Abinci na Lafiya na Duniya
|
| |
| Bayanai | |
| Ƙaramin ɓangare na |
diet (en) |
| Yana haddasa |
sustainability (en) |
| Mai ganowa ko mai ƙirƙira |
EAT-Lancet Commission (en) |
Abinci na kiwon lafiya na duniya, wanda kuma ake kira Abinci na duniya ko Abinci na duniya, abinci ne mai sassauci wanda hukumar EAT-Lancet ta kirkira [1] a matsayin wani ɓangare na rahoton da aka fitar a cikin The Lancet a ranar 16 ga Janairun 2019. [2][3] Manufar rahoton da abincin da ya bunkasa shine ƙirƙirar tsarin abinci wanda ke da manufofi masu zuwa: [2]
- Don ciyar da yawan jama'ar duniya na mutane biliyan 10 a cikin 2050
- Don rage yawan mutuwar duniya da ke haifar da rashin abinci mai kyau
- Don ci gaba da muhalli don hana rushewar duniya
Shawarwari
[gyara sashe | gyara masomin]Don cimma wannan, ya bayyana sabbin shawarwari game da cin nama, madara, da kayan lambu masu tsami, musamman jan nama. Manufofin wannan sune:
- don rage tasirin masana'antun nama da madara a kan muhalli.
- A ka'idar, don rage yawan kitse da sukari na waɗannan rukunin abinci.[2] Amfani da nama da madara a yau sau da yawa ya wuce shawarwarin abinci mai gina jiki.[4]
Shawarwarin abinci na kiwon lafiya na duniya suna da mafi kyawun abincin caloric kuma sun ƙunshi yawancin abinci daban-daban na shuke-shuke, da ƙananan abinci na dabbobi. Suna dauke da kitse marasa cikawa maimakon kitse mai cikawa, da kuma iyakantaccen adadin hatsi mai tsabta, abinci mai sarrafawa sosai da kuma kara sukari.
| Abinci | Abincin macronutrient (grams a kowace rana) (matsayi mai yuwuwa) |
Caloric cin abinci (kcal a kowace rana) |
Misali | Kwatanta |
|---|---|---|---|---|
| Abincin lambu | 300 (200–600) | 78 | ||
| Abinci na madara | 250 (0–500) | 153 | Kofin madara guda daya a kowace rana | |
| Dukan hatsi | 232 | 811 | ||
| 'Ya'yan itace | 200 (100–300) | 126 | ||
| Tubers ko kayan lambu na StarchyShuke-shuke masu tsayi | 50 (0–100) | 39 | Dankali biyu masu matsakaici ko kayan kwalliya a kowane mako | |
| Mai maras kyau | 40 (20–80) | 354 | ||
| Ƙarin sukari | 31 | 120 | Kwando biyu na zuma a kowace rana | |
| Mai mai cike da ruwa | 11.8 (0–11.8) | 96 | ||
| Tushen furotin: | ||||
| Legumes | 75 (0–100) | 284 | ||
| Nuts | 50 (0–75) | 291 | ||
| Kayan kaza da sauran kaji | 29 | 62 | Ɗaya daga cikin cinya na kaza mara ƙashi, mara fata kowace rana ko kuma wani yanki na naman kaza na rana | |
| Kifi | 28 | 40 | ||
| Naman shanu, ɗan rago da naman alade | 14 | 30 | Ɗaya daga cikin naman alade a kowace rana ko kuma hamburger mai matsakaici a kowane mako | Sau biyu matsakaicin amfani da mutum a Asiya, da kuma matsakaicin adadin jan nama da aka ci a Afirka [5] |
| Kwai | 13 | 19 | Ɗaya daga cikin ƙwai a kowace rana ta uku (misali, an kama shi, an yi shi cikin pancakes, da dai sauransu) | Rabin amfani da kwai a Japan da China; sau shida amfani da kwayar a Indiya [6][7] |

Har ila yau, akwai wasu shawarwari game da yawan 'Ya'yan itace, kayan lambu, legumes, hatsi, da mai. Wannan shi ne saboda an halicci abincin ne a kusa da jimlar abinci na 2,500 a rana (don hana cin abinci mai yawa). Amma babban abin da aka mayar da hankali shi ne nama, ƙwai, madara, da kayan lambu masu tsami. Hukumar EAT-Lancet ta bayyana abincin kiwon lafiya na duniya a matsayin "abinci mai sauƙi, wanda ya fi dacewa da shuka amma zai iya haɗawa da ƙananan kifi, nama da abinci na madara".[2]
Amsa
[gyara sashe | gyara masomin]Jaridar Burtaniya The Guardian da kuma labarai na Amurka CNN [9] sun ba da labarin abinci mai kyau.
Harry Harris, a rubuce a cikin New Statesman, ya yi taka tsantsan game da da ikirarin cewa abincin zai iya canza Tsarin abinci na duniya, yana cewa, "Yana da alama yana da kyau a ci gaba da sanya nauyin canjin yanayi a kan halayyar mutum, lokacin da muka san cewa kamfanoni 100 suna da alhakin kashi 71 cikin dari na hayaki na duniya.[sic] "[10]
Hukumar Lafiya ta Duniya ta janye tallafinta na taron EAT-Lancet biyo bayan zargi daga Gian Lorenzo Cornado, wakilin Italiya ga kungiyoyin duniya na Geneva. Cornado ya ce karɓar tsarin abinci ɗaya ga dukan duniya zai lalata abincin gargajiya da al'adun al'adu, kuma rage cin nama da alewa zai haifar da asarar miliyoyin ayyuka.[5]
A cikin 2019, Francisco J. Zagmutt da abokan aiki sun kalubalanci abincin duniya bisa ga kuskuren da aka yi amfani da shi don kimanta lafiyar.[11] Koyaya, kamar yadda Walter Willett ya nuna, hanyoyin daban-daban guda uku da aka yi amfani da su don kimanta yawan mutuwar da za a iya hanawa tsakanin manya an buga su da kansu daga Hukumar EAT-Lancet tare da cikakken tsari. [12]
A cikin 2025, an bayyana cewa wani kamfani na PR wanda masana'antar madara da nama ke tallafawa ya shirya 'yan jarida da masu tasiri don ɗaukar hoto mara kyau. Wadannan kungiyoyi an ba da bayani don tsara abincin a matsayin "mai tsattsauran ra'ayi," "ba tare da taɓawa ba," da kuma "mai munafunci".[13]
Kudin
[gyara sashe | gyara masomin]Kudin wannan abincin ya fi ƙasa da abin da wasu mutane ke kashewa yanzu, kuma fiye da abin da sauran mutane za su iya biya.
Adegbola T. Adesogan da abokan aiki sun kalubalanci abincin duniya a cikin 2020 waɗanda suka rubuta cewa shirye-shiryen abinci masu ɗorewa, kamar abincin duniya, ba su warware matsalolin mata da yara waɗanda a halin yanzu suke matalauta don cin nama, ƙwai, da kayan madara a kai a kai, kuma lafiyarsu za ta amfana daga gabatar da abinci na dabba.[14]
Masu bincike daga Cibiyar Nazarin Manufofin Abinci ta Duniya da Jami'ar Tufts sun lissafa cewa kusan mutane biliyan 1.6, galibi a yankin Sahara da Kudancin Asiya, ba za su iya biyan kuɗin abincin EAT-Lancet ba.[15]
Wani binciken da aka yi a shekarar 2020 ya gano cewa abincin duniya ya fi araha fiye da abincin Australiya.[16]
Kwatanta da tsarin abinci da aka ba da shawarar
[gyara sashe | gyara masomin]Binciken kwatanta na 2020 ya sami yarjejeniyoyi tsakanin abincin duniya da Jagororin Abinci na 2015-2020 ga Amurkawa. Bambance-bambance suna cikin adadin da aka ba da shawarar na 'ya'yan itace, kwayoyi, jan nama, tsaba, kayan lambu da hatsi gaba ɗaya.[17]
Binciken kwatanta na 2020 na matsakaicin abincin Indiya tare da abincin duniya ya gano cewa matsakaicin abinci na Indiya ana ɗaukarsa mara lafiya saboda yawan cin hatsi da abinci mai sarrafawa, tare da rashin isasshen furotin, 'ya'yan itatuwa, da kayan lambu.[18]
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ "The EAT-Lancet Commission on Food, Planet, Health". EAT (in Turanci). Retrieved 2019-02-08.
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 "Lancet Commission Summary Report" (PDF). Archived from the original (PDF) on 2022-04-23. Retrieved 2025-07-26.
- ↑ "Food in the Anthropocene: the EAT–Lancet Commission on healthy diets from sustainable food systems". The Lancet. 2019-01-16. Retrieved 2019-05-23.
- ↑ "Plant-Rich Diets". Project Drawdown (in Turanci). 2020-02-06. Retrieved 2020-12-05.
- ↑ 5.0 5.1 Torjesen, Ingrid (9 April 2019). "WHO pulls support from initiative promoting global move to plant based foods". BMJ. 365: l1700. doi:10.1136/bmj.l1700. PMID 30967377. S2CID 106411182. Retrieved 30 August 2019.
- ↑ "Countries That Consume the Most Eggs". WorldAtlas (in Turanci). 16 July 2018. Retrieved 2020-12-04.
- ↑ Anandan, Sanjevi (2019-08-23). "Study: India's meat and egg consumption very low". Deccan Chronicle (in Turanci). Retrieved 2020-12-04.
- ↑ http://theguardian.com/environment/2025/oct/02/planetary-health-diet-could-save-40000-deaths-a-day-landmark-report-finds
- ↑ Nina Avramova (16 January 2019). "This diet could help save lives, and the planet". CNN. Retrieved 2019-02-08.
- ↑ "Why a planetary health diet probably won't save the world". www.newstatesman.com (in Turanci). 21 January 2019. Retrieved 2019-02-08.
- ↑ Zagmutt, Francisco J; Pouzou, Jane G; Costard, Solenne (2019). "The EAT–Lancet Commission: a flawed approach?". The Lancet. 394 (10204): 1140–1141. doi:10.1016/S0140-6736(19)31903-8. PMID 31571598. S2CID 203463607.CS1 maint: multiple names: authors list (link)
- ↑ Willett, Walter; Rockström, Johan; Loken, Brent (2019). "The EAT–Lancet Commission: a flawed approach? – Authors' reply". The Lancet. 394 (10204): 1141–1142. doi:10.1016/S0140-6736(19)31910-5. PMID 31571599. S2CID 203461418.CS1 maint: multiple names: authors list (link)
- ↑ Carlile, Clare (2025-04-11). "Revealed: Meat Industry Behind Attacks on Flagship Climate-Friendly Diet Report". DeSmog (in Turanci). Retrieved 2025-04-11.
- ↑ Adesogan, Adegbola T; Havelaar, Arie H; McKune, Sarah L; Eilitta, Marjatta; Dahl, Geoffrey, E. (2020). "Animal source foods: Sustainability problem or malnutrition and sustainability solution? Perspective matters". Global Food Security. 25: 100325. Bibcode:2020GlFS...2500325A. doi:10.1016/j.gfs.2019.100325.CS1 maint: multiple names: authors list (link)
- ↑ Hirvonen, Kalle; Bai, Yan; Headey, Derek; Masters, William A. (2019-11-08). "Affordability of the EAT–Lancet reference diet: a global analysis". The Lancet Global Health. 8 (1): e59–e66. doi:10.1016/S2214-109X(19)30447-4. PMC 7024996. PMID 31708415.
- ↑ Goulding, Tara; Lindberg, Rebecca; Russell, Catherine Georgina. (2020). "The affordability of a healthy and sustainable diet: an Australian case study". Nutrition Journal. 19 (19): 109. doi:10.1186/s12937-020-00606-z. PMC 7528590. PMID 32998734.CS1 maint: multiple names: authors list (link)
- ↑ Blackstone, Nicole Tichenor; Conrad, Zach (2020). "Comparing the Recommended Eating Patterns of the EAT-Lancet Commission and Dietary Guidelines for Americans: Implications for Sustainable Nutrition". Current Developments in Nutrition. 4 (3): nzaa015. doi:10.1093/cdn/nzaa015. PMC 7053404. PMID 32154501.CS1 maint: multiple names: authors list (link)
- ↑ Sharma Manika; Kishore, Avinash, Kishore; Roy, Devesh; Joshi, Kuhu (2020). "A comparison of the Indian diet with the EAT-Lancet reference diet". BMC Public Health. 20 (812): 812. doi:10.1186/s12889-020-08951-8. PMC 7260780. PMID 32471408.CS1 maint: multiple names: authors list (link)