Babban taro na muhalli
 Babban taro na muhalli | |
|---|---|
| Bayanai | |
| Ƙaramin ɓangare na | babban taro |
Yunkurin muhalli ya sami ci gaba mai yawa daga zanga-zangar Greenpeace ta farko da ta shafi mutane shida da jirgin ruwa a cikin 1971, zuwa taron muhalli na yau wanda ya shafi shugabannin duniya da ba da umarnin kulawar duniya. Taron mega na muhalli ya bambanta da ƙananan taron muhalli da dorewa ta hanyoyi masu mahimmanci. Maimakon mayar da hankali kan takamaiman matsalolin yanki kamar ruwan sama na acid ko matsalolin 'bangare' kamar lafiyar ɗan adam ko abinci, suna ƙoƙarin ɗaukar taƙaitaccen bayani game da dangantakar da ke tsakanin al'ummar ɗan adam da duniyar halitta.. Suna da niyyar; "da farko suna magance gabaɗaya na ci gaban ɗan adam da alaƙarsu da mahalli gabaɗaya kuma na biyu suna ɗaukar ra'ayi mai zurfi game da yanayin da ke tattare da al'amuran ci gaba a tsawon lokaci, kamar yadda kowane taron ya riga ya wuce ta da yawa".
Takaitaccen Tarihi
[gyara sashe | gyara masomin]Akwai manyan tarurruka 4 na muhalli har zuwa yau; Taron Majalisar Dinkin Duniya (UN) kan Muhalli na Dan Adam (UNCHE) 1972 (wanda aka fi sani da taron Stockholm); Taron Majalisar Dokoki da Ci Gaban (UNCED) 1992 (wanda aka kuma sani da Taron Rio ko Taron Duniya na Musamman); Taron Babban Taron Majalisar Majalisar Dinkin Turai na Musamman kan Ci Gaban Ci Gaban a New York 1997 (Taron Duniya II) da Taron Duniya kan Ci Gabanin Gudanarwa (WSSD) 2002 a Johannesburg.
Matsi don babban taron muhalli na duniya yana ginawa tun daga tsakiyar shekarun 1960 yayin da matsalolin iyaka kamar gurɓataccen iska da ruwa suka haifar da wayar da kan jama'a game da bukatar hadin kan kasa da kasa. Hotuna na farko na Duniya da aka dauka daga sararin samaniya sun jaddada wannan. Wani wakilin Sweden ya fara gabatar da ra'ayin a shekarar 1968 a taron Majalisar Tattalin Arziki da Jama'a da Majalisar Dinkin Duniya ta shirya; Sweden a lokacin tana ƙarƙashin matsin lamba na siyasa na cikin gida don magance batun ruwan sama mai zafi kuma ta ba da gudummawa don karɓar bakuncin taron muhalli da aka gabatar.[1] Stockholm ita ce taron farko na duniya game da batun guda ɗaya; ita ce ƙoƙari na farko da aka tsara don tattauna batun duniya a matakin duniya.[1] Tun daga Stockholm, an gudanar da manyan tarurruka a kan batutuwa da yawa na duniya kamar kiwon lafiya, mata da mazaunan mutane. Ci gaba ce mai ban mamaki a wannan bangaren kuma ta samar da mataki don manyan tarurruka na muhalli na gaba don saita jadawalin duniya da samar da jagoranci na duniya.
Bayyanawa da kafofin watsa labarai
[gyara sashe | gyara masomin]Taron mega na muhalli babban sikeli ne kuma babban martaba. Suna daukar hankalin kafafen yada labarai na duniya saboda fadin batutuwan da suke yadawa da kuma fitattun masu ruwa da tsaki da suke jawowa. Suna ba da umarnin kanun labarai da ke kewaye da taron kuma suna ba da damar masu fafutukar kare muhalli, kungiyoyi masu zaman kansu (NGOs) da jama'a su yi amfani da matsin lamba na cikin gida kan sakamakon yayin da abubuwan da suka shafi muhalli ke taka rawa. Matsayin kafofin watsa labarai yana da mahimmanci wajen tsara manufofin duniya.[1][2] Lokacin da ke kusa da waɗannan tarurrukan ya ba da damar kafofin watsa labaru na duniya da gwamnatoci su mai da hankali kan batutuwa masu mahimmanci da kuma danganta matsalolin irin su talauci, kiwon lafiya, muhalli da kasuwanci tare ta hanyar haifar da muhawarar duniya da kuma yada batutuwan dorewa..
Ga tarurruka irin su WSSD (Taron Duniya kan Ci Gaban Ci gaba), yawancin hankalin kafofin watsa labarai da ya samu an mayar da hankali kan gazawarsa maimakon abin da ya samu. Wannan na iya zama, a wani bangare, saboda rashin fahimta kamar yadda jama'a ba su da masaniya game da kalmar 'ci gaba mai dorewa'. Rahoton kan wannan batu yana da saurin, kusan babu shi kuma duk wani ci gaba da aka samu (tun daga taron Rio a 1992 da Rahoton Brudtland) ana yin hakan ne a bayan yanayin Ci gaba mai ɗorewa.
Wadannan tarurruka sun, har zuwa wani mataki, sun kuma zama abin da aka mayar da hankali ga zanga-zangar daga masu fafutuka da masu fafutukar da suka yi amfani da kafofin watsa labarai don nuna ra'ayoyinsu. Alal misali, dubban masu zanga-zangar sun yi tafiya a Durban a ranar 3 ga Disamba 2011 a taron shekara-shekara na Majalisar Dinkin Duniya kan canjin yanayi, sun yi fushi da matsayin da kasashe masu arziki kamar Kanada da Amurka suka dauka. Wannan mummunan hasken kafofin watsa labarai yana shafar kasuwanci da sa hannun kungiyoyi masu zaman kansu kamar yadda 'da yawa daga cikin haɗin gwiwar da za a iya kawo rigima [haɗin gwiwar II, duba ƙasa], musamman wadanda suka shafi kamfanoni, sun gudanar da taronsu a gefen taron [Taron Duniya kan Ci gaba mai ɗorewa], suna tsoron mummunar tallace-tallace".
Masu ruwa da tsaki da haɗin gwiwa
[gyara sashe | gyara masomin]Taron muhalli na MEG na fama ya yi ƙoƙari ya kalubalanci 'Elitist da nesa nesa ba tare da ƙarin lokaci ba; [1] Kara haɓaka haɓakar ƙwayoyin cuta. Akwai masu ruwa da tsaki da dama da ke halartar wadannan tarukan. Tare da fiye da gwamnatoci 100 da suka halarta (a Rio 172 sun halarta tare da 108 sun aika da shugaban kasa), kungiyoyi masu zaman kansu (NGO) suna halarta, 'yan kasuwa kuma suna aika wakilai tare da manyan kungiyoyin masu ruwa da tsaki da ke wakilta; mata, matasa, ƴan asalin ƙasa, ƙananan hukumomi, ƙungiyoyin kasuwanci, manoma da al'ummomin kimiyya da fasaha. Wannan tsari na sa hannu na yau da kullun yana nufin waɗannan ƙananan ƙungiyoyin masu ruwa da tsaki ba dole ba ne su dogara da ''al'amuran gefe'' da ba na hukuma ba don ba da sanarwar wakili daga ƙungiyoyin farar hula na duniya.
An samar da haɗin gwiwar nau'in I da nau'in II a WSSD. Nau'in na yi nuni da jerin alkawuran da suka shafi doka da aka tsara don taimakawa jihohi wajen aiwatar da Manufofin Ci Gaban Ci Gaban. Haɗin gwiwar nau'i na II, haɗin gwiwa ne tsakanin gwamnatoci ƙasa ko ƙananan ƙasashe, 'yan wasan kamfanoni masu zaman kansu da' yan wasan farar hula waɗanda ke yin yarjejeniyar son rai ta ƙasashen duniya don saduwa da takamaiman manufofin ci gaba mai ɗorewa; suna kalubalantar tsarin tsarin tsarin muhalli na gargajiya don magance ci gaba mai dorewa. An sanar da daruruwan waɗannan kawance a WSSD kuma wannan ya kawo kungiyoyi masu zaman kansu da kasuwanci cikin hasken kula da muhalli na duniya.
Rarraba Arewa / Kudu na Duniya
[gyara sashe | gyara masomin]Akwai masu sukar da suka bayyana cewa waɗannan tarurruka suna samar da sabbin wuraren da za a iya bayyana tsoffin korafe-korafe game da amfani da ɗan adam (a Arewa) da kuma ci gaban yawan jama'a (a Kudu) tare da haske da girma. Shirin Muhalli na Majalisar Dinkin Duniya (UNEP) ya bayyana cewa tun lokacin da Rio "an sami raguwa a cikin muhalli. Ɗaya daga cikin mahimman abubuwan da ke motsawa shine karuwar rata tsakanin masu arziki da matalauta. " Matsayi na siyasa da ke akwai suna da bambanci kuma ba a sulhunta su ba a ƙarƙashin hasken kafofin watsa labarai.
Ɗaya daga cikin manufofin da aka bayyana na WSSD shine 'maido da jajircewar duniya ga haɗin gwiwar Arewa / Kudu da kuma matakin da ya fi girma na hadin kan kasa da kasa da kuma hanzarta aiwatar da Agenda 21 da inganta ci gaba mai ɗorewa' duk da haka tasirinsa a kan multilateralism ba shi da tabbas; abubuwan da suka faru na 9/11, 'War on Terror' da suka biyo baya da kuma Amurka unilateralism. George W. Bush, shugaban Amurka, wanda ke hutu a lokacin taron, ya kaurace wa WSSD, kuma Tony Blair, Firayim Minista na Burtaniya, ya halarci rana ɗaya kawai. Wannan bayyanar rashin sha'awar manyan mutane, shugabannin duniya na Arewa ba su da wani abu don raba Arewa / Kudu, musamman lokacin da tarurruka irin su waɗannan zasu iya yin hakan. Har ila yau, yana da haɗarin rage muhimmancin irin waɗannan tarurruka kuma yana rage amincin siyasa.
Bugu da ƙari kuma, an ce an nuna wannan 'girma rata' na rashin daidaito tsakanin yankuna biyu na duniya ta hanyar shirin haɗin gwiwar nau'in II. Dole ne haɗin gwiwa ya cika ma'auni biyu masu mahimmanci don yin tasiri; mutunta juna - dogara da daidaito tsakanin abokan tarayya, da kuma ainihin ƙungiya - daidaitaccen kiyaye manufa da burin kowane abokin tarayya.[1] Duk da haka, a cikin nau'in haɗin gwiwa na nau'i na II tsakanin 'yan wasan Arewa da na Kudu, na farko ba makawa zai ba da gudummawar kuɗi da kayan aiki masu yawa ga haɗin gwiwar don haka haifar da rashin daidaituwa na iko, yana ba da damar haɓaka iko da kuma lalata haɗin gwiwar da ake bukata don haɗin gwiwar ya yi nasara. Don magance wannan, yana da mahimmanci don tabbatar da cewa 'gudumar' a cikin nau'in haɗin gwiwar nau'in II na iya haɗawa da ilimi, ƙwarewa da sauran ƙarfin da suka dace, maimakon kudi da kayan aiki kawai, don gyara ma'auni na iko a cikin haɗin gwiwa.[2]
Ayyuka Masu Muhimmanci Shida
[gyara sashe | gyara masomin]Seyfang da Jordan (2002) sun gano manyan ayyuka guda shida waɗanda waɗannan manyan tarurruka ke neman aiwatarwa;
- Shirya jadawalin duniya
- Sauƙaƙe tunanin 'haɗe-haɗe'
- Goyon bayan ka'idojin gama gari
- Samar da jagoranci na duniya
- Gina ikon ma'aikata
- Halatta shugabancin duniya ta hanyar hada kai
Shirya jadawalin duniya
[gyara sashe | gyara masomin]Ta hanyar kulawar kafofin watsa labarai da aka ambata a sama da ke kewaye da waɗannan tarurruka da muhawara ta jama'a da matsin siyasa na cikin gida, batutuwan muhalli ba wai kawai sun sanya shi cikin ajanda na siyasa na duniya ba amma sun ci gaba da matsayinsu a can. Suna aiki ne don haɗa batutuwan da ba a haɗa su ba kuma Majalisar Dinkin Duniya tabbas ita ce kawai dandalin da za a iya warware girman duniya na matsalolin da suka dace kamar ci gaba mai ɗorewa. Misali, taron Stockholm (babban taron muhalli na farko) ya sami nasarar gano sharuddan abin da ke ci gaba da muhawara ta muhalli ta duniya kuma ya haɗu da rikici tsakanin muhalli da ci gaba.[1]
Sauƙaƙe Tunanin 'Join-up'
[gyara sashe | gyara masomin]Tattaunawar batutuwan da suka shafi matsalolin ci gaba mai ɗorewa a kan sikelin duniya yana buƙatar haɗin gwiwa. Babban taro yana ba da wani taro a waje da al'amuran siyasa na gajeren lokaci na yau da kullun ga gwamnatoci da masu ruwa da tsaki don magance batutuwa masu yawa, masu haɗin kai. A zahiri, wannan yana da wuyar cimma. Babban iyakarsu da duk ajanda mai kewaye da su ya sa ba zai yiwu a "rarraba rikice-rikice" na batutuwan ci gaba mai ɗorewa ba har ma a cikin wannan fagen, wasu fannoni, kamar kasuwanci, sun kasance a waje da ajanda (wani batun da Hukumar Ciniki ta Duniya da Bankin Duniya suka magance a maimakon haka). Kokarin cimma burin haɗin gwiwa ya karu a hankali; batutuwan da aka tayar a Rio da Johannesburg sun fi girma fiye da Stockholm, wanda ake jayayya da taimakon maganganun ci gaba mai ɗorewa. Koyaya, a cikin wannan neman cikakke, yana da wuya a jawo takamaiman batutuwa cikin mayar da hankali.[1]
Amincewa da Ka'idojin Al'ada
[gyara sashe | gyara masomin]An soki manyan tarurruka na muhalli kamar yadda ba su da yawa fiye da babban matsayi, shagunan magana masu tsada waɗanda ke ba da mafarki cewa duniya tana canzawa lokacin da ba ta canza ba. Sun samar da ƙananan canji saboda yanayin son rai na yarjejeniyar, wahalar saka idanu da rashin bin diddigin game da bin doka. Koyaya, sun samar da mahimman 'dokoki masu laushi' masu iko, matakin rabin hanya a kan hanya zuwa tsarin da ke ɗaure doka. Akwai tsammanin da ya fi dacewa na al'ummomin da ke bin dokoki masu laushi kuma za su zama 'mai wuya' a cikin gajeren lokaci ko na dogon lokaci, mafi daidaito kuma mafi ɗaure doka. Misali, ka'idoji da yawa da aka amince da su a taron Stockholm yanzu sun zama tushen dokokin ƙasa, yanki da EU.[1] Wannan ba abin mamaki ba ne kamar yadda Stockholm ta kasance ta farko daga cikin manyan tarurruka kuma tana tafiya da sabon yanki; masu tsara manufofi da gwamnatoci, yanzu an kafa ka'idoji na yau da kullun, suna ƙoƙarin matsawa zuwa ga ƙarin shirye-shiryen aiki.
Samar da Jagoranci na Duniya
[gyara sashe | gyara masomin]Babban taro yana ba da mataki don jagorancin duniya. Ɗaya daga cikin misalai mafi kyau na wannan shine yarjejeniyar Agenda 21 da ta samo asali daga taron koli na Rio wanda ya ba da tsari don aiki a ƙananan matakan mulki. Hadin gwiwar nau'in II da aka kirkira a WSSD kuma ya nuna wani shiri mai karfi na 'karɓar gida' wanda ke ɗauke da nauyin yarjejeniyar duniya. Koyaya, yana da tambaya game da yadda manyan tarurruka ke bin ƙa'idar mataimakin (ra'ayin cewa ya kamata a magance matsaloli a matakin mafi ƙasƙanci na shugabanci). [1]
Tarayyar Turai, ta hanyar hadewar manufar ci gaba mai ɗorewa a cikin manufofi na ciki da na duniya da dabarun ci gaba, ta sami damar bayar da jagoranci da 'suna ɗaukar tutar ci gaba mai dorewa a fagen duniya'. Mutane da yawa sun ambaci Tarayyar Tarayyar a matsayin muhimman 'yan wasa wajen samar da wannan jagoranci. Babban taron ya tilasta 'ka' manufofin Tarayyar EU don yin hulɗa tare da wasu tsarin siyasa da 'yan wasa' da kuma sauya 'yan wasan kwaikwayo na EU suna nuna jagoranci da za a iya maimaitawa a wasu yankuna na muhalli a wasu manyan tarurruka na duniya (alal misali, a Tarayyar Afirka); tabbas babban nasara ga taron gaba.
⁸Gina Ikon Cibiyar
[gyara sashe | gyara masomin]Babban taro na baya da ke magance batutuwa da yawa sun haifar da kirkirar sabbin hukumomi kamar Majalisar Dinkin Duniya, UNEP da Hukumar Ci Gaban Ci gaba. Maurice Strong, wanda ya jagoranci taron Stockholm kuma mai ba da shawara game da manyan tarurruka na muhalli, ya yi imanin cewa 'tsarin shine manufofi"; cewa manyan tarurrukan 'ɗaya daga cikin gudummawa ga tsarin da ya fi girma na canjin al'umma da na ma'aikata, maimakon sau ɗaya, abubuwan da suka faru". Duk da jinkirin saurin da ci gaba da takaici da masu sukar ke nunawa, akwai motsi na gaba mai mahimmanci; suna da mahimman sanduna waɗanda kungiyoyin matsa lamba na cikin gida zasu iya amfani da su don kula da tasiri da taro bayan taron ya gina sake zagayowar ƙara ƙuduri na cikin gida. Koyaya, akwai zargi cewa waɗannan sabbin cibiyoyin suna da rauni a fannin kudi da shari'a kuma an yi kira don a ba su iko mafi girma na shari'a da gudanarwa don su yi aiki mafi kyau a matsayin injunan dorewa.
Gudanar da Kasa
[gyara sashe | gyara masomin]Ayyukan da aka dauka a manyan tarurruka ta hanyar kai tsaye suna gina sabon ikon cikin gida ta hanyar kirkirar tsarin damar Siyasa ta cikin gida. Masu tsara manufofi, na ɗan gajeren lokaci, a waje da ƙuntatawa na yau da kullun na tunanin siyasa na ɗan gajere kuma suna iya la'akari da wasu batutuwan muhalli na dogon lokaci. Haɗin gwiwar Type II da aka kafa a WSSD kuma sun kara jaddada ayyukan muhalli a matakin ƙasa da na ƙasa. Tare da kirkirar sabbin matakai na ma'aikata, suna ba da ƙaura daga shugabancin matakin duniya kuma suna ƙarfafa jihohi su samar da cikakken asusun dabarun ci gaban su na ƙasa.[1] Misali, bayan taron Stockholm (UNCHE) shugabannin Turai sun hadu a Paris a taron muhalli kuma an shirya tarurrukan gwamnatoci na yanki.[1] Babban taro na muhalli ba ya samar da shugabanci na kasa amma an karfafa wannan ta hanyar jaddada 'haɗin kai na manufar kasa'. " An yi iƙirarin cewa ma'aikatun muhalli na ƙasa sun sami mafi yawa daga manyan tarurruka na wannan yanayin.[1]
Halatta Gudanar da Duniya ta hanyar Haɗuwa
[gyara sashe | gyara masomin]Kamar yadda aka tattauna a sama, manyan tarurruka na muhalli suna da mahalarta da yawa. Ta hanyar wannan shiga ya zo halattacciya yayin da mutane da yawa ke da hannu tare da tsarin yanke shawara don haka sayen duk wani yanke shawara da aka yi. Har yanzu akwai zargi cewa sun kasa kama muhawara game da ci gaba mai ɗorewa kuma cewa kawai masu wadata, manyan kungiyoyi masu sha'awa ne kawai ke iya samun wurin zama a teburin tare da ƙananan kungiyoyi da suka rage a waje da tsarin yanke shawara na al'ada. Duk da haka karuwar yawan mahalarta a duk lokacin juyin halitta na manyan tarurruka na muhalli suna ƙarfafawa. Hadin gwiwar kungiyoyin ba da agaji ya karu daga 134 a Stockholm (kashi na goma daga kasashe masu tasowa) zuwa sama da 1400 a Rio (kashi ɗaya bisa uku daga cikinsu ya samo asali ne daga kasashe mai tasowa).
Tattaunawar da ba na yau da kullun ba, ‘fringe’, na waje ga babban taron, kuma suna faruwa, tare da masu halarta 17,000 a Rio. Da farko suna taimaka wa kungiyoyi masu zaman kansu su fahimci ra'ayoyinsu da manufofinsu daban-daban da kuma fuskantar matsalolin haɗin gwiwa a cikin yare, al'adu, da dukiya; Na biyu kuma, samar da dandamali da matsayi na kasa da kasa ga kungiyoyi da dama da aka yi watsi da su, da yunwar albarkatu, ko kuma ana zalunta a kasashensu. A ƙarshe, intanet ita ce sabuwar hanya don faɗaɗa haɗin gwiwar jama'a da masu ruwa da tsaki. A cikin ginin zuwa Johannesburg, daidaikun mutane na iya shiga ta hanyar yanar gizo kamar gidan yanar gizo na ci gaba mai dorewa na gwamnatin Burtaniya. Rio+20 (wanda za a gudanar a cikin 2012) yana da gidajen yanar gizo waɗanda manyan ƙungiyoyi da masu ruwa da tsaki za su iya ba da gudummawarsu da amfani da su don shiga cikin tsarin shirye-shiryen da kuma alaƙa da Facebook da Twitter. A Burtaniya, an kaddamar da ‘e-petitions’ a watan Agustan 2011 wanda ke baiwa jama'a damar ƙirƙira da sanya hannu kan koke kan layi akan batutuwan da za'a tattauna a cikin House of Commons. Ana iya amfani da wannan al'umma ta kan layi da kyau nan gaba don haɓaka haƙƙin haƙƙin haƙƙin haƙƙin mallaka.
Ba a Tabbatar da Makomar
[gyara sashe | gyara masomin]Tsarin gudanar da yanayin duniya da batutuwan dorewa a matakin hadin gwiwar duniya tabbas ra'ayi ne na soyayya. An ce kasashe, masu tsara manufofi da masu ruwa da tsaki suna aiki a cikin tsarin ƙuntatawa tare da manufofi na ciki marasa ma'ana. Ƙarin masu sukar sun bayyana cewa taron koli irin su waɗannan suna nuna rashin aiki da / ko rashin iya canza rayuwar matalauta ko yin aiki sosai akan canjin yanayi. Wataƙila manyan tarurruka na muhalli sun cika manufar su wajen bunkasa batutuwan muhalli a kan ajanda na duniya kuma yanzu haɗin gwiwar da aka amince da shi a gefe guda biyu da manufofin cikin gida na iya ɗaukar matsayi, yana mai da manyan tarurrukan da suka zama tsofaffi. A gefe guda, masu ba da shawara sun kammala cewa har yanzu suna aiki mai mahimmanci a cikin mulkin zamani, duk da cewa ba su da ikon da wasu suka yi fatan cewa zasu iya zama. Bugu da ƙari, idan masu gwagwarmaya sun shirya kamfen ɗin su kuma suna buƙatar a ji su, yana yiwuwa irin wannan matsin lamba yana da damar ci gaba da sake zagayowar manyan tarurruka na muhalli.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Cite error: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "Seyfang n Jord". - ↑ Blagescu, M.; Young, J. (August 2005). "Partnerships and Accountability: Current thinking and approaches among agencies supporting Civil Society Organisations. ODI Working Paper No. 255" (PDF). ETH Zurich. Archived from the original (PDF) on 18 August 2016. Retrieved 8 December 2011.