Jump to content

Akwamuhene

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Akwamuhene
position (en) Fassara da title of authority (en) Fassara
Bayanai
Ƙaramin ɓangare na sarki
Ƙasa Akwamu da Ghana
Applies to jurisdiction (en) Fassara Akwamu

An fara faɗaɗa Akwamu a Ghana tsakanin 1629 zuwa 1710. Sarki mai iko Otumfuo Ansa Sasraku I ya haɗa Guan kuma ya mallaki yankunan gargajiya na Kyerepon. Bisa ga al’adar Akwamu, Otumfuo Ansa Sasraku I, shi ma ya taka muhimmiyar rawa a rayuwar Sarki Osei Tutu I na Asante ta hanyar kare shi daga Denkyera .

Tarihi ya nuna cewa Akwamuhene da Dormaahene 'yan tagwaye ne waɗanda suke a Akwamu. Koyaya, biyun sun rabu bayan mutuwar Babban Sarki Ansa Sasraku kimanin shekaru 400 da suka gabata lokacin da ake buƙatar shigar da ɗaya daga cikinsu a matsayin sarki na gaba. A cewar tarihi, masu mulkin sarakuna sun rabu game da wanda ya kamata ya gaji sarki. Wasu sun fi son ɗan'uwa babba yayin da wasu suka fi son ƙarami. Kuma don kauce wa kowane rikici, ƙarami, Dormaahene, ya fita daga Akwamu tare da magoya bayansa kuma ya yi tafiya ta sassa daban-daban na ƙasar kuma a ƙarshe ya zauna a yau Dormaa Ahenkro.

Shugaban Ghana na farko, Dr Kwame Nkrumah ya yi kokarin samar da zaman lafiya tsakanin yankunan gargajiya biyu. A lokacin da Nkrumah ta sake hade jihohin biyu, Akwamuhene a lokacin, Odeneho Kwafo Akoto II sannan Dormaahene, Nana Dr Agyemang Badu I, sun kulla yarjejeniya a shekarar 1960 don yin aure domin su ci gaba da daurewar jininsu. [1]

Jerin sarauta na Akwamu

[gyara sashe | gyara masomin]
Shekaru Mai mulki Bayani
Twifo-Hemang
c. zuwa c.1520 Otumfuo Agyen Kokobo, Akwamuhene
c. zuwa c.1535 Otumfuo Ofusu Kwabi, Akwamuhene
c. zuwa c.1550 Otumfuo Oduro, Akwamuhene
c. zuwa c.1565 Otumfuo Addow, Akwamuhene
Akwamu
c. zuwa c.1580 Otumfuo Akoto I, Akwamuhene
c. zuwa c.1595 Otumfuo Asare, Akwamuhene Wanda ya kafa Jihar Akwamu, tare da babban birnin a Asaremankesse
c. zuwa c.1610 Otumfuo Akotia, Akwamuhene Babban birnin da aka sauya a Ayandawaase
c. zuwa c.1625 Obuoko Dako, Akwamuhene
c. zuwa c.1640 Ohemmaa Afrakoma, Akwamuhemaa
c. zuwa c.1674 Ansa Saseraku, Akwamuhene (Ansa Saseraki I) Akwamuhene (Ansa Saseraku I)
c. zuwa c.1689 Ansa Saseraku, Akwamuhene (Ansa Saseraki II) Akwamuhene (Ansa Saseraku II)
c. zuwa c.1699 Otumfuo Ansa Saseraku, Akwamuhene (Ansa Saseraki III)
c. zuwa c.1702 Otumfuo Ansa Saseraku na IV, Akwamuhene
1702 zuwa 1725 Otumfuo Akwano Panyin, Akwamuhene
c. zuwa c.1730 Ya kamata ya zama dole, ya zama dole.Akwamuhene
c. zuwa c.1744 Otumfuo Akonno Kuma, Akwamuhene
1744 zuwa 1747 Otumfuo Opuku kuma, Akwamuhene
c. zuwa c.1781 Otumfuo Darko Yaw Payin, Akwamuhene
c. zuwa c.1835 Otumfuo Akoto Payin, Akwamuhene
c. zuwa c.1866 Otumfuo Darko Yaw Kuma, Akwamuhene
c. zuwa c.1882 Otumfuo Kwafo Akoto I (Okorforboo), REGENT AkwamuheneKomawa Akwamuhene
c. zuwa c.1887 Otumfuo Akoto Ababio (Kwame Kenseng), Akwamuhene
c. zuwa c.1909 Otumfuo Akoto Ababio II (Okra Akoto), Akwamuhene
c. zuwa c.1910 Otumfuo Akoto kwadwo (Mensa Wood), Akwamuhene
c. zuwa c.1917 Otumfuo Akoto Ababio III (Emmanuel Asare), Akwamuhene
c. zuwa c.1921 Otumfuo Ansa Sasraku V (Kwabena Dapaa), Akwamuhene
c. zuwa c.1937 Otumfuo Akoto Ababio IV (Emml Asare), Akwamuhene
c. zuwa c.1992 Odeneho Kwafo Akoto II (Kwame Ofei), Akwamuhene
c. 2011 toc.present Odeneho Kwafo Akoto na III (Bernard Aboagye Owiredu), Akwamuhene
  1. Web, Ghana (25 September 2012). "Dormaa, Akwamu Chiefs Smoke Peace Pipe". Daily Guide. Archived from the original on 7 April 2014. Retrieved 7 February 2017.