Akwamuhene
|
position (en) | |
| Bayanai | |
| Ƙaramin ɓangare na | sarki |
| Ƙasa | Akwamu da Ghana |
| Applies to jurisdiction (en) | Akwamu |
An fara faɗaɗa Akwamu a Ghana tsakanin 1629 zuwa 1710. Sarki mai iko Otumfuo Ansa Sasraku I ya haɗa Guan kuma ya mallaki yankunan gargajiya na Kyerepon. Bisa ga al’adar Akwamu, Otumfuo Ansa Sasraku I, shi ma ya taka muhimmiyar rawa a rayuwar Sarki Osei Tutu I na Asante ta hanyar kare shi daga Denkyera .
Nasara
[gyara sashe | gyara masomin]Tarihi ya nuna cewa Akwamuhene da Dormaahene 'yan tagwaye ne waɗanda suke a Akwamu. Koyaya, biyun sun rabu bayan mutuwar Babban Sarki Ansa Sasraku kimanin shekaru 400 da suka gabata lokacin da ake buƙatar shigar da ɗaya daga cikinsu a matsayin sarki na gaba. A cewar tarihi, masu mulkin sarakuna sun rabu game da wanda ya kamata ya gaji sarki. Wasu sun fi son ɗan'uwa babba yayin da wasu suka fi son ƙarami. Kuma don kauce wa kowane rikici, ƙarami, Dormaahene, ya fita daga Akwamu tare da magoya bayansa kuma ya yi tafiya ta sassa daban-daban na ƙasar kuma a ƙarshe ya zauna a yau Dormaa Ahenkro.
Shugaban Ghana na farko, Dr Kwame Nkrumah ya yi kokarin samar da zaman lafiya tsakanin yankunan gargajiya biyu. A lokacin da Nkrumah ta sake hade jihohin biyu, Akwamuhene a lokacin, Odeneho Kwafo Akoto II sannan Dormaahene, Nana Dr Agyemang Badu I, sun kulla yarjejeniya a shekarar 1960 don yin aure domin su ci gaba da daurewar jininsu. [1]
Jerin sarauta na Akwamu
[gyara sashe | gyara masomin]| Shekaru | Mai mulki | Bayani |
|---|---|---|
| Twifo-Hemang | ||
| c. zuwa c.1520 | Otumfuo Agyen Kokobo, Akwamuhene | |
| c. zuwa c.1535 | Otumfuo Ofusu Kwabi, Akwamuhene | |
| c. zuwa c.1550 | Otumfuo Oduro, Akwamuhene | |
| c. zuwa c.1565 | Otumfuo Addow, Akwamuhene | |
| Akwamu | ||
| c. zuwa c.1580 | Otumfuo Akoto I, Akwamuhene | |
| c. zuwa c.1595 | Otumfuo Asare, Akwamuhene | Wanda ya kafa Jihar Akwamu, tare da babban birnin a Asaremankesse |
| c. zuwa c.1610 | Otumfuo Akotia, Akwamuhene | Babban birnin da aka sauya a Ayandawaase |
| c. zuwa c.1625 | Obuoko Dako, Akwamuhene | |
| c. zuwa c.1640 | Ohemmaa Afrakoma, Akwamuhemaa | |
| c. zuwa c.1674 | Ansa Saseraku, Akwamuhene (Ansa Saseraki I) Akwamuhene (Ansa Saseraku I) |
|
| c. zuwa c.1689 | Ansa Saseraku, Akwamuhene (Ansa Saseraki II) Akwamuhene (Ansa Saseraku II) |
|
| c. zuwa c.1699 | Otumfuo Ansa Saseraku, Akwamuhene (Ansa Saseraki III) |
|
| c. zuwa c.1702 | Otumfuo Ansa Saseraku na IV, Akwamuhene | |
| 1702 zuwa 1725 | Otumfuo Akwano Panyin, Akwamuhene | |
| c. zuwa c.1730 | Ya kamata ya zama dole, ya zama dole.Akwamuhene | |
| c. zuwa c.1744 | Otumfuo Akonno Kuma, Akwamuhene | |
| 1744 zuwa 1747 | Otumfuo Opuku kuma, Akwamuhene | |
| c. zuwa c.1781 | Otumfuo Darko Yaw Payin, Akwamuhene | |
| c. zuwa c.1835 | Otumfuo Akoto Payin, Akwamuhene | |
| c. zuwa c.1866 | Otumfuo Darko Yaw Kuma, Akwamuhene | |
| c. zuwa c.1882 | Otumfuo Kwafo Akoto I (Okorforboo), REGENT AkwamuheneKomawa Akwamuhene | |
| c. zuwa c.1887 | Otumfuo Akoto Ababio (Kwame Kenseng), Akwamuhene | |
| c. zuwa c.1909 | Otumfuo Akoto Ababio II (Okra Akoto), Akwamuhene | |
| c. zuwa c.1910 | Otumfuo Akoto kwadwo (Mensa Wood), Akwamuhene | |
| c. zuwa c.1917 | Otumfuo Akoto Ababio III (Emmanuel Asare), Akwamuhene | |
| c. zuwa c.1921 | Otumfuo Ansa Sasraku V (Kwabena Dapaa), Akwamuhene | |
| c. zuwa c.1937 | Otumfuo Akoto Ababio IV (Emml Asare), Akwamuhene | |
| c. zuwa c.1992 | Odeneho Kwafo Akoto II (Kwame Ofei), Akwamuhene | |
| c. 2011 toc.present | Odeneho Kwafo Akoto na III (Bernard Aboagye Owiredu), Akwamuhene | |
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ Web, Ghana (25 September 2012). "Dormaa, Akwamu Chiefs Smoke Peace Pipe". Daily Guide. Archived from the original on 7 April 2014. Retrieved 7 February 2017.