Jump to content

Ayo Adebanjo

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Ayo Adebanjo
Rayuwa
Haihuwa Ijebu Igbo (en) Fassara, 10 ga Afirilu, 1928
ƙasa Najeriya
Mutuwa 14 ga Faburairu, 2025
Sana'a
Sana'a nationalists (en) Fassara

Ayo Adebanjo (10 Afrilu 1928 - 14 Fabrairu 2025) lauyan Najeriya ne, mai kishin ƙasa kuma wanda ya kafa kungiyar Afenifere. [1]

Rayuwar farko da ilimi

[gyara sashe | gyara masomin]

An haifi Adebanjo ne a garin Ijebu Ogbu Oke, yanzu haka a ƙaramar hukumar Odogbolu a jihar Ogun, a Najeriya ƙarƙashin 'yan mulkin mallaka na Birtaniya ɗa ne ga Cif Joel Adedairo Adebanjo da Salawatu Anomo Adebanjo. Ya fara karatunsa ne a makarantar firamare ta Saint Saviors, Elegbaata a Legas, tsakanin shekarun 1934 zuwa 1935. Daga shekarun 1937 zuwa 1941, ya yi makaranta a Holy Trinity School, Ebute Ero, sannan ya wuce makarantar Cathedral da ke Legas har zuwa shekara ta 1943. Aikinsa na farko ya haɗa da aikin jarida da kuma takaitaccen aiki a ma'aikatar lafiya, inda aka kore shi saboda shiga zanga-zangar neman 'yancin kai. [2]

Ya yi rajista a Majalisar Ilimin Shari'a kuma an kira shi Bar Ingilishi a Lincoln's Inn a shekarar 1961. [2] Daga nan ya dawo Najeriya ya shiga zauren Cif Obafemi Awolowo. [3] [1]

Aikin siyasa

[gyara sashe | gyara masomin]

Adebanjo ya kasance memba na kungiyar Action Group (Egbe Afenifere) da aka kafa a shekarar 1951 a Ibadan, gabanin zaben Yanki. An sake kirkiro Afenifere a shekarar 1989. Kungiyar ta fito ne daga gadon kungiyar Action Group, jam’iyyar siyasa da Awolowo ya kafa a shekarar 1951, kuma ta zama babban mai bayar da shawara ga akidar ci gaba. moriya da gyare-gyaren Dimokuraɗiyya. [4]

A matsayinsa na shugaban Afenifere, Adebanjo ya yi fafutukar ganin an sake fasalin Najeriya a matsayin ƙasa ta tarayya, yana mai cewa tsarin mulki na tsakiya ya ƙara ta’azzara rikicin ƙabilanci da rashin daidaiton tattalin arziki. [5] [6] Zamansa ya ga ɓangaranci na cikin gida, ciki har da rikicin 2025 inda wani ɓangaren Afenifere mai hamayya ya ayyana tsige shi a matsayin shugaba. [7]

Afenifere a ƙarƙashin Adebanjo sun yi adawa da mulkin soja, sun goyi bayan National Democratic Coalition (NADECO) a lokacin gwagwarmayar tabbatar da dimokuraɗiyya a Najeriya, [8] kuma ta amince da Peter Obi na Jam'iyyar Labour a zaɓen shugaban Najeriya na 2023. [9]

Rayuwa ta sirri da mutuwa

[gyara sashe | gyara masomin]

Adebanjo ya auri Cif Christy Ayo-Adebanjo sama da shekaru 60, kuma ya haifi ‘ya’ya, jikoki, da jikoki. [10] Ya rasu a gidansa da ke Lekki, Legas a ranar 14 ga watan Fabrairu, 2025, yana da shekaru 96. [11]

  1. 1.0 1.1 "Adebanjo Set To Reveal Secrets Behind Life Of Travails, Triumphs – Independent Newspaper Nigeria" (in Turanci). 25 March 2018. Retrieved 14 February 2025. Cite error: Invalid <ref> tag; name ":0" defined multiple times with different content
  2. 2.0 2.1 "Reminiscences with Chief Ayo Adebanjo - Daily Trust". dailytrust.com (in Turanci). 29 October 2017. Retrieved 14 February 2025. Cite error: Invalid <ref> tag; name ":1" defined multiple times with different content
  3. Nation, The (5 April 2018). "Ayo Adebanjo at 90". The Nation Newspaper (in Turanci). Retrieved 14 February 2025.
  4. Abati, Reuben (10 April 2018). "Ayo Adebanjo: The man and his politics". TheCable (in Turanci). Retrieved 14 February 2025.
  5. "We are federalists; not separatists – Chief Adebanjo - Daily Trust". dailytrust.com (in Turanci). 12 December 2021. Retrieved 14 February 2025.
  6. Oyewale, Wale (17 April 2020). "Nigeria must return to true federalism — Adebanjo". Punch Newspapers (in Turanci). Retrieved 14 February 2025.
  7. "Afenifere Removes Adebanjo as Acting Leader, Constitutes Elders' Caucus – Thisdaylive". www.thisdaylive.com (in Turanci). Retrieved 14 February 2025.
  8. Amnesty, International (7 June 1996). "Fear of extrajudicial executions / Prisoner of conscience and new concerns: Prisoners of conscience / Health concern / Legal concern" (PDF). amnesty.org.
  9. AriseNews (27 September 2022). "Adebanjo: Why Afenifere is Supporting Peter Obi's Presidential Bid". Arise News (in Turanci). Retrieved 14 February 2025.
  10. Oamen, Samuel (14 February 2025). "12 things to know about late Afenifere chieftain Ayo Adebanjo". The Nation Newspaper (in Turanci). Retrieved 14 February 2025.
  11. Times, Premium (14 February 2025). "Ayo Adebanjo, Afenifere leader, is dead". Premium Times Nigeria (in Turanci). Retrieved 14 February 2025.