Jump to content

Anita Among

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Anita Among
Speaker of the Parliament of Uganda (en) Fassara

25 ga Maris, 2022 - 24 Mayu 2026 - Oboth Marksons Jacob (en) Fassara
Member of Parliament of Uganda (en) Fassara


District Woman Representative (en) Fassara


Election: 2026 Ugandan general election (en) Fassara
Rayuwa
Haihuwa Uganda da Bukedea District (en) Fassara, 23 Nuwamba, 1973 (52 shekaru)
ƙasa Uganda
Ƴan uwa
Abokiyar zama Magogo Moses Hassim (en) Fassara
Karatu
Makaranta Jami'ar Makerere
Jami'ar Kasa da Kasa ta Kampala
Harsuna Turanci
Sana'a
Sana'a lauya, ɗan siyasa da legislator (en) Fassara
Mamba 12th Parliament of Uganda (en) Fassara
Imani
Jam'iyar siyasa National Resistance Movement (en) Fassara

Anita Annet Daga cikin (an haife ta a ranar 23 ga watan Nuwamba 1973) akawu ce 'yar ƙasar Uganda, lauya kuma 'yar siyasa wacce ita ce Shugabar Majalisar Dokoki ta 11 na Uganda tun daga shekarar 2022. [1] [2] Har ila yau, a lokaci guda tana zama zaɓaɓɓiyar 'yar majalisa na mazaɓar mata ta Bukedea, matsayin da ta riƙe a majalisar ta 10 (2016-2021). [3] Ta kasance a jam'iyyar FDC kafin ta shiga jam'iyyar NRM mai mulki inda aka zaɓe ta a matsayin mataimakiyar kakakin majalisar wakilai ta 10. Sunanta na cikin korafin azabtarwa da gwamnatin Uganda ta shigar gaban kotun hukunta manyan laifuka ta duniya. [4]

Ita ce mai mallakar Bukedea Comprehensive Academy, makarantar kwana ta haɗin gwiwa wacce aka kafa a cikin shekarar 2018. Makarantar, dake cikin gundumar Bukedea, [5] kuma tana ba da horon sana'a tare da shirye-shiryenta na ilimi [6]

Rayuwar farko da ilimi

[gyara sashe | gyara masomin]

An haifi Among a gundumar Bukedea a ranar 23 ga watan Nuwamba 1973. Ta halarci makarantun gida don karatun firamare da sakandare. Ta kammala karatun digiri na farko a fannin kasuwanci, daga Jami'ar Makerere, a shekarar 2005. A shekara ta 2008, ta sami digiri na biyu a fannin kasuwanci, wanda kuma daga Jami'ar Makerere. [7]

A cikin shekarar 2018, Daga cikin waɗanda suka kammala karatun digiri daga Jami'ar Kampala International, tare da digiri a fannin shari'ah. [8] A lokacin tana kan hanyar samun cancanta a matsayin Chartered Certified Accountant. [7]

Daga shekarun 1998 zuwa 2006, Among tayi aiki a Centenary Bank, ɗaya daga cikin manyan bankunan kasuwanci a ƙasar. A lokacin da ta tafi a shekara ta 2006, ta kai matsayin mai kula da reshe. Shekaru goma kafin zaɓen ta a Majalisar, ta yi aiki a matsayin malama a fannin lissafin kuɗi, a Makarantar Kasuwanci ta Jami'ar Makerere da Jami'ar Kampala International University. [7]

Don zagayowar zaɓen 'yan majalisu biyu a shekarar 2007, lokacin da aka ƙirƙiri gundumar Bukedea, kuma a cikin shekarar 2011, Daga cikin su sun rasa kujerar wakilcin mata na gundumar zuwa Rose Akol ta jam'iyyar siyasa ta National Resistance Movement (NRM). [3]

Anita Among, wacce ta daɗe tana jam'iyyar adawa ta Forum for Democratic Change (FDC),[9][10] ta tsaya takara a shekarar 2016 a matsayin 'yar takara mai zaman kanta. Ta yi nasara kuma ita ce 'yar majalisa mai ci.[3]

A shekarar 2020, ta shiga jam’iyyar National Resistance Movement (NRM) bayan da ta samu saɓani da jam’iyyarta ta FDC kuma ta lashe zaɓen fidda gwani na jam’iyyar. A babban zaɓen shekarar 2021, akwai ɗaya daga cikin ‘yan majalisar da aka zaɓa ba tare da hamayya ba domin shiga majalisar ta 11 duk da cewa nasarar da ta samu na da cece-kuce saboda hukumar zaɓe ta hana wasu daga cikin ‘yan takararta takara. [11] [12] [13] [14] [15] [16] [17]

Anita Among ta bayyana kudirinta na neman kujerar mataimakiyar shugaban majalisar dokokin Uganda ta 11. [18] [19] [20] [21]

Anita Among an zaɓe ta a matsayin sabuwar shugabar majalisar dokokin Uganda a ranar 25 ga watan Maris, 2022 [1] wacce ta maye gurbin Jacob Oulanyah, tsohon kakakin majalisar dokokin Uganda, wanda ya mutu a Seattle, Washington. [22] [23] [24]

A shekarar 2023, ta buƙaci mambobin Majalisar Dokokin Uganda da su goyi bayan wani sabon kudiri da zai mayar da gaskiyar bayyana kansa a matsayin LGBT ba bisa ka'ida ba da kuma hadarin ɗaurin shekaru goma a gidan yari. [25]

A cikin majalisa ta 10, Anita Among ta kasance mataimakinyar shugaban kwamitin kwamitocin, hukumomin doka da kamfanoni na Jiha (COSASE). [3] [7] [26]

Takunkumin ƙasa da ƙasa

[gyara sashe | gyara masomin]

A ranar 30 ga watan Afrilu, 2024, Ofishin Harkokin Waje na Burtaniya ya ba da sanarwar takunkumi na kashin kai ga Anita Among da wasu manyan jami'an Uganda biyu a ƙarƙashin tsarinta na yaki da cin hanci da rashawa na duniya saboda hannu a cikin wani gagarumin cin hanci da rashawa, wanda ya sanya ta zama batun daskare kadarori da kuma hana tafiye-tafiye. [27] [28] A ranar 30 ga watan Mayu, Ma'aikatar Harkokin Wajen Amurka ta sanya wa wasu jami'an Uganda takunkumi bisa zargin cin hanci da rashawa. [29]

Rayuwa ta sirri

[gyara sashe | gyara masomin]

Anita Among da mijinta Moses Magogo Hassim suna da tagwaye biyu. Ta samu kambun Nnalongo a Uganda. Ta gabatar da shi ga iyayenta a bikin aure na gargajiya. Ana kuma raɗe-raɗin cewa tana da ɗa ɗaya daga cikin jami'an Forum for Democratic Change a yammacin Uganda, Patrick Baguma Atenyi. [30]

  • Angelline Osegge
  • Anna Ebaju Adeke
  • Joy Atim
  • Majalisar Uganda
  • Jerin sunayen 'yan majalisar dokoki na goma na Uganda
  • Gundumar Bukedea
  • John Bosco Ikojo
  • Jacob Oulanya
  1. 1 2 "NRM's Anita Among beats Opposition's Basalirwa to become Speaker,after gathering a total number of 401 valid votes against 66 votes scored by her opponent Asuman Basalirwa in a speaker election held on 25th March 2022 at Kololo independence grounds Kampala". Monitor (in Turanci). 2022-03-25. Retrieved 2022-03-25.
  2. "Speaker of Parliament | Parliament of Uganda". www.parliament.go.ug. Retrieved 2023-03-22.
  3. 1 2 3 4 Kiggundu, Edris (21 September 2016). "MP Among's rise, connections leave key questions unanswered". Archived from the original on 2 December 2021. Retrieved 20 March 2025.
  4. "Speaker Among named in fresh ICC torture petition". Monitor (in Turanci). 2023-07-23. Retrieved 2023-08-29.
  5. "Museveni: Anita Among is a 'Good Independent' MP". ChimpReports (in Turanci). 2019-04-28. Retrieved 2024-08-21.
  6. Betsy, Norah (2021-11-08). "Bukedea Comprehensive Academy, New Curriculum Implementation, Teaching and Learning Resources, ICT Club, Staff Professional Development". KAWA Uganda (in Turanci). Archived from the original on 2024-08-21. Retrieved 2024-08-21.
  7. 1 2 3 4 Parliament of Uganda (2022). "Parliament of Uganda: office of the speaker [Anita Among]". Parliament of Uganda. Archived from the original on 7 January 2019. Retrieved 2022-08-16.

    "Parliament of Uganda Members of the 10th Parliament: Among Anita Annet: Bukedea District Woman Representative". Parliament of Uganda. 2019. Archived from the original on 2019-01-07. Invalid |url-status=deviated (help)
  8. Mujuni, David (23 June 2018). "MP Anita Among Graduates From KIU". Campusbee Uganda. Retrieved 6 January 2019.
  9. FDC plots to throw MP Anita Among off statutory authorities committee over 'relationship' with NRM (in Turanci), NTV Uganda, 2018-01-31, retrieved 2022-08-16
  10. FDC Reshuffle; MP Anita Among says she won't leave COSASE post (in Turanci), NTV Uganda, 2022-08-16, retrieved 2021-04-03
  11. "Voters petition EC over Bukedea MP's academic papers". Daily Monitor (in Turanci). 27 October 2020. Retrieved 2021-04-03.
  12. George Okello (1 November 2020). "Bukedea Woman MP Anita Among unopposed as EC cancels nomination of her six rivals". PML Daily News. Retrieved 3 April 2021.
  13. "Two Women Aspirants Blocked from Nomination in Bukedea". Uganda Radio Network. Retrieved 2021-04-03.
  14. "Anita Among's Unopposed Victory Hanging On Thin Thread As Court Of Appeal Decides". East News. 2020-12-17. Archived from the original on 2021-04-13. Retrieved 2021-04-03.
  15. The Independent Uganda (24 March 2021). "Court declines to order EC to degazette MP Anita Among". The Independent (Uganda). Retrieved 3 April 2021.
  16. "MP Anita Among's opponent cries foul after she is declared unopposed in Bukedea". Nile Post (in Turanci). 2020-10-31. Retrieved 2021-04-03.
  17. Daily, OUR REPORTER | PML (2021-03-23). "BREAKING! Court upholds EC's decision to Gazette MP Anita Among as "unopposed"". PML Daily News. Retrieved 3 April 2021.
  18. "MP Anita Among Declares Bid for Deputy Speaker Slot | The Kampala Post". kampalapost.com. Archived from the original on 2021-04-10. Retrieved 2021-04-03.
  19. "Battle for Deputy Speaker job heats up as minister joins race". Daily Monitor (in Turanci). 3 February 2021. Retrieved 2021-04-03.
  20. "Deputy speaker's race: Bukedi MPs ask Oboth Oboth to do more consultions". The Independent Uganda (in Turanci). 2021-03-18. Retrieved 2021-04-03.
  21. "Seven Eyeing Deputy Speakers Job in Parliament". Uganda Radionetwork (in Turanci). Retrieved 2021-04-03.
  22. Wamala, Maria (2022-08-16). "Oulanyah died before accessing treatment – Aceng". New Vision. Archived from the original on 2022-03-25. Retrieved 2022-03-25.
  23. "Museveni explains why he delayed Oulanyah death announcement". New Vision (in Turanci). Retrieved 2022-03-25.
  24. "Speaker Oulanyah dead". New Vision (in Turanci). Retrieved 2022-03-25.
  25. "L'Ouganda Débat d'un Projet de Loi Rendant Illégale l'Identification LGBTQ". 10 March 2023. Archived from the original on 11 November 2023. Retrieved 20 March 2025.
  26. Dicta Asiimwe, and Halima Abdallah (5 January 2019). "'Let us do our job,' opposition tells Uganda's Speaker". Retrieved 6 January 2016.
  27. "UK sanctions corrupt politicians in Uganda who stole from vulnerable communities". GOV.UK (in Turanci). Retrieved 2024-05-02.
  28. "Financial Sanctions Notice 30/04/2024" (PDF).
  29. "US sanctions Uganda's parliament speaker and others over corruption and rights abuses". Associated Press (in Turanci). Retrieved 2024-05-30.
  30. Stephen Kalema (2019-09-20). "PROFILE: All eyes on Anita Among as Bukedea MP becomes most powerful woman politician". Watchdog Uganda (in Turanci). Retrieved 2022-08-16.