Jump to content

Addini a Afirka

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Addini a Afirka
addinin wani yanki
Bayanai
Ƙaramin ɓangare na religion on the Earth (en) Fassara
Bangare na Al'adun Afirka
Fuskar Afirka
Nahiya Afirka

Religion in Africa (2020 estimate)[1]

  Christianity (49.3%)
  Islam (41.5%)
  None / Other (1.3%)

Addini a Afirka yana da bangarori da yawa kuma yana da babban tasiri akan fasaha, al'adu da falsafa . A yau, al'ummomi daban-daban na nahiyar da daidaikun jama'a galibi mabiya addinin Kiristanci ne, Musulunci, da ma wasu addinan gargajiya na Afirka . A cikin al'ummomin Kirista ko na Islama, akidar addini suma wani lokaci ana siffanta su da daidaitawa tare da imani da ayyukan addinan gargajiya. [2]

Addinan Afirka na gargajiya

[gyara sashe | gyara masomin]
Altar Vodun a Abomey, Benin
Kwamitin duban Yarbawa na farkon ƙarni na 20

Afirka ta ƙunshi ɗimbin imani na gargajiya iri-iri. Kodayake al'adun addini a wasu lokuta al'ummomin gida da yawa ne ke raba su, yawanci sun keɓanta ga takamaiman al'umma ko yankuna. [3] Dukan addinan gargajiya na Afirka suna haɗe-haɗe ta hanyar ɓangarorin raye-raye tare da mahimmanci na musamman ga bautar kakanni .

A cewar Dokta J Omosade Awolalu, “Tsoffin” a wannan mahallin na nufin ’yan asali ne, abin da ke da tushe, wanda aka yi shi daga tsara zuwa tsara, wanda ake nufin a yi amfani da shi a yau da kuma har abada. Gado daga baya, duk da haka ba a ɗauke shi a matsayin abin da ya gabata ba amma wanda ya haɗa abin da ya gabata da na yanzu da na yanzu tare da dawwama.

Ko da yake sau da yawa ana magana da shi a cikin kalmomi guda ɗaya, Afirka babbar nahiya ce da ke da al'ummomi da yawa, kowace tana da al'adu masu rikitarwa, harsuna masu yawa, da yaru daban-daban.

Afirka ta Yamma

[gyara sashe | gyara masomin]

Asalin wannan mazhabar ya dogara ne akan watsa ta baki; abin da ke rubuce a cikin zukatan mutane, tunaninsu, tarihin baka, al'adu, temples da ayyukan addini. Ba ta da masu kafa ko shugabanni kamar Gautama Buddha, Jesus, ko Muhammed. Ba ta da ’yan mishan ko niyyar yaɗawa ko yin wa’azi. Wasu daga cikin addinan gargajiya na Afirka sune na Serer na Senegal, Yarbawan Najeriya, da Akan na Ghana da Ivory Coast, da Bono na Ghana da Ivory Coast. Garin yamma kuma ya ƙunshi addinin Yarbawa da addinin Anglican na syncretism. Addinin mutanen Gbe (mafi yawancin Ewe da Fon ) na Benin, Togo da Ghana ana kiransa Vodun kuma shine babban tushen addinai iri daya a cikin kasashen waje, irin su Louisiana Voodoo, Haitian Vodou, Cuban Vodú, Dominican Vudú da kuma Vodum na Brazil .

Wasu bambance-bambancen da ke tsakanin yammacin Afirka da Gabas ko addinin kaho sau da yawa sun haɗa da la'akari da allahntaka da na halitta ko na zahiri a matsayin zama ɗaya kuma iri ɗaya, da yin amfani da wannan matsayi don haɗa duban. Limamai daga wannan yanki da tarihi ya ba jama'a ana kiransu waganga . Wani bambanci na Gabashin Afirka da Kaho shine yawaitar annabawa a cikin al'adun baka da sauran nau'ikan yada addinin gargajiya na Afirka.

Babban abin bautawa na asali a cikin kaho na Cushitic shine Waaq, wanda ke ci gaba da bayyana shi har zuwa wannan zamani tare da addinai irin su Waaqeffanna da Waaqism . A cewar marubucin Lugira, addinan gargajiya na Afirka su ne kawai addinan "da za su iya cewa sun samo asali ne daga Afirka. Sauran addinan da ake samu a Afirka sun samo asali ne a wasu sassan duniya." [4]

Addinai na Ibrahimiyya

[gyara sashe | gyara masomin]

Yawancin 'yan Afirka mabiya addinin Kiristanci ne ko kuma Musulunci . Jama'ar Afirka sukan haɗa ayyukan aƙidarsu ta al'ada da ayyukan addinan Ibrahim . [5] Addinai na Ibrahim sun yaɗu a faɗin Afirka. Dukansu sun yada kuma sun maye gurbin addinan Afirka na asali, amma galibi ana daidaita su da yanayin al'adun Afirka da tsarin imani. Littafin Encyclopedia na Duniya ya yi kiyasin cewa a shekara ta 2002 Kiristoci sun kafa kashi 45% na al’ummar nahiyar, inda Musulmi ke da kashi 40%. An kuma yi kiyasin a shekara ta 2002 cewa kiristoci su ne kashi 45% na al’ummar Afirka, inda musulmi ke da kashi 40.6%.

Cocin da ke lilo a Kairo, Masar.

Kiristanci yana daga cikin addinai mafi yawan mabiya tare da addinin Musulunci kuma shi ne mafi girma a nahiyar Afirka. Akwai ƙungiyoyi da dama na addinan da suka haɗa dabi'u daban-daban da kuma na annabci, irin su Cocin Baptist na Nazaret a Afirka ta Kudu da cocin Aladura a Najeriya. Haka kuma akwai mabiya da dama na Cocin Adventist na Rana ta Bakwai da na Shaidun Yahaya. Tsofaffin ƙungiyoyin Kirista mafi dadewa a Afirka sun haɗa da Cocin Orthodox na Gabas na Alexandria, Cocin Coptic Orthodox na Alexandria, Cocin Orthodox na Tewahedo na Habasha da Cocin Orthodox na Tewahedo na Eritrea (wanda suka shahara a ƙarni na huɗu bayan Sarki Ezana Babba ya maida Habasha ɗaya daga cikin ƙasashen Kirista na farko.[6])

A farkon ƙarnuka na Kiristanci, Afirka ta samar da fitattun mutane da suka shahara har ma a wajen nahiyar, irin su St Augustine na Hippo, St Maurice, Origen, Tertullian, da Popes guda uku na Cocin Katolika na Roma (Victor I, Miltiades da Gelasius I), da kuma wasu halayen Littafi Mai Tsarki kamar Simon na Cyrene da bawan Habasha da Philip ɗan bishara ya ba da baftisma. Kiristanci ya riga ya kasance a Habasha kafin mulkin Sarki Ezana na Masarautar Axum, amma addinin ya karɓu sosai bayan an ayyana shi a matsayin addinin gwamnati a shekara ta 330 AD, wanda hakan ya sanya ta zama ɗaya daga cikin ƙasashen Kirista na farko.[7]

Mafi tsoho kuma mafi sanannen ambato dangane da isowar Kiristanci a Afirka yana cikin Littafin Ayyukan Manzanni na Littafi Mai Tsarki, inda aka kawo labarin yadda Philip ɗan bishara ya juyo wa wani bako daga Habasha a ƙarni na farko AD. Ko da yake Littafi Mai Tsarki ya kira su da sunan 'yan Habasha, masana sun bayyana cewa kalmar Habasha a wancan lokaci tana nufin yankin da ke kudu da kudu maso gabas da Masar.

Wasu labarai kuma na cewa wannan mutumin da aka juyo ya kasance ɗan asalin Yahudawa wanda ke cikin fadar sarauniyar ƙasar.Samfuri:Fix-span Duk da haka, duka labaran sun yarda cewa mutumin ya kasance cikin manyan jami’an sarauta, kuma ya samu nasarar juyar da sarauniyar zuwa Kiristanci, lamarin da ya kai ga gina coci a ƙasar. Tyrannius Rufinus, wani mashahurin marubuci na tarihin coci, ya rubuta labari a kai, haka kuma wasu marubutan tarihi na coci kamar Socrates da Sozemius sun ambata.[8]

Wasu masana na hasashen cewa cibiyar Kiristanci tana ta komawa daga ƙasashen Turai masu masana’antu zuwa nahiyoyin Afirka da Asiya a wannan zamani. Tarihin Malami Lamin Sanneh na Jami’ar Yale ya bayyana cewa, “Kiristancin Afirka ba kawai wani abu ne na ban mamaki daga wani wuri mai nisa ba, amma Kiristancin Afirka na iya zama siffar abin da ke zuwa nan gaba.”[9] Kididdiga daga *World Christian Encyclopedia* (David Barrett) sun nuna irin yawaitar masu Kiristanci a nahiyar da kuma hasashen cewa zuwa shekarar 2025 za a samu Kiristoci miliyan 633 a Afirka.[10]

Wani bincike na shekarar 2015 ya kiyasta cewa akwai Kiristoci 2,161,000 da suka fito daga asalin Musulunci a Afirka, mafi yawan su daga cikin sassan mabiya addinin Protestant.[11]

Babban Masallacin Kairouan, wanda janar ɗin Larabawa Uqba Ibn Nafi ya gina a shekara ta 670, shi ne masallaci mafi tsufa a Arewacin Afirka.[12] Kairouan, Tunisiya.
Babban Masallacin Abuja a Najeriya.

Musulunci shi ne ɗayan manyan addinai guda biyu a Afirka tare da Kiristanci,[13] inda fiye da kashi 40% na al’umma Musulmai ne, suna wakiltar kusan kashi ɗaya bisa huɗu na musulman duniya. Tushen addinin yana da tarihi tun zamanin Annabi Muhammad, lokacin da sahabbansa suka yi hijira zuwa Habasha don tsira daga zaluncin Larabawa masu bautar gumaka.

Yaduwar Musulunci a Arewacin Afirka ta faru ne da faɗaɗar Daular Larabawa a ƙarƙashin Halifa Umar ta hanyar Sahulin Sinai. A Yammacin Afirka kuwa, 'Yan kasuwa da masu ruwa da tsaki na Musulunci ne suka yada shi. Har ila yau, addinin ya fara shafar Daular Harla a Gabar Afirka tun da wuri.

Musulunci ne addini mafi rinjaye a Arewacin Afirka da kuma Gabar Afirka. Ya zama mafi rinjaye a Gabar Swahili da kuma bakin teku da wasu yankuna na ciki a Yammacin Afirka. Akwai dauloli da dama na Musulmai a Yammacin Afirka da suka yi tasiri sosai, musamman Daular Mali, wadda ta bunƙasa na ɗaruruwan shekaru, da kuma Daular Songhai, ƙarƙashin jagorancin Mansa Musa, Sunni Ali, da Askia Mohammed.

Kasashen Afirka bisa yawan Musulmi

Yawancin Musulmai a Afirka mabiya ne na Sunna.[14][15] Sai dai akwai ƴan kaɗan daga wasu mazhabobi.[16][17]

Masu bin addinin Yahudanci suna zaune a kasashe da dama a nahiyar Afirka; ciki har da Arewacin Afirka, Habasha, Uganda, Kenya, Kamaru, Gabon, Gana, Ivory Coast, Saliyo, Najeriya, Mali, da Kudancin Afirka.

Addinin Baháʼí

[gyara sashe | gyara masomin]
Gidan Ibada na Baháʼí, Kampala, Uganda.

Addinin Baháʼí a Afirka yana da tarihi mai bambanci. Ya fi yaduwa sosai a shekarun 1950s wanda ya ci gaba da kara yaduwa a 1960s.[18] Association of Religion Data Archives (wadda ke amfani da bayanan World Christian Encyclopedia) ta lissafa yawan mabiya Baháʼí a Afirka[19] inda Kenya (#3: 512,900), Jamhuriyar Demokradiyyar Kwango (#5: 282,900), Afirka ta Kudu (#8: 238,500) da Zambiya (#10: 190,400) suka kasance cikin kasashe goma da suka fi yawan Baháʼí a duniya a 2010, yayin da Mauritius (#4: 1.8% na yawan jama'a) ta shiga cikin jerin tare da Zambiya (#3: 1.8%) da Kenya (#10: 1.0%) wajen kaso na yawan mabiya a cikin kasa.

Shugabannin uku na addinin, wato Bahá'u'lláh, `Abdu'l-Bahá, da Shoghi Effendi, sun taba ziyartar Afirka a lokuta daban-daban. A 'yan shekarun nan, kimanin 2000[20] daga cikin mabiya Baháʼí a Masar sun fuskanci matsaloli dangane da rikicin katin shaida na addini a Masar tun daga 2006[21] zuwa 2009.[22] Tun daga lokacin, an kona gidajen wasu daga cikinsu kuma an kore wasu daga cikin garuruwansu.[23] A gefe guda kuwa, mabiya Baháʼí sun sami damar gudanar da taruka guda tara a yankuna daban-daban da aka kira su daga Universal House of Justice a ranar 20 Oktoba 2008 domin murnar nasarorin da aka samu a matakin al'umma da kuma tsara matakai na gaba a yankunansu.[24]

Wani Haikali na Hindu a Durban, Afirka ta Kudu.
Ganga Talao a Mauritius

Hinduism ya fara bayyana a Afirka ne tun daga ƙarshen ƙarni na 19. Ana kiyasta cewa akwai mutane kimanin miliyan 2 zuwa 2.5 da ke bin Hinduism a Afirka. Shi ne addini mafi yawa a Mauritius,[25] kuma akwai haikalai na Hindu a wasu ƙasashe.

Hindus sun zo Afirka ta Kudu a matsayin ma’aikata da aka ɗauka da kwangila a ƙarni na 19. Matashin M.K. Gandhi ya rayu tare da al’ummar Indiyawa a Afirka ta Kudu tsawon shekaru ashirin kafin ya koma Indiya domin shiga gwagwarmayar ’yancin kai ta Indiya.[26]

Haikalin Nan Hua a Bronkhorstspruit, Afirka ta Kudu.

Buddhism ƙaramar addini ce a Afirka da ke da mabiya kusan 250,000,[27] kuma idan aka haɗa da Taoism da addinan gargajiya na Sinawa za su kai kusan 400,000[28] waɗanda yawancinsu sabbin ’yan ci-rani ne daga kasar China (kamar a Mauritius, Réunion, da Afirka ta Kudu).

Kusan rabin Buddhists na Afirka suna zaune a Afirka ta Kudu, yayin da Mauritius ke da mafi yawan kashi bisa dari na Buddhists a nahiyar, tsakanin 1.5%[29] zuwa 2%[30] na yawan jama'ar kasar.

Sauran addinai

[gyara sashe | gyara masomin]

Akwai wasu addinai da ake bi a Afirka, kamar su Sikhism, Jainism, Zoroastrianism da kuma Rastafari da sauransu.[31]

Marasa addini

[gyara sashe | gyara masomin]

Wani binciken Gallup ya gano[yaushe?] cewa marasa addini sun kai kashi 20% a Afirka ta Kudu, 16% a Botswana, 13% a Mozambique, 13% a Togo, 12% a Ivory Coast, 10% a Habasha da Angola, 9% a Sudan, Zimbabwe da Algeria, 8% a Namibia da 7% a Madagascar.[32]

Syncretism na nufin hade mabambantan imani (wanda wasu lokuta sukan saba wa juna), wanda yakan hada da dabi'u daga makarantu daban-daban na tunani. A cikin commonwealth of Africa, ana yin syncretism da imanin gargajiya a ko'ina cikin yankin. Wasu na ganin wannan yana bayyana haƙurin addini tsakanin kungiyoyi daban-daban.[33] Kwesi Yankah da John Mbiti suna cewa yawancin mutanen Afirka na zamani suna da 'gadon addini gauraye' don su daidaita addinansu na gargajiya da na Ibrahimi.[34][35]

Jesse Mugambi yana cewa Kiristanci da mishan na Turai suka koyar wa 'yan Afirka yana da tsoron syncretism, kuma hakan ya ci gaba a karkashin shugabannin addinin Kirista na yanzu a Afirka da nufin kare Kiristanci daga gaurayewa.[36] Wasu kuma suna ganin cewa yawan amfani da kalmar syncretism an yi masa yawa,[37] sakamakon rashin fahimtar ikon jama'a na yankin wajen gina akidar addini da kuma rudani tsakanin abin da ake kira al'adu da abin da ake kira addini.[Ana bukatan hujja] Wasu kuma suna ganin cewa kalmar syncretism tana da ma'ana maras tabbas,[38] domin tana iya nufin sauya ko maye gurbin abubuwan da suka fi muhimmanci na Kiristanci ko Musulunci da wasu imani ko dabi'u daga waje.

Sakamakon hakan, a cewar missiologist Keith Ferdinando, yana kawo tabarbarewar gaskiyar addini. Amma kuma, wasu al'ummomi a Afirka (misali Afro-Asiatic) suna da wasu dabi'u gama gari da na addinan Ibrahimi, wanda hakan yasa ba a dauke su a matsayin syncretism ba a bisa wasu ma'anoni.[39]

Rarrabuwar Addinai a ƙasa ƙasa

[gyara sashe | gyara masomin]

Arewacin Afirka

[gyara sashe | gyara masomin]
Ƙasa Yawan jama'a Kiristoci Musulmai Marasa addini Hindu Budhawa Addinin gargajiya Sauran addinai Yahudawa
Yawan % Yawan % Yawan % Yawan % Yawan % Yawan % Yawan % Yawan %
Algeria Aljeriya 43,851,044 419,570 1.00 43,734,560 98.00 354,700 1.8 0 0.00 0 0.00 10,000 0.20 0 0.00 140,000 0.33
Misra Masar 81,120,000 9,486,120 11.20 76,982,880 88.90 0 0.00 0 0.00 0 0.00 0 0.00 0 0.00 1,000 0.10
Libya Libiya 6,360,000 171,720 2.70 6,143,760 96.60 12,720 0.20 0 0.00 19,080 0.30 0 0.00 0 0.00 0 0.00
Morocco Maroko 31,950,000 20,000 0.06 31,918,050 99.90 0 0.00 0 0.00 0 0.00 0 0.00 3,200 0.01 2,200 0.04
Sudan 33,600,000 1,814,400 5.40 30,475,200 90.70 336,000 1.00 0 0.00 0 0.00 940,800 2.80 0 0.00 0 0.00
Tunisia Tunisiya 10,480,000 20,960 0.20 10,427,600 99.50 20,960 0.20 0 0.00 0 0.00 0 0.00 0 0.00 1,100 0.10

Gabashin Afirka

[gyara sashe | gyara masomin]
Ƙasa Yawan Jama'a Kirista Musulmi Marasa addini Hindu Budda Addinin gargajiya Sauran addinai Yahudu
Yawan % Yawan % Yawan % Yawan % Yawan % Yawan % Yawan % Yawan %
Burundi Burundi 13,162,955 12,294,199 93.40 276,422 2.10 0 0.00 0 0.00 0 0.00 477,960 5.70 0 0.00 0 0.00
Comoros 730,620 5,000 0.20 725,620 99.80 0 0.00 0 0.00 0 0.00 000 0.00 0 0.00 0 0.00
Jibuti 893,450 20,470 2.30 862,410 96.90 1,780 0.20 0 0.00 0 0.00 2,670 0.30 0 0.00 1,780 0.20
Eritrea Eritrea 5,250,000 2,625,000 50.00 2,520,000 48.00 5,250 0.10 0 0.00 0 0.00 21,000 0.40 0 0.00 0 0.00
Ethiopia Habasha 126,527,060 85,152,711 67.3 39,602,969 31.3 50,000 0.06 0 0.00 0 0.00 2,156,700 2.60 0 0.00 25,000 1.00


Gabashin Afirka 333,970,000 238,006,180 71.27 73,510,760 22.01 9,371,310 2.81 982,040 0.29 1,700 0.00 11,288,190 3.38 760,090 0.23 11,780 0.00

Afirka ta Tsakiya

[gyara sashe | gyara masomin]
Ƙasa Yawan jama'a Kiristoci Musulmai Marasa addini Hindu Budhawa Addinin gargajiya Sauran addinai Yahudawa
Yawan % Yawan % Yawan % Yawan % Yawan % Yawan % Yawan % Yawan %
Angola Angola 35,981,281 33,426,610 92.90 395,794 1.10 973,080 5.10 0 0.00 0 0.00 801,360 4.20 0 0.00 0 0.00
Cameroon Kamaru 30,135,732 17,991,032 59.70 6,087,417 20.20 1,038,800 5.30 0 0.00 0 0.00 646,800 3.30 529,270 2.70 0 0.00
Jamhuriyar Afirka ta Tsakiya 4,403,540 3,938,000 89.50 862,000 15.00 44,000 1.00 0 0.00 0 0.00 44,000 1.00 0 0.00 0 0.00
Chadi 11,230,000 4,559,380 40.60 9,200,000 58.00 280,750 2.50 0 0.00 0 0.00 157,220 1.40 11,230 0.10 0 0.00
Samfuri:Country data Democratic Republic of Congo Jamhuriyar Dimokuraɗiyyar Kongo 111,859,928 104,161,811 95.80 2,125,338 1.90 1,187,460 1.80 30,000 0.05 0 0.00 461,790 0.70 65,970 0.10 2,500 0.00003
Jamhuriyar Kongo 4,040,000 3,470,360 85.90 108,000 2.00 363,600 9.00 0 0.00 0 0.00 113,120 2.80 44,440 1.10 0 0.00
Gini Ta Ikwaita 700,000 620,900 88.70 80,000 10.00 35,000 5.00 0 0.00 0 0.00 11,900 1.70 3,500 0.50 0 0.00
Gabon 1,510,000 1,155,150 76.50 169,120 11.20 84,560 5.60 0 0.00 0 0.00 90,600 6.00 10,570 0.70 0 0.00
Sao Tome da Prinsipe 170,000 139,740 82.20 6,000 3.00 21,420 12.60 0 0.00 0 0.00 4,930 2.90 4,080 2.40 0 0.00

Kudancin Afirka

[gyara sashe | gyara masomin]
Ƙasa Yawan jama'a Kiristoci Musulmai Marasa addini Hindu Budhawa Addinin gargajiya Sauran addinai Yahudawa
Yawan % Yawan % Yawan % Yawan % Yawan % Yawan % Yawan % Yawan %
Botswana Botswana 2,010,000 1,449,210 72.10 8,040 0.40 414,060 20.60 6,030 0.30 0 0.00 120,600 6.00 12,060 0.60 0 0.00
Eswatini 1,193,560 1,051,526 88.10 2,400 2.00 120,190 10.10 1,190 0.10 0 0.00 11,900 1.00 4,760 0.40 0 0.00
Lesotho Lesotho 2,170,000 2,105,560 96.70 3,000 0.10 67,270 3.10 0 0.00 0 0.00 2,170 0.10 0 0.00 0 0.00
Namibia 2,280,000 2,223,000 97.50 6,840 0.30 43,320 1.90 0 0.00 0 0.00 4,560 0.20 0 0.00 0 0.00
Saint Helena 4,000 3,860 96.50 140 3.50 0 0.00 0 0.00 0 0.00 0 0.00 0 0.00 0 0.00
Afirka ta Kudu Afirka ta Kudu 62,027,503 50,366,332 81.20 1,240,550 2.00 6,136,274 14.90 753,524 1.70 100,260 0.20 200,520 0.40 150,390 0.30 50,130 0.10

Yammacin Afirka

[gyara sashe | gyara masomin]
Ƙasa Yawan jama'a Kiristoci Musulmai Marasa addini Hindu Budhawa Addinin gargajiya Sauran addinai Ba a bayyana ba
Yawan % Yawan % Yawan % Yawan % Yawan % Yawan % Yawan % Yawan %
Benin Benin 13,852,780 5,690,500 48.00 3,141,320 28.00 442,500 6.00 0 0.00 0 0.00 1,601,850 18.00 0 0.00 0 0.00
Burkina Faso Burkina Faso 20,505,155 5,392,855 26.3 13,082,290 63.8 1,845,463 9.0 184,546 0.9 0 0.00
Cape Verde 512,450 445,500 89.10 800 2.00 45,500 9.10 0 0.00 0 0.00 7,500 1.50 1,000 0.20 0 0.00
Gambiya Gambia 1,730,000 77,850 4.50 1,645,230 95.10 0 0.00 0 0.00 0 0.00 1,730 0.10 0 0.00 0 0.00
Ghana Ghana 34,237,620 24,411,423 71.3 6,813,286 19.9 338,720 1.1 985,365 3.2 1,385,665 4.5
Guinea 9,980,000 1,087,820 10.90 8,423,120 84.40 179,640 1.80 0 0.00 0 0.00 269,460 2.70 0 0.00 0 0.00
Guinea Bissau 1,520,000 300,000 20.00 826,800 45.20 65,360 4.00 0 0.00 0 0.00 469,680 28.00 0 0.00 0 0.00
Ivory Coast Ivory Coast 29,389,150 11,696,880 39.8 12,490,390 42.5 3,703,033 12.6 646,450 2.2 205,725 0.7 646,560 2.2
Liberia 3,990,000 3,427,410 85.90 962,000 20.00 55,860 1.40 0 0.00 0 0.00 19,950 0.50 3,990 0.10 0 0.00
Mali Mali 19,329,841 491,840 3.20 17,508,400 95.00 414,990 0.60 0 0.00 0 0.00 245,920 1.20 0 0.00 0 0.00
Mauritania 4,594,525 3,000 0.10 4,591,525 99.90 0 0 0 0.00 0 0.00 0 0 0 0.00 0 0.00
Nijar 15,510,000 124,080 0.80 15,261,840 98.40 108,570 0.70 0 0.00 0 0.00 0 0.00 0 0.00 0 0.00
Nijeriya Najeriya 230,842,743 113,805,472 49.3 112,651,258 48.8 633,680 0.04 0 0.00 10,000 0.01 2,217,880 1.00 90,000 0.06 0 0.00
Senegal Senegal 17,745,000 887,250 5.00 16,325,400 92.00 35,490 0.20 0 0.00 0 0.00 496,860 2.80 0 0.00 0 0.00
Saliyo 5,870,000 1,226,830 21.00 4,578,600 78.00 5,870 0.10 0 0.00 0 0.00 46,960 1.00 0 0.00 0 0.00
Togo Togo 6,030,000 2,635,110 43.70 1,562,000 20.00 373,860 6.20 0 0.00 0 0.00 2,146,680 35.60 36,180 0.60 0 0.00
  1. Johnson, Todd M.; Crossing, Peter F. (14 October 2022). "Religions by Continent". Journal of Religion and Demography. 9 (1–2): 91–110. doi:10.1163/2589742x-bja10013.
  2. "AFRICAN RELIGIOUS BELIEFS - Tewahedo - Palo - Serer - Tijaniyyah - Vodon". Archived from the original on October 18, 2011. Retrieved 13 March 2015.CS1 maint: unfit url (link)
  3. Cheikh Anta Diop The African Origin of Civilization: Myth or Reality, Chicago, L.Hill, 1974. ISBN 1-55652-072-7
  4. Lugira, Aloysius M., African Traditional Religions (New York: Chelsea House, 2009), p. 36 [in] Varghese, Roy Abraham, Christ Connection: How the World Religions Prepared the Way for the Phenomenon of Jesus, Paraclete Press (2011), p. 1935, ISBN 9781557258397 (Retrieved 7 May 2019)
  5. "US study sheds light on Africa's unique religious mix". AFP. Archived from the original on April 25, 2010.
  6. http://www.kebranegast.com Archived 2011-11-10 at the Wayback Machine Kebra Negast
  7. Wilmore, Gayraud S. (July 2004). Pragmatic Spirituality. NYU Press. ISBN 9780814793961. Retrieved 13 March 2015.
  8. Hansberry, William Leo. Pillars in Ethiopian History; the William Leo Hansberry African History Notebook. Washington: Howard University Press, 1934.
  9. Historian Ahead of His Time, Christianity Today Magazine, February 2007
  10. World Council of Churches Report, August 2004
  11. Johnstone, Patrick; Miller, Duane (2015). "Believers in Christ from a Muslim Background: A Global Census". IJRR. 11: 14. Retrieved 20 November 2015.
  12. Kng, Hans (2006-10-31). Tracing The Way. A&C Black. ISBN 9780826494238. Retrieved 13 March 2015.
  13. Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) ISBN 978-0-85229-956-2 p.306
    Dangane da Encyclopædia Britannica, a tsakiyar shekara ta 2002, akwai Kiristoci 480,453,000, Musulmai 479,869,000 da mutane 98,734,000 da ke bin addinan gargajiya a Afirka. Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, Massachusetts: Blackwell Publishers, 1996.) ya bayyana cewa a tsakiyar shekarun 1990 akwai Musulmai 278,250,800 a Afirka, kusan kashi 45%. Wannan kididdiga dai kiyasi ne, kuma ana samun sabani a tsakanin rahotanni daban-daban (duba Amadu Jacky Kaba). Yaduwar Kiristanci da Musulunci a Afirka: bincike da kimanta adadin mabiya. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005.
  14. "Religious Identity Among Muslims | Pew Research Center". 9 August 2012.
  15. "Sunni Schools". Retrieved 13 March 2015.
  16. Pew Forum on Religious & Public life. 9 August 2012. Retrieved 29 October 2013
  17. Blitt, Robert C. "Springtime for Freedom of Religion or Belief: Will Newly Democratic Arab States Guarantee International Human Rights Norms or Perpetuate Their Violation?." State Responses to Minority Religions. Routledge, 2017. 45-64.
  18. "Overview Of World Religions". General Essay on the Religions of Sub-Saharan Africa. Division of Religion and Philosophy, University of Cumbria. Archived from the original on 2007-12-09. Retrieved 2008-04-16.
  19. "QuickLists: Most Baha'i Nations (2010)". Association of Religion Data Archives. 2010. Archived from the original on 2021-03-02. Retrieved 2020-10-14.
  20. El-Hennawy, Noha (September 2006). "The Fourth Faith?". Egypt Today. Archived from the original on September 4, 2009.
  21. Egyptian Initiative for Personal Rights (2006-12-16). "Government Must Find Solution for Baha'i Egyptians". eipr.org. Archived from the original on 2007-02-09. Retrieved 2006-12-16.
  22. Gonn, Adam (2009-02-24). "Victory In Court For Egyptian Baha'i". Cairo, Egypt: AHN. Retrieved 2009-05-24.
  23. "Baha'i Homes Attacked in Egypt Village". Egypt: Javno.com. 2009-04-03. Archived from the original on 2009-10-02. Retrieved 2009-05-25.
  24. "Regional Conferences of the Five Year Plan; November 2008–March 2009". Baháʼí International Community. 2009. Retrieved 2012-03-21.
  25. "Mauritius". CIA World Factbook. CIA. Archived from the original on 9 January 2021. Retrieved 26 July 2012.
  26. "The Hindu Diaspora | Religious Literacy Project". Archived from the original on 2019-03-20.
  27. "Most Buddhist Nations (2010) - QuickLists - The Association of Religion Data Archives". Archived from the original on 25 February 2019. Retrieved 13 March 2015.
  28. "Most Chinese Universist Nations (2010) - QuickLists - The Association of Religion Data Archives". Archived from the original on 8 March 2019. Retrieved 13 March 2015.
  29. "Religious Adherents, 2010 – Mauritius (0.2% Buddhist + 1.3% Chinese Folk Religion)". World Christian Database. Archived from the original on 3 April 2019. Retrieved 28 July 2013.
  30. "Buddhism in Mauritius (1981)". Adherents.com. Archived from the original on October 18, 2000. Retrieved 20 November 2011.CS1 maint: unfit url (link)
  31. Harrison, Philip (2004). South Africa's top sites (1st ed.). Klenilworth: Spearhead. ISBN 9780864865649.
  32. GALLUP WorldView - data accessed on 14 September 2011
  33. Howard-Hassmann, Rhoda E. (1986). Human rights in Commonwealth Africa. G – Reference, Information and Interdisciplinary Subjects Series; Human Rights in Commonwealth Africa. Rowman & Littlefield. p. 107. ISBN 978-0-8476-7433-6.
  34. Peek, Philip M; Yankah, Kwesi, eds. (2004). "African Folklore: An Encyclopedia - Google Books". African folklore: an encyclopedia. Taylor & Francis. p. various. ISBN 978-0-415-93933-1. Retrieved 2012-03-21.
  35. Mbiti, John S. (1992). Introduction to African religion (2nd ed.). East African Publishers. p. 15. ISBN 978-9966-46-928-1.
  36. Mugambi, Jesse Ndwiga Kanyua (1992). Critiques of Christianity in African Literature. East African Publishers. ISBN 9789966465801. Retrieved 13 March 2015.
  37. Mugambi, Jesse Ndwiga Kanyua (1992). Critiques of Christianity in African literature: with particular reference to the East African context. East African Publishers. p. 60. ISBN 978-9966-46-580-1.
  38. Ferdinando, Keith. "Sickness and Syncretism in the African Context" (PDF).
  39. Baldick, Julian (1998). Black God. Syracuse University Press. ISBN 9780815605225. Retrieved 13 March 2015.

Ƙara karatu

[gyara sashe | gyara masomin]
  • Bongmba, Elias Kifon, ed. The Wiley-Blackwell Companion to African Religions (2012) excerpt
  • Engel, Elisabeth. Encountering Empire: African American Missionaries in Colonial Africa, 1900–1939 (Stuttgart: Franz Steiner, 2015). 303 pp.
  • Mbiti, John S. Introduction to African religion (2nd ed. 1991) excerpt
  • Olupona, Jacob K. African Religions: A Very Short Introduction (2014) excerpt
  • Parrinder, Geoffrey. African Traditional Religion. (3rd ed. London: Sheldon Press, 1974) ISBN 0-85969-014-8
  • Parinder, E. Geoffrey. Africa's Three Religions. (2nd ed. London: Sheldon Press, 1976). The three religions are traditional religions (grouped), Christianity, and Islam. ISBN 0-85969-096-2
  • Ray, Benjamin C. African Religions: Symbol, Ritual, and Community (2nd ed. 1999)