Jump to content

Abu as-Salt

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.

Abū aṣ-Ṣalt Umayya ibn ʿAbd al-ʿAzīz ibn Abī aṣ-Ṣalt ad-Dānī al-Andalusī (Script error: The function "langx" does not exist.) (c. 1068Samfuri:MdashOktoba 23, 1134), wanda aka sani a Latin da suna Albuzale, ya kasance wani masanin kimiyya na Andalusiyya-Larabawa wanda ya rubuta game da ilimin magunguna, ilimin lissafi, ilimin kimiyyar Aristotelian, da ilimin taurari. Ayyukansa kan kayan aikin taurari sun karanta a duniya ta Musulunci da Turai. Hakanan ya kan yi tafiya zuwa Palermo kuma ya yi aiki a kotun Roger I na Sicily a matsayin likita mai ziyara.[1] Ya shahara a Turai ta hanyar fassarar ayyukansa da aka yi a Tsibirin Iberiya da kudancin Faransa.[1] Ana kuma danganta shi da gabatar da kiɗan Andalusi zuwa Tunis, wanda daga baya ya haifar da ci gaban ma'luf na Tunisiya.{{Sfn|Comes|2007}

An haifi Abu as-Salt a Dénia, al-Andalus . Bayan rasuwar mahaifinsa yayin da yake yaro, ya zama ɗalibi na al-Waqqashi (1017 - 1095) na Toledo (abokin aiki na Abū Ishāq Ibrāhīm az-Zarqālī). Bayan kammala karatunsa na lissafi a Seville, kuma saboda ci gaba da rikice-rikice a lokacin sake mamayewa, ya tashi tare da iyalinsa zuwa Alexandria sannan Alkahira a cikin 1096.

A Alkahira, ya shiga aikin mai mulkin Fatimid Abū Tamīm Ma'add al-Mustanṣir bi-llāh da Vizier Al-Afdal Shahanshah . Ayyukansa sun ci gaba har zuwa 1108, lokacin da, a cewar Ibn Abī Uṣaybiʿa, yunkurinsa na dawo da babban Felucca cike da jan ƙarfe, wanda ya rushe a cikin Kogin Nilu, ya ƙare cikin gazawar. Abu as-Salt ya gina kayan aikin inji don dawo da Felucca, kuma ya kasance kusa da nasara lokacin da igiyoyi siliki na'urar suka karye. Vizier Al-Afdal ya ba da umarnin kama Abu as-Salt, kuma an ɗaure shi fiye da shekaru uku, sai kawai a sake shi a cikin 1112.

Abu al-Salt ya bar Masar zuwa Mahdiya a Tunisiya, babban birnin Zirids a Ifriqiya inda ya shiga hidimar sarki Yaḥyā ibn Tamīm as-Ṣanhājī kuma inda aka haifi ɗansa, ʿAbd al-ʿAzīz . [2] Ya kuma yi tafiya zuwa Palermo kuma ya yi aiki a kotun Roger I na Sicily a matsayin likita mai ziyara.[1] Ya kuma aika waƙoƙi ga mawaki na Palermitan Abū ḍ-Ḍawʾ . Ya mutu, mai yiwuwa daga dropsy, a Bejaia, Aljeriya. An binne shi a cikin Ribat na Monastir, Tunisia . [2]

Abu as-Salt ya rubuta wani aikin encyclopedic na litattafai da yawa a kan fannonin kimiyya da aka sani da quadrivium . Wataƙila an san wannan aikin a cikin Larabci kamar Kitāb al-kāfī fī al-ʿulūm . An adana waƙoƙinsa a cikin tarihin Imad al-Din al-Isfahani . Har ila yau, sha'awarsa ta haɗa da alchemy da nazarin tsire-tsire masu magani. Ya yi sha'awar gano wani magani wanda zai iya canza jan ƙarfe zuwa zinariya da tin zuwa azurfa.

Ilimin taurari

[gyara sashe | gyara masomin]
  • Risāla fī al-amal bi-l-astrulab ("A kan gini da amfani da astrolabe")
  • Bayani game da kayan kida guda uku da aka sani da Andalusian equatoria .
  • Ṣifat ʿamal ṣafīḥa jāmiʿa taqawwama bi-hā jamīʿ al-kawākib al-sabʿa ("Bayani game da gini da Amfani da Farantin guda ƙasa wanda duka motsi na taurari bakwai ke nufin Mercury, Venus, duniya, Wata, Mars, Jupiter, da Saturn.[1]
  • Kitāb al-wajīz fī ʿilm al-hayʾa ("Ƙaramin rubutu game da ilimin sararin samaniya")
  • Ajwiba ʿan masāʾil suʾila ʿan-ha fa-ovaba ko Ajwiba "ʿan masâʾil fī al-kawn wa-ʾl-ḥabīʿa wa-ʾL-ḥisāb ("Solution to questions on cosmology, physics, and arithmetic").
  • Gabatarwa ga ilimin taurari.
  • Bayani game da Almagest. na Ptolemy.
  • Risāla fī l-musiqa ("Abubuwa game da kiɗa") - an adana rubutun hannu da aka fassara cikin Ibrananci a Paris [3]

Magunguna (pharmacobotany)

[gyara sashe | gyara masomin]
  • Kitab al-adwiya al-mufrad - wannan littafi (wanda aka sani da fassarar Latin ta 1311 ta Almado de Vilanova da fassarar Ibrananci ta Yehuda Nathan) na musamman ne wajen shirya magunguna ba ta hanyar haruffa ba na tsire-tsire masu magani waɗanda aka yi su ba, amma ta ɓangaren jiki ana amfani da su don warkarwa.[4]

Bayani game da Masar

[gyara sashe | gyara masomin]
  • Risāla al-misriyya (Abubuwa game da Masar) wani rahoto da aka rubuta wa Zirid prince Yahya, mai daraja don bayaninsa na karni na 13 na Masar
  • Taqwim al-dhikr (bincike ƙwaƙwalwar ajiya) taƙaitaccen Isagoge na Porphyry da littattafai huɗu na farko na Organon na Aristotles. C. Angel GONZALEZ PALENCIA ne ya fassara rubutun a cikin Mutanen Espanya.
  • Roger na Sicily
  • Ibn Jubayr
  • Muhammad al-Idrisi
  • Ibn al-Saffar

Bayanan da aka ambata

[gyara sashe | gyara masomin]
  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 Comes 2007.
  2. 2.0 2.1 "Abū al-Ṣalt: Umayya ibn ʿAbd al-ʿAzīz ibn Abī al-Ṣalt al-Dānī al-Andalusī | ISMI". ismi.mpiwg-berlin.mpg.de (in Turanci). Retrieved 2022-06-23.
  3. Avenari, Hanoch, Vol 3 (1974). "The Hebrew version of Abul LSalt's treatise on Music, 80 p pdf document, English intro and Hebrew manuscript". Jewish Music Research Center.
  4. Umayya Abu L-Salt (1979). "Kitab al-adwiya al-mufrada". Al-Hayat Al-Thaqafiyya. 3: 153–167.

Samfuri:Islamic astronomySamfuri:Islamic alchemy and chemistry