Adelekan Olubuse I
| |||
| Rayuwa | |||
| Sana'a |
Adelekan Olubuse I kasance Ooni na 46 na Ife, babban mai mulkin gargajiya na Ile Ife, gidan kakannin Yoruba. Ya gaji Ooni Derin Ologbenla kuma Ooni Adekola ya gaje shi.
Tarihi
[gyara sashe | gyara masomin]Olubuse shine wanda ya kafa gidan Sijuwade wanda shine reshe na gidan mulkin Ogboru . Olubuse na kuma shi ne mahaifin Omo-Oba Adereti Sijuade kuma kakan Oba Okunade Sijuwade na 50 na Ooni na Ife.[1][2][3]
Muhimmancin tarihi
[gyara sashe | gyara masomin]Adelekan Olubuse na kasance Ooni na farko da ya bar fadarsa tun lokacin da aka fara mulkin mallaka, wanda aka ce ya koma 500 BC, daular yanzu ta wuce shekaru ɗari takwas. Gwamnan Burtaniya, Sir William Macgregor, ya nemi Olubuse na ya yi tafiya zuwa Legas don warware rikici kuma ya sanar da shi game da matsayi da jin daɗin mutanensa a cikin 1903. [4]
An ce wannan taron shine karo na farko da Ile-Ife ta haɗu da ikon mulkin mallaka na Burtaniya.[5]
A wannan lokacin, kowane sarki Yoruba a kan hanyar Ooni zuwa Legas ya bar nasu fadar da garuruwan, saboda ƙananan sarakuna sun ki zama a fadarsu yayin da allahn-sarki bai zauna a nasa ba.[6][7]
Ma'anar addini
[gyara sashe | gyara masomin]A cikin addinin Ifá na mutanen Yoruba, birni mai tsarki yana da layi a ciki, daga birnin Ife zuwa fadar Ooni, zuwa Ooni da kansa. An ce Ile-Ife, a cikin addinin Ifa, shine wurin da alloli suka sauko zuwa duniya, allahn mahalicci, Abatala, da allahn farko na Ife, Oduduwa. An ce ita ce cibiyar sararin samaniya, kuma wurin zama na sarki shine cibiyar birnin. Duk hanyoyi a Ile-Ife suna kaiwa wurin zama na sarki. Gidansa shine cibiyar addini, kuma wuri mafi tsarki, yayin da Ooni da kansa shine abin bauta, kuma babban mutum na addini. Jacob Olupona ya tabbatar da cewa, ga mutanen Yamma, Ooni da ke barin Ile-Ife daidai yake da Allah da ke barin sama bisa umarnin mutum. Lokacin da gwamnan Burtaniya ya tambaye shi game da jin daɗin mutanensa, an ce Ooni ya amsa ta hanyar gaya masa cewa sun yi kuka a lokacin da ya tashi, kuma mutane da yawa suna jiran dawowarsa a waje da birnin. Gwamnan ya amsa cewa bai yi imani da cewa Ooni ya keta duk wata al'ada ta barin birnin ba.[8]
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ "OBITUARY: Oba Okunade Sijuwade (1930-2015), the Ooni who loved Jonathan 'like a son'". TheCable (in Turanci). 2015-07-29. Retrieved 2023-06-28.
- ↑ Odesola, Tunde (2023-06-15). "Ooni: The public displays of a king (II)". Punch Newspapers (in Turanci). Retrieved 2023-06-28.
- ↑ "Okunade Sijuwade Olubuse II (1930-2015)". Daily Trust (in Turanci). 2015-08-19. Retrieved 2023-06-28.
- ↑ "Ile Ife, Nigeria (ca. 500 B.C.E.- ) •" (in Turanci). 2011-03-16. Retrieved 2022-10-28.
- ↑ "Prince Adedapo Aderemi: A Short but Memorable Life - THISDAYLIVE". www.thisdaylive.com. Retrieved 2023-06-28.
- ↑ Sanusi, Sola (2018-07-19). "Story of the first Ooni of Ife to travel to Lagos, all Yoruba kings vacated their thrones during his sojourn". Legit.ng - Nigeria news. (in Turanci). Archived from the original on 2022-10-28. Retrieved 2022-10-28.
- ↑ Nigeria, Guardian (2019-01-20). "'In the past, Ooni neither travelled nor spoke in public'". The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News (in Turanci). Retrieved 2023-06-28.
- ↑ Sanusi, Sola (2018-07-19). "Story of the first Ooni of Ife to travel to Lagos, all Yoruba kings vacated their thrones during his sojourn". Legit.ng - Nigeria news. (in Turanci). Archived from the original on 2022-10-28. Retrieved 2022-10-28.