Jump to content

Ayoayo

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Ayoayo
Wasan Allo da Mancala
Bayanai
Bisa Mancala
Kayan aiki da saitin farko na wasan Ayo

Ayo ( Yoruba : Ayò Ọ̀pọ̀n ) wani nau'in mancala ne na gargajiya da Yarabawa ke yi a Najeriya . Yana da kusanci da wasan Oware wanda ya bazu zuwa Amurka tare da cinikin bayi na Atlantic . Daga cikin mancala na zamani, wanda galibi aka samo daga Warri, Kalah sanannen abu ne wanda ke da ƙa'idodi iri ɗaya da Ayo.

Akwai wasanni masu dokoki iri ɗaya a wasu sassan Afirka. Ɗaya daga cikin irin waɗannan wasannin shine Endodoi, wanda mutanen Maasai na Kenya da Tanzania ke bugawa.

Allon Ayoayo (Ayo) ya ƙunshi layuka biyu na ramuka shida kowanne, kuma ana amfani da tsaba 48; a farko, ana sanya tsaba 4 a cikin kowane rami. Waɗannan kayan aiki ne da saitin iri ɗaya kamar na Awari da sauran mancala masu layi biyu kamar Layli Goobalay . Kowane ɗan wasa yana da ɗaya daga cikin layukan.

Kowace juyawa, ɗan wasan yana ɗaukar dukkan tsaba daga ɗaya daga cikin ramukan kuma yana watsa su a akasin agogon hannu. A lokacin kowane shuka, ana tsallake ramin farawa (watau, ba a jefar da tsaba a wurin ba ko da za a shuka fiye da tsaba 12). Lokacin da aka shuka iri na ƙarshe a cikin rami mara komai, ɗan wasan yana kama duk wanda aka gani a cikin ramin da ke gaba idan wannan ramin na ɗan wasan ne.

Idan ɗaya daga cikin 'yan wasan bai iya motsawa ba, wasan ya ƙare. Abokin hamayya zai kama duk tsaban da suka rage a kan allo kuma wanda ya yi nasara shine ɗan wasan da ya kama mafi yawan tsaba.

Idan juyawa ta ƙare ba tare da an bar tsaba a layinsu ba, dole ne abokin hamayyar (idan zai yiwu) ya zaɓi motsinsa ta yadda zai kawo iri ɗaya ko fiye zuwa layin ɗayan. Wannan makircin yana samuwa a cikin mancalas da yawa kuma wani lokacin ana kiransa "ciyar" abokin hamayya (watau, ceton abokin hamayya daga yunwa).[1]

  1. Ayoayo rules