuma BBC da Hukumar Karatu suka sanar a cikin Afrilu 2022, don bikin jubili na platinum na Sarauniya Elizabeth II a watan Yuni 2022. [10] Hakanan an haɗa shi cikin jerin 100 Mafi kyawun Littattafan Fantasy na Duk Lokaci. [11]
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Lindfors 1975.
- ↑ Thomas 1952.
- ↑ Rodman 1953.
- ↑ West 1953.
- ↑ Palmer 1978.
- ↑ Staff Writer 1954.
- ↑ Abiechina 1968.
- ↑ Lo Liyong 1968.
- ↑ Lindfors 1999.
- ↑ "The Big Jubilee Read: Books from 1952 to 1961". BBC. 17 April 2022. Retrieved 13 June 2022.
- ↑ "The 100 Best Fantasy Books of All Times". TIME. 15 October 2020. Archived from the original on 18 October 2020. Retrieved 22 January 2025.