Ben Macdui
| Ben Macdui | |
|---|---|
| General information | |
| Height above mean sea level (en) | 1,309 m |
| Topographic prominence (en) | 950 m |
| Labarin ƙasa | |
![]() | |
| Tsarin Daidaiton Labarin Kasa | 57°04′13″N 3°40′09″W / 57.070368°N 3.669099°W |
| Tsawon tsaunuka | Cairngorms (en) |
| Kasa | Birtaniya |
| Territory | Aberdeenshire (en) |
| Yankin kariya | Gidan shakatawa na Cairngorms |
Ben Macdui (Scottish Gaelic,[1] ma'ana "Dutsen MacDuff") shine dutse na biyu mafi girma a Scotland da dukkan Tsibiran Burtaniya, bayan Ben Nevis, kuma mafi tsayi a cikin tsaunukan Cairngorm . Tsayin dutsen yana da 1,309 metres (4,295 ft) sama da matakin teku kuma an sanya shi a matsayin Munro. Ben Macdui yana gefen kudu maso yammacin tsaunin Cairngorm, yana kallon hanyar Lairig Ghru zuwa yamma, da kuma Loch Etchachan a gabas. Tana kan iyaka tsakanin gundumomin tarihi na Aberdeenshire da Banffshire.
Kafin a samar da taswirar Scotland daidai a ƙarni na 19, ba a san tabbas cewa Ben Nevis shine mafi tsayi a Birtaniya ba, kuma sau da yawa ana tunanin cewa Ben Macdui zai iya zama mafi tsayi. Bayan binciken da aka yi kan kololuwar biyu a tsakanin shekarun 1846–47, an tabbatar da cewa Ben Nevis ne ya fi kowanne girma. [2] A saman dutsen akwai alamar alkibla da Cairngorm Club na Aberdeen ya kafa a shekarar 1925 domin tunawa da tsohon shugaban kasar Alexander Copland. Alamar tana nuna alkiblar tsaunuka mafi shahara da za a iya gani daga saman dutsen a cikin yanayi mai tsabta.
An san cewa dusar ƙanƙara tana ci gaba da wanzuwa a wurare daban-daban a kan Ben Macdui, musamman Garbh Uisge Beag. An ce dutsen yana fuskantar barazanar shahararriyar Am Fear Liath Mòr (Babban Mutum Mai Laushi).
Tarihi
[gyara sashe | gyara masomin]
Bayan shan kaye a hannun Domnall mac Uilliam a shekarar 1187, Donnchad II, Earl na Fife, ya mallaki Stratha'an, wani yanki da ya tashi daga Ballindalloch zuwa Ben Macdui. Saboda dutsen ya yi daidai da iyakar yammacin yankin Donnchad, masanin tarihi na Gaelic FC Diack da masanin wurin Farfesa GWS Barrow sun ba da shawarar cewa dutsen ya samo sunansa daga dangin Donnchad, Mac Duibh. [3] [4] Wata shawara kuma ita ce sunan ya fito ne daga kalmar Gaelic don "baƙar alade", [2] muc dhubh, yana nufin siffarsa. Wani littafin suna na Binciken Makamai na ƙarni na 19 ya nuna cewa sunan yana nufin "Dutsen Baƙar fata".
A shekara ta 1810, wani Rev Dr. Keith ya yi bincike kan tsayin kololuwar Cairngorm da dama ta amfani da na'urar auna barometer, inda ya kiyasta cewa tsayin Ben Macdui zai kai 4,300 feet (1,300 m) . Wannan ya jawo sha'awar ko shi ne, ko kuma Ben Nevis, shi ne babban taron koli mafi girma a Scotland. Binciken Ordnance ya gina wani wuri mai ban sha'awa a kan tsaunin a shekarar 1847 domin a yi cikakken bincike kan tsayin, wanda ya tabbatar da cewa Ben Nevis ne ya fi tsayi. Masu binciken sun kuma gina ƙaramin matsuguni wanda aka san shi da "Bothy na Sappers", wanda har yanzu ana iya ganin ragowarsa. Bayan waɗannan binciken, an yi shirin gina katangar dutse a saman Ben Macdui don ta fi tsayin Ben Nevis girma, amma waɗannan tsare-tsaren ba su cimma nasara ba.
Sarauniya Victoria ta yi tattaki zuwa saman dutsen a ranar 7 ga Oktoba, 1859, tana da shekaru arba'in. Game da abin da ta fuskanta, ta rubuta: "Ya yi tasiri mai girma da ban mamaki, mai ban tsoro, mai kaɗaici - ba kowa ba sai mu da ƙaramin taronmu da ke can ... Na sha ɗan wiski da ruwa, domin mutanen sun ce ruwan tsarki zai yi sanyi sosai.
A lokacin Yaƙin Duniya na Biyu, sojojin kwamando da ke horo a Cairngorms sun ziyarci ƙololuwar Ben Macdui, suna gina ƙananan matsuguni a arewa maso gabashin ƙololuwar. A farkon shekarar 1940, wani jirgin sama ya yi hatsari a saman Allt a' Choire Mhòir, a arewa maso yammacin saman. A ranar 26 ga Maris 2001, jiragen sama biyu na USAF F-15 Eagle daga rundunar sojojin sama ta 493rd Fighter Squadron a RAF Lakenheath sun yi hatsari kusa da saman saman yayin wani atisaye mai saukar ungulu inda suka kashe matukan jirgin Kyaftin Kirk Jones da Laftanar Kanar Kenneth John Hyvonen.
Hawa
[gyara sashe | gyara masomin]Wataƙila hanya mafi sauƙi ta hawa ita ce daga wurin ajiye motoci na Coire Cas da ke ƙasan Cairngorm Ski Centre ta hanyar da ke kaiwa ga saman ƙasar da ke tasowa a hankali. Wannan hanyar tana da tsawon 7 kilometres (4 mi) ; wata hanya mai tsayi da ta ba mutum damar hawa Cairn Gorm . Wata hanyar da za a iya bi ta biyo bayan hanyar da ke zuwa daga Loch Etchachan . Ana iya isa wannan loch daga Loch Avon zuwa arewa ko kuma ta hanyar zuwa daga Glen Derry zuwa kudu. Sauran hanyoyin sun haɗa da zuwa ta Derry Cairngorm, ko kuma ta hanyar Lairig Ghru pass, wanda ke yammacin Ben Macdui.
Idan ana zuwa daga kudu, ana iya amfani da keke don yin tafiya 5 kilometres (3 mi) daga ƙarshen hanyar Linn of Dee zuwa Derry Lodge a ƙarshen kudu na babban dutsen.
Am Fear Liath Mòr
[gyara sashe | gyara masomin]An ce yankin Ben Macdui yana cike da almara Am Fear Liath Mòr ('Babban Mutumin Toka') ko 'Mai Toka'. An samu labarai da dama game da kasancewar wani abu da ba a saba gani ba, inda Norman Collie, mai hawa dutse, ya yi ikirarin jin takun sawu kafin ya tsere daga saman dutsen cikin firgici.
Hotuna
[gyara sashe | gyara masomin]
|
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ "Ben Macdui". Ainmean-Àite na h-Alba: Gaelic Place-Names of Scotland.
- 1 2 Mitchell 2004.
- ↑ Cairngorm Club Journal 1911.
- ↑ Barrow 1980.
