Babban Minista
|
position (en) | |
| Bayanai | |
| Ƙaramin ɓangare na | shugaban gwamnati |
| Yadda ake kira mace | ministra en cap |
Babban Minista shine zaɓaɓɓu ko wanda aka nada shugaban gwamnati na - a mafi yawan lokuta - wani yanki na ƙasa, misali karamin yanki na gudanarwa ko ƙungiyar tarayya. Misalan sun haɗa da jiha (kuma wani lokacin yankin hadin gwiwa) a Indiya; yankin Ostiraliya; lardin Sri Lanka ko Pakistan; lardin tarayya a Nepal; yankin Philippines mai cin gashin kansa; ko yankin Burtaniya na kasashen waje wanda ya sami ikon cin gashin kai. Hakanan ana amfani dashi azaman fassarar Turanci na taken da aka ba shugabannin gwamnatoci Jihohin Malay ba tare da mulkin mallaka ba.[1]
Hakanan ana amfani da taken a cikin Crown Dependencies na Isle of Man (tun daga 1986), a Guernsey (tun daga 2004), da kuma Jersey (tun daga 2005).
A cikin 2018 Saliyo, jamhuriya ta shugaban kasa, ta kirkiro matsayin babban minista da aka nada, wanda yayi kama da firaminista a cikin Tsarin shugaban kasa.[2] Kafin wannan, Milton Margai ne kawai ke da matsayi iri ɗaya tsakanin 1954 da 1958.
Asalin
[gyara sashe | gyara masomin]An yi amfani da shi a cikin tarihi a cikin siffofi daban-daban amma mafi shahara shine Grand vizier . Da farko an san shi da "wazir" kuma an yi amfani da shi a matsayin Firayim Minista ko Babban Minista a cikin Khalifancin Abbasid daga baya wasu sultanates da daular kamar Ottoman Empire suka karbe shi.
Ma'ana da rawar da take takawa
[gyara sashe | gyara masomin]Taken yana da irin wannan tsari da rawar da yake takawa a matsayin Minista na farko ko minista-shugaban amma yawanci tare da ƙaramin matsayi. Matsayin yana da mahallin a cikin Tsarin Westminster na gwamnati inda ministoci da ke jagorantar Ma'aikatun gwamnati (Ma'aikatar) ke ba da shawara ga shugaban kasa (ma'aikata). Ana fahimtar babban minista a matsayin "na farko a cikin daidaito". Za su zama babban mai ba da shawara ga shugaban majalisunsu, shugaban majalisa da shugaban babbar Jam'iyyar siyasa mai mulki a majalisar dokoki.[1]
Manyan ministoci a duniya
[gyara sashe | gyara masomin]- Babban Ministan Babban Birnin Australia
- Babban Ministan Yankin Arewa Australia
- Babban Ministan Burma
- Babban Ministan Guernsey
- Babban Ministan Gibraltar
- Babban Minista (India)
- Babban Ministan Jersey
- Babban Ministan Tsibirin Man
- Babban Ministan Montserrat
- Manyan Ministoci a Malaysia
- Babban Minista (Nepal)
- Babban Minista (Pakistan)
- Babban Ministan Bangsamoro na Philippines
- Babban Ministan Saint Helena
- Babban Ministan Saliyo
- Babban Ministan Singapore
- Manyan Ministoci a Sri Lanka
- Babban Ministan Yankin Mandalay
- Jerin manyan ministocin Galmudug (Somalia)
Manyan ministoci na yau da kullun
[gyara sashe | gyara masomin]- Babban Ministan Faransa
- Manyan ministocin Ingila
Dubi kuma
[gyara sashe | gyara masomin]- Mulkin mallaka na kundin tsarin mulki
- Gwamna
- Shugaban majalisa
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ "Malay Stats". TheFreeDictionary.com. Retrieved 14 April 2009.
- ↑ Thomas, Abdul Rashid (2 May 2018). "Controversy over appointment of chief minister of Sierra Leone".