Ashanti Protectorate
|
colony (en) | |
| Bayanai | |
| Nahiya | Afirka |
| Ƙasa | Daular Biritaniya |
Ana zargin Ashanti Protectorate an kafa shi a cikin shekarar 1902 daga Ashanti Confederacy, yanzu yankin Ashanti. Akwai nassoshi da yawa zuwa ga "Ashanti Protectorate" a cikin rubuce-rubuce. Duk da haka, har ya zuwa yanzu ba a gano wata hanyar doka da ta tabbatar da hakan ba. Wannan saboda, a zahiri, an kafa yankin da ake magana a matsayin Masarautar Crown a ranar 1 ga watan Janairu 1902. Mulkin sarauta ba Mai Kariya bane. Abubuwa biyu ne daban-daban. Bayan yaƙe-yaƙe da yawa da sojojin Biritaniya, sojojin Birtaniyya sun sake mamaye Ashanti a watan Janairun 1896.[1] A cikin shekarar 1900 an yi tashin hankali a Ashanti. Turawan Ingila sun murkushe tashe tashen hankula tare da kwace birnin Kumasi. An kori Sarkin gargajiya na Ashanti, Asanthene, da masu ba shi shawara.[2] Sakamakon haka shi ne mamaye Ashanti da Turawan mulkin mallaka suka yi ta yadda ya zama wani ɓangare na masarautun Mai Martaba da kuma mulkin mallaka na Birtaniyya tare da gudanar da mulkinsa wanda wani babban kwamishina ya yi a ƙarƙashin ikon Gwamnan Gold Coast.[3] An sanya Ashanti a matsayin wacce aka yiwa mulkin mallaka ta hanyar mamaya.[4] Dokokin da aka aiwatar da wannan haɗakarwa da gudanarwar ita ce Dokar Ashanti a Majalisar 1901 da aka yi a ranar 26 ga watan Satumba 1901.[5][6]
Ashanti sun rasa ikonsu amma ba mahimmancin da mutuncin tsarin zamantakewa da siyasa ba.[7][8][9] A cikin shekarar 1935, ƙayyadaddun yunƙurin kai ga Ashanti an tsara shi bisa hukuma a cikin kafuwar Ashanti Confederacy.[10] Ashanti ta ci gaba da gudanar da shi tare da mafi girma na Gold Coast amma ya kasance, duk da haka, wani yanki na Crown Colony na daban har sai ya zama wani ɓangare na sabuwar mulki mai suna Ghana a ƙarƙashin Dokar 'Yancin Ghana 1957.[11] [12]
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ ’The Location of Administrative Capitals in Ashanti, Ghana, 1896-1911’ by R. B. Bening in The International Journal of African Historical Studies, Vol. 12, No. 2 (1979) pg. 210
- ↑ ’The Location of Administrative Capitals in Ashanti, Ghana, 1896-1911’ by R. B. Bening in The International Journal of African Historical Studies, Vol. 12, No. 2 (1979) pg. 210
- ↑ ’The Map of Africa by Treaty’ by Sir E. Hertslet pg. 77
- ↑ Historical Dictionary of the British Empire’ by James E Olson (Editor), ISBN 978-0313293665, 1996 Pg 104
- ↑ HL Deb 16 January 1902 vol 101 c57
- ↑ ’The Map of Africa by Treaty’ by Sir E. Hertslet pg. 77
- ↑ Historical Dictionary of the British Empire’ by James E Olson (Editor), ISBN 978-0313293665, 1996
- ↑ "1956: Gold Coast to get independence". BBC. 11 May 1956.
- ↑ "65 years after Ghana's independence – the gains and failures". Archived from the original on 2022-07-07. Retrieved 2025-07-22.
- ↑ ‘The Law of Primitive Man: A Study in Comparative Legal Dynamics’ by E. Adamson Hoebel, pg. 212
- ↑ Historical Dictionary of the British Empire’ by James E Olson (Editor), ISBN 978-0313293665, 1996
- ↑ "65 years after Ghana's independence – the gains and failures". Archived from the original on 2022-07-07. Retrieved 2025-07-22.