Jump to content

Afro-Brazilian culture

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
A Pernambuco, al'adun Afro-Brazilian na farko da rhythm sun fito: congada da maracatu . A cikin hoton, Maracatu Nação procession a Recife . [1][2]

Al'adun Afro-Brazil shine haɗuwa da bayyanar al'adu a Brazil waɗanda suka sha wahala daga Al'adun Afirka tun zamanin mulkin mallaka har zuwa yau. Yawancin al'adun Afirka sun isa Brazil ta hanyar cinikin bayi na transatlantic, inda al'adun Turai da na asali suka rinjaye shi, wanda ke nufin cewa halaye na asalin Afirka a cikin al'adun Brazil gabaɗaya sun haɗu da wasu nassoshin al'adu.

A halin yanzu, ana iya gano bangarori masu karfi na al'adun Afirka a fannoni da yawa na al'ummar Brazil, kamar su kiɗa, Addini, abinci, al'adun gargajiya da kuma shahararrun bukukuwa. Jihohin Maranhão, Pernambuco, Alagoas, Bahia, Minas Gerais, Espírito Santo, Rio de Janeiro, São Paulo da Rio Grande do Sul sune suka fi rinjayar al'adun asalin Afirka saboda yawan bayi da aka karɓa a lokacin cinikin bayi da ƙaurawarsu ta ciki bayan ƙarshen sake zagayowar sukari a Yankin arewa maso gabas.

Kodayake al'adun gargajiya sun ragu a zamanin mulkin mallaka kuma a cikin karni na 19, fannoni na al'adun Brazil na asalin Afirka sun sami tsari na sake darajar daga karni na 20 zuwa gaba wanda har yanzu yana nan a yau.

Ci gaban tarihi

[gyara sashe | gyara masomin]
Bayin Afirka a Brazil daga kasashe da yawa (Rugendas, c. 1830).

Gabaɗaya, a zamanin mulkin mallaka da kuma a cikin karni na 19, asalin al'adun Turai shine mafi daraja a Brazil, yayin da ake yawan watsi da al'adun al'adun Afirka da Brazil, an hana su har ma an haramta su. Addinai na Afro-Brazilian da fasaha na capoeira sau da yawa hukumomi sun hana su. A gefe guda, wasu bayyanar al'adu, kamar congadas da maracatu, da kuma maganganun kiɗa kamar Lundu, an yarda da su har ma da motsa su.[3]

Daga tsakiyar karni na 20 zuwa gaba, maganganun al'adun Afro-Brazilian a hankali sun fara karɓar karɓa da sha'awar ƙwararrun Brazil a matsayin ainihin maganganun fasaha na ƙasa. Koyaya, ba duk bayyanar al'adu ba ne aka yarda da su a lokaci guda. Samba na ɗaya daga cikin maganganun farko na al'adun Afro-Brazilian da za a yi sha'awar lokacin da ya ɗauki matsayi mai daraja a cikin shahararren kiɗa a farkon karni na 20. [3]

Daga baya, gwamnatin mulkin kama-karya na Estado Novo na Getúlio Vargas ta aiwatar da manufofi don motsa kishin kasa inda za a iya karɓar al'adun Afro-Brazilian a hukumance. A wannan lokacin ne zanga-zangar Makarantar samba ta sami amincewar gwamnati ta hanyar Janar Union of Samba Schools of Brazil, wanda aka kafa a 1934. [3][4]

Haka ya faru da sauran al'adun al'adu. Capoeira, wanda aka dauka a matsayin aikin masu laifi da masu laifi, Mestre Bimba ne ya gabatar da shi a 1953 ga shugaban kasar Vargas, wanda ya kira shi "wasa kawai wasanni na kasa". [3] [5]

Daga shekarun 1950 zuwa gaba, tsanantawa ga addinan Afro-Brazilian ya ragu kuma wani ɓangare na matsakaicin aji na Rio de Janeiro ya karɓi umbanda. A cikin shekaru goma masu zuwa, addinan Afro-Brazilian sun fara yin bikin ne daga fararen masu ilimi.[3]

A shekara ta 2003, an sanya hannu kan Dokar No. 10.639, wanda ya canza Dokar Jagororin da Tushen Ilimi (LDB), wanda ke buƙatar makarantun firamare da sakandare na Brazil su haɗa da koyar da tarihin Afirka da al'adu a cikin tsarin karatun.[3][6]

Nazarin Afirka da Brazil

[gyara sashe | gyara masomin]
Gidan Tarihi na Abolition - Cibiyar Bayani ta Al'adun Afirka da Brazil, a Recife.

An nuna sha'awar al'adun Afro-Brazilian ta hanyar karatu da yawa a fannonin ilimin zamantakewa, ilimin ɗan adam, kabilanci, kiɗa da ilimin harshe, da sauransu, da suka mayar da hankali kan bayyanawa da juyin halitta na tarihin al'adun Afirka-Braziliya. [7]

Yawancin malaman Brazil, kamar lauya Edison Carneiro, mai bincike Nina Rodrigues, marubucin Jorge Amado, mawaki da marubuci daga Minas Gerais Antonio Olinto, marubuci da ɗan jarida João Ubaldo, masanin ilimin ɗan adam da masanin tarihin tarihi Raul Lody, da kuma baƙi kamar masanin ilimin zamantakewa na Faransa Roger Bastide, mai ɗaukar hoto Pierre Verger, masanin binciken kabilanci na Amurka Ruth Landes, da kuma mai zane na Argentina Carybé, waɗanda ba a riga an sadaukar da kansu don tattara bayanai game da al'adun Afirka da su ba, waɗanda ba su yi nazari dalla-Brazilian ba.[8]

Wasu daga cikinsu sun shiga cikin addinan Afro-Brazilian, kamar yadda yake da João do Rio; [9] an gayyaci wasu su shiga Candomblé a matsayin cikakken mambobi, suna karɓar matsayi na girmamawa kamar Obá na Xangô a Ilê Axé Opô Afonjá da Ogã a Ilê Axé Iyá Nassô Oká da Ilê Axá Omin Iyamassê, suna taimakawa kudi don kula da waɗannan terreiros[10][11]

Yawancin firistoci a cikin wallafe-wallafen sun ba da kansu don rubuta tarihin addinan Afro-Brazilian tare da taimakon malaman tausayi ko membobin candomblés. Sauran, tun da sun riga sun sami ilimin ilimi, sun zama marubuta tare da matsayinsu na firistoci, kamar masanan ilimin ɗan adam Júlio Santana Braga da Vivaldo da Costa Lima, iyalorishás Mãe Stella da Giselle Cossard Binon - Omindarewa, farfesa Agenor Miranda, lauya Cléo Martins da farfesa ilimin zamantakewa Reginaldo Prandi, da sauransu.[12][13][14][15][16]

Cocin Our Lady of the Rosary of the Black Men of Olinda shine coci na farko a Brazil mallakar 'yan uwan baki.[17]

Gabaɗaya, baƙi da aka kawo daga Afirka a matsayin bayi an yi musu baftisma nan da nan kuma an tilasta musu bin Katolika. Koyaya, juyowa ba ta da ma'ana kuma addinan asalin Afirka sun sami damar kasancewa ta hanyar aikin sirri ko haɗin kai tare da Katolika. Wasu addinan Afro-Brazilian har yanzu suna kula da yawancin al'adun Afirka, kamar su candomblé da xangô na gargajiya a yankin arewa maso gabas; wasu an kafa su ne ta hanyar haɗin addini, kamar su Batuke, Tambor na mina, xambá da umbanda.[18][19]

Ko ta yaya, addinan Afro-Brazilian suna nuna tasirin daga Katolika da 'yan asalin encantaria da pajelança. Syncretism kuma yana nuna kansa a cikin al'adar baftisma na yara da aure a cikin Cocin Katolika, koda kuwa membobin suna bin addinin Afro-Brazilian a bayyane.[20]

A cikin mulkin mallaka na Brazil, baƙi da Mulatto, ko bayi ko 'yanci, galibi suna haɗuwa da kansu a cikin addinin Katolika. Sisterhood of Our Lady of the Good Death da Sisterhood na Our Lady of the Rosary of the Black Men sun kasance daga cikin mafi muhimmanci, kuma suna aiki a matsayin hanyar haɗi tsakanin Katolika da addinan Afro-Brazilian.[21][22] Ayyukan Katolika na gargajiya sun sha wahala daga tasirin Afirka a cikin bautar tsarkaka na asalin Afirka kamar Saint Benedict, Saint Elesbaan, Saint Ephigenia da Saint Anthony na Noto (Saint Anthony na Carthage ko Saint Anthony Habasha);[23][24] a cikin ba'a mai kyau na tsarkaka da ke da alaƙa da orishas na Afirka kamar Saints Coszena da Damian (ibeji), Saint George (Ogun a Rio de Janeiro), Saint Barbara (Yansbaan), [4] a cikin kirkirar sabbin tsarkaka masu suna da Mashahuriyar addinin Ass Ass Ass Assanya na Masallaci; [25] da Masallaci, da Masallacin Masallacin Yesu (S) da Masallatai na Masallacin Musulunci; [4] na Masallatai (S) [26][27][28]

Duk da yake Katolika ta musanta wanzuwar orishas, majami'u na Pentecostal sun yi imani da wanzuwarsu, amma a matsayin aljanu.[29] A cewar IBGE, 0.3% na 'yan Brazil sun ce suna bin addinan asalin Afirka, kodayake yawancin mutane suna bin waɗannan addinan a asirce.[30]

Da farko an yi watsi da su, addinan Afro-Brazilian sun kasance ko kuma suna yin su a bayyane ta hanyar wasu mahimman masu ilimi da masu fasaha kamar su Jorge Amado, Dorival Caymmi, Vinícius na Moraes, Caetano Veloso, Gilberto Gil, Maria Bethânia (wanda ya halarci Mãe Menininha's Terreiro), Gal Costa (wanda aka fara zuwa Orisha Babalú-Ayé), Mestre Didi (ɗan Frealorishá Senho), Antonio Risério, Caribé (mai zane-zane), [31] da Fernando Co).[32]

An zubar da Candomblé a Pernambuco.

Addinai na Afirka da Brazil

[gyara sashe | gyara masomin]
  • Babaçuê - Pará; [33]
  • Batuque - Rio Grande do Sul; [34]
  • Cabula - Espírito Santo, Minas Gerais, Rio de Janeiro da Santa Catarina; [35]
  • Candomblé - A duk jihohin Brazil;
  • Addinin Egungun - Bahia, Rio de Janeiro da São Paulo; [36]
  • Ifá Cult - Bahia, Rio de Janeiro da São Paulo; [37]
  • Macumba - Rio de Janeiro; [38]
  • Omoloko - Rio de Janeiro, Minas Gerais da São Paulo; [39]
  • Kimbanda - Rio de Janeiro da São Paulo; [40]
  • Tambor na Mina - Maranhão da Pará; [18]
  • Terecô - Maranhão; [41]
  • Umbanda - A duk jihohin Brazil; [18]
  • Xambá - Alagoas da Pernambuco; [42]
  • Xangô na Arewa maso gabas - Paraíba, Pernambuco, Alagoas da Sergipe; [19]
  • Ƙungiyoyin;
  • Sisterhood of Our Lady of the Good Death; [21]
  • Sisterhood of Our Lady of the Rosary of the Black Men; [22]
  • Syncretism; [43]
Mai yin gyare-gyare na Ilê Axé Opô Afonjá candomblé Terreiro a Salvador, Bahia, Brazil.

Alaká na Afirka, wanda aka sani a Brazil da pano-da-costa, masu saƙa ne na Ilê Axé Opô Afonjá candomblé Terreiro a Salvador, a cikin sararin da ake kira Casa do Alaká . [44] Mestre Didi, Alapini (babban firist) na addinin Egungun da Azobá (babban Firist) na Addinin Babalú-Ayé da Orishas na duniya, shi ma masassaƙi ne kuma aikinsa gaba ɗaya yana mai da hankali kan tatsuniyoyin Yoruba da fasaha.[32]

A cikin zane, masu zane-zane da masu zanen kaya da yawa sun sadaukar da kansu don nuna kyawawan candomblé, umbanda da batuque a kan zane-zanen su. Ɗaya daga cikinsu shine mai zane-zane da mai zane-zanen Argentina Carybé, wanda ya sadaukar da yawancin rayuwarsa a Brazil yana zane-zane kuma yana fentin Orishas da bukukuwa har zuwa cikakkun bayanai. Ana iya ganin siffofinsa a Gidan Tarihin Afro-Brazilian kuma an buga wani ɓangare na aikinsa a cikin littattafai.[45]

A cikin daukar hoto, Faransanci Pierre Fatumbi Verger, wanda ya ziyarci Bahia a 1946 kuma ya kasance har zuwa ranar ƙarshe ta rayuwarsa, ya nuna mutanen Brazil da duk nuances na candomblé a baki da fari. Baya ga daukar hoto, ya zama wani ɓangare na addini, a Brazil da Afirka, inda aka fara shi a matsayin Babalawo, da kuma fara Gidauniyar Pierre Verger a Salvador, inda duk tarin hotunansa yake.[46][47]

<i id="mwAco">feijoada</i> na Brazil, wanda ake la'akari da abincin ƙasa na Brazil, ana yawan ambaton shi azaman halittar bayi, tunda ana iya kirkirar shi a cikin senzalas. A zamanin yau, duk da haka, ana ɗaukar feijoada na Brazil a matsayin daidaitawa na wurare masu zafi na feijoada ta Portuguese wanda ba a saba ba da shi ga bayi ba. Duk da haka, abincin yankin Brazil ya sami rinjaye sosai daga abincin Afirka, gauraye da abubuwan abinci na Turai da na asali.[48]

Abinci na Bahia shine wanda ya fi nuna tasirin Afirka a cikin abincin da ya dace kamar Acarajé, caruru, vatapá da moqueca. Ana shirya waɗannan jita-jita da Man dabino, wanda aka cire daga itacen dabino na Afirka da aka kawo Brazil a zamanin mulkin mallaka. A Bahia, akwai hanyoyi biyu don shirya waɗannan girke-girke. A hanya mai sauƙi, abincin ba ya ƙunshe da kayan yaji da yawa kuma ana yin su a cikin candomblé terreiros don a miƙa wa orishas. A wata hanya, ana amfani da shi a waje da terreiros, ana shirya abinci tare da kayan yaji da yawa kuma sun fi ɗanɗano, ana sayar da su ta baianas do acarajé kuma ana ɗanɗana su a gidajen cin abinci da gidaje.[49]

Waƙoƙin da Afro-Brazilians suka kirkira haɗuwa ne da tasirin daga ko'ina cikin Afirka ta kudu da Sahara tare da abubuwa na Portuguese kuma, zuwa ƙarami, kiɗa na asali, wanda ya samar da nau'o'i daban-daban. Kyakkyawan kiɗa na Brazil yana da tasiri sosai daga rhythms na Afirka; shahararrun nau'ikan sune samba, marabaixo, maracatu, ijexá, koko, jongo, carimbó, lambada, maxixe, Maculelê.[2][50][51][52][53]

Kamar yadda ya faru a duk yankunan Amurka inda bayi na Afirka suka kasance, an yi watsi da kiɗan da 'yan Afirka suka yi da farko kuma an ware shi, har sai ya sami sananne a farkon karni na 20 kuma ya zama mafi mashahuri a yau.[54]

Kayan kida na Afirka da Brazil

[gyara sashe | gyara masomin]
  • Al'adun Afirka a Rio Grande do Sul
  • Quilombo
  • Tarihin Afirka da Brazil

Bayanan da aka ambata

[gyara sashe | gyara masomin]
  1. "Congada - Festa folclórica une tradições africanas e ibéricas". UOL. Retrieved 2017-03-03.
  2. 2.0 2.1 "Maracatu: Um ritmo musical e uma forma de manifestação cultural tradicional de Pernambuco". Sopa Cultural. 2023-05-29. Retrieved 2023-08-16. Cite error: Invalid <ref> tag; name ":7" defined multiple times with different content
  3. 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 "Cultura Negra: Nossa gente e nossa história". Vermelho. 2012-05-23. Retrieved 2023-08-16.
  4. Fernandes, Nelson da Nóbrega (2012-11-01). "ESCOLAS DE SAMBA, IDENTIDADE NACIONAL E O DIREITO À CIDADE". Revista Electrónica de Geografía y Ciencias Sociales. 16 (416).
  5. Fernandes, Fernanda (2020-11-23). "Quem foi Mestre Bimba, criador da capoeira regional". MultiRio. Retrieved 2023-08-16.
  6. "LEI No 10.639, DE 9 DE JANEIRO DE 2003". Presidency of the Republic. Retrieved 2023-08-16.
  7. Gomes, Nilma Lino (2008-09-10). "EDUCAÇÃO E DIVERSIDADE CULTURAL: REFLETINDO SOBRE AS DIFERENTES PRESENÇAS NA ESCOLA" (PDF). Mulheres Negras - do Umbigo Para O Mundo.
  8. Jensen, Tina Gudrun (2001). "Discursos sobre as religiões afro-brasileiras - Da desafricanização para a reafricanização". Estudos da Religião (1): 1–21.
  9. Serafim, Vanda Fortuna; Santos, Thauan Bertão dos. "JOÃO DO RIO E A HISTÓRIA DAS RELIGIÕES AFRO-BRASILEIRAS". UnilaSalle. 17 (1): 41–60.
  10. Ferreti, Sergio. "Nina Rodrigues e a Religião dos Orixás". Gazeta Médica da Bahia. 76: 54–59.
  11. Costa, José Ricardo da (2021). "Antonio Olinto: pele branca, alma da África". Raído. 15 (37): 36–50. doi:10.30612/raido.v15i37.14545. S2CID 246771676 Check |s2cid= value (help).
  12. Ramos, Cleidiana (2015-01-29). "Entrevista Júlio Braga: "Sou criança em relação a esse mundo milenar"". Portal Geledés. Retrieved 2023-08-16.
  13. "Morre antropólogo Vivaldo da Costa Lima". Correio do Povo. 2010-09-22. Retrieved 2023-08-16.
  14. "Mãe Stella de Oxóssi é eleita membro da Academia de Letras da Bahia". Política Livre. 2013-04-25. Archived from the original on 2023-08-16. Retrieved 2023-08-16.
  15. Ribeiro, Bruno. "Mãe de Santo à francesa". Brasileiros. Archived from the original on 2010-01-02. Retrieved 2023-08-16.
  16. Lobo, Flavio (2013-01-09). "Entrevista: Reginaldo Prandi estuda religiões afro-brasileiras". G1. Retrieved 2023-08-16.
  17. "Inventário dos Lugares de Memória do Tráfico Atlântico de Escravos e da História dos Africanos Escravizados no Brasil" (PDF). UFF.
  18. 18.0 18.1 18.2 Ferreti, Mundicarmo (1997). "TAMBOR DE MINA E UMBANDA: O culto aos caboclos no Maranhão". GPMINA (39).
  19. 19.0 19.1 Motta, Roberto (1998). "O ÚTIL, O SAGRADO E O MAIS-QUE-SAGRADO NO XANGÔ DE PERNAMBUCO". Horizontes Antropológicos. 4 (8): 168–181. doi:10.1590/S0104-71831998000100009.
  20. Rocha, Leandro Mendes; Borges, Marcelo Henrique Ribeiro. "ENCANTARIAS BRASILEIRAS. A EMERGÊNCIA DE RELIGIOSIDADES HÍBRIDAS AFRO-AMERÍNDIAS: O CASO DO MESTRE IRINEU SERRA – DAIME". Articul. Constr. Saber. 3 (1): 280–313.
  21. 21.0 21.1 Silva, Livia Maria Baêta da. "A IRMANDADE DE NOSSA SENHORA DA BOA MORTE, UMA PERSPECTIVA MUSEOLÓGICA E DE GÊNERO" (PDF). Enecult. 1.
  22. 22.0 22.1 Ott, Carlos. "A IRMANDADE DE NOSSA SENHORA DO ROSARIO DOS PRETOS DO PELOURINHO". UFBA: 119–126.
  23. Oliveira, Anderson José Machado de. "O Culto dos Santos no Brasil Colonial: aspectos teóricos e metodológico". ANPUH.
  24. Zarattini, Fábio. "Santos negros carmelitas e franciscanos: estudo das imagens de Minas Gerais e Pernambuco". REVER. 22 (1): 59–76. doi:10.23925/1677-1222.2021vol22i1a5. S2CID 250299039 Check |s2cid= value (help).
  25. de Luta, Mulheres (2021-05-28). "Anastácia, a santa popular brasileira". Mulheres de luta. Archived from the original on 2023-11-29. Retrieved 2023-08-16.
  26. "Mulheres de terreiros, as memórias ancestrais e a resistência pelo sagrado". Awure. 22 July 2021. Retrieved 2023-08-16.
  27. "Acompanhe a trezena de Santo Antônio e alcance suas graças em 13 dias". Terra. 2020-06-01. Retrieved 2013-08-16.
  28. Dourado, Tatiana Maria (2013-06-07). "Festa do Senhor do Bonfim ganha título de Patrimônio Imaterial do Brasil". G1. Retrieved 2023-08-16.
  29. Monteiro, Flavio Pantoja. "Presença Demoníaca: A influência da figura demoníaca na fé pentecostal e neopentecostal". CDHIS. 34 (1): 231–255. doi:10.14393/cdhis.v34n1.2021.59699. S2CID 241893007 Check |s2cid= value (help).
  30. Rodrigues, Jéssica (2022-03-17). "Entidades lançam pesquisa inédita para mapear racismo e violência religiosos no Brasil". Brasil de Fato. Retrieved 2023-08-16.
  31. Guimarães, Julia (2007-02-28). "A ialorixá do Brasil". O Tempo. Retrieved 2023-08-16.
  32. 32.0 32.1 Franco, Tasso (2013-10-06). "Filho de Mãe Senhora, mestre DIDI morre aos 95 anos de idade". BahiaJá. Retrieved 2023-08-16.
  33. Campelo, Marilu Márcia; Luca, Taissa Tavernard de. "As duas africanidades estabelecidas no Pará" (PDF). Revista Aulas. 4.
  34. Charles, Hungbono (2016-10-26). "O Batuque do Rio Grande do Sul – Uma religião de Orixás".
  35. Nogueira, Guilherme Dantas; Nogueira, Nilo Sérgio. "EU CANGIRA, DEIXA A GIRA GIRAR: A CABULA CAPIXABA E SEUS VESTÍGIOS EM MINAS GERAIS". Revista Calundu. 1 (2): 71–90.
  36. "O Culto dos Ancestrais – Egungun". 2017-07-25. Retrieved 2023-08-16.
  37. "Religiões Afro-Brasileiras". Deuses & Homens. 2015-02-18. Retrieved 2023-08-16.
  38. Britto, Rossana; Tardock, Luciano Campos. "Noite na macumba: as religiões afro-brasileiras e o bailado de Eros Volusia". Revista de Estudos de Religião. 6 (2): 307–319.
  39. Silva, Walerson Fernandes da. "O CULTO OMOLOKÔ E SUA RELAÇÃO COM A UMBANDA E O CANDOMBLÉ" (PDF). UFJF.
  40. "Religiões afro-brasileiras derivam de crenças de mais de 4 séculos". Morcegada. 2018-12-11. Archived from the original on 2023-08-16. Retrieved 2023-08-16.
  41. Carvalho, Cleide (6 April 2013). "Codó, no Maranhão, é a terra dos pais de santo". G1. Retrieved 2023-08-16.
  42. Iglesia, Marcus (2018-12-03). "Território da ancestralidade africana, Nação Xambá é patrimônio vivo de Pernambuco". Portal Cultura. Retrieved 2023-08-16.[permanent dead link]
  43. "Qual a ligação entre os santos católicos e os orixás?". Super Interessante. 2011-04-18. Retrieved 2023-08-16.
  44. "Casa do Alaká". Archived from the original on 2007-10-08. Retrieved 2008-09-01.
  45. Silva, Vagner Gonçalves da (2012). "Artes do axé. O sagrado afro-brasileiro na obra de Carybé". Ponto Urbe. 10 (10). doi:10.4000/pontourbe.1267.
  46. Souty, Jérôme. "IMAGEM, ORALIDADE E ESCRITA: UMA ANÁLISE DA TRAJETÓRIA DE PIERRE FATUMBI VERGER". Afro-Ásia. 45: 185–194.
  47. "Pierre Verger pela cidade". Retrieved 2023-08-16.
  48. "Origem da Feijoada e sua História: Você tem certeza que ela nasceu nas senzalas?". Fundação Cargill. 2018-05-09. Retrieved 2023-08-16.
  49. França, Érico da Silva. "A FORMAÇÃO DA "CULINÁRIA BAIANA": SOB UMA ÓTICA "AFRICANA"" (PDF). ANPUH. 10.
  50. "Jongo, expressão da cultura afro-brasileira". MultiRio. 2016-01-27. Retrieved 2023-08-16.
  51. "Maxixe – Conheça a origem e história do Tango Brasileiro!". Terravista Brasil. 2020-12-04. Archived from the original on 2023-08-16. Retrieved 2023-08-16.
  52. "Carimbó: ritmo de herança afro-indígena é tradição no Pará". UOL. 2022-01-14. Retrieved 2023-08-16.
  53. "O que é o Maculele". Capoeira Nossa Nação. 2020-04-17. Retrieved 2023-08-16.
  54. Kuehn, Frank (January 2002). "ESTUDO ACERCA DOS ELEMENTOS AFRO-BRASILEIROS DO CANDOMBLÉ NAS LETRAS E MÚSICAS DE VINÍCIUS DE MORAES E BADEN POWELL: os "Afro-Sambas"". Terceiro Colóquio de Pesquisa da Pós-Graduação em Música, Escola de Música: 94–103.
  55. 55.0 55.1 55.2 55.3 "Instrumentos Musicais Africanos". Brasil Escola. Retrieved 2023-08-16.
  56. "Alfaia". Percussionista. Retrieved 2023-08-16.
  57. "A História do Atabaque". Casa de Miguel. 2013-03-15. Retrieved 2023-08-16.[permanent dead link]