Jump to content

Berekum

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Berekum

Wuri
Map
 7°27′N 2°35′W / 7.45°N 2.58°W / 7.45; -2.58
Ƴantacciyar ƙasaGhana
Tsohon yanki GhanaYankin Brong-Ahafo
Former district of Ghana (en) FassaraGundumar Birnin Berekum
Labarin ƙasa
Altitude (en) Fassara 327 m
Bayanan Tuntuɓa
Kasancewa a yanki na lokaci
Wasu abun

Yanar gizo bema.gov.gh

Berekum, wanda aka yi wa laƙabi da "Birnin Zinare", birni ne kuma babban birnin Berekum East Municipal a yankin Bono na Ghana . [1] Birnin yana da yawan jama'a 62,364 a shekarar 2012. Harshen asalin mutanen Berekum shine Bono Twi . Ya zuwa shekarar 2020, Omanhene na birnin shine Daasebre Dr. Amankona Diawuo II.

Bisa ga al'adar baki, akwai ƙungiyoyi uku na mutanen Akan waɗanda suka fara ƙaura suka zauna a yankin (wanda yanzu ake kira Berekum). An ce reshen farko da ya iso, wanda aka sani da mutanen Awasu, baƙi ne daga Denkyira (wanda yanzu ke zaune a Biadan ). Reshe na biyu kuma ya samo asali ne daga Denkyira, wanda yanzu ke zaune a Abi ( 4 kilometres (2.5 mi) . daga Berekum). [2]

Reshe na ƙarshe sojojin Gyaman ne daga Asokore . Bayan da sojojin Asante suka kayar da Gyaman, wasu daga cikin sojojin sun tsere zuwa yamma zuwa Côte d'Ivoire . Wannan ya haifar da kafa wani mukami a Berekum ta hannun Asantes don tabbatar da cewa babu wani tashin hankali da zai sake faruwa. Ana kyautata zaton shugabannin Bɔfoakwa, Bɔfoɔbɛm, da Sefa Antwireboa ne suka jagoranci waɗannan ƙaura.

Kimanin kashi 34% na al'ummar karkara ne yayin da kashi 66% na birane ne. Kusan kashi 90% na al'ummar Kirista ne, inda kashi 38.8% na Pentecostal ne, kashi 23.5% na Furotesta ne, kashi 17% kuma Katolika ne, kuma kashi 8.8% suna bin wasu nau'ikan addinai. Musulunci (6.5%), addinan gargajiya (0.4%), da kuma waɗanda ba su da alaƙa da kowace addini (4.1%) ne ke bin wannan.

Tattalin Arziki

[gyara sashe | gyara masomin]

Sama da kashi 70% na al'ummar ƙasar, galibin yankunan karkara, suna noma . An noma amfanin gona, masara, rogo, doya, da cocoyams a yankin tun ƙarni na 18. Sauran fannoni a fannin tattalin arziki sun haɗa da kasuwanci, ayyuka da masana'antu . [2]

Garin yana cikin yankin gargajiya na Berekum [lower-alpha 1] inda babban sarki ko Omanhene shine Daasebre Dr. Amankona Diawuo II.

Yanayin ƙasa

[gyara sashe | gyara masomin]

Garin Berekum yana cikin gundumar Berekum ta Gabas wadda ke iyaka da gundumar Tain ta arewa maso gabas, gundumar Dormaa ta Gabas a kudu, sannan kuma a kudu maso gabas akwai gundumar Sunyani ta Yamma . Garin yana da kimanin 32 kilometres (20 mi) daga Sunyani da 437 kilometres (272 mi) daga Accra .

Berekum tana da yanayin savanna na wurare masu zafi ( Köppen climate classification Aw ), tare da lokacin damina da lokacin bushewa kuma zafin yana da zafi duk shekara. Matsakaicin ruwan sama na shekara-shekara yana tsakanin 1,275 to 1,544 millimetres (50.2 to 60.8 in) .

Climate data for {{{location}}}
Watan Janairu Fabrairu Maris Afrilu Mayu Yuni Yuli Ogusta Satumba Oktoba Nuwamba Disamba Shekara
[Ana bukatan hujja]

Albarkatun ɗan adam

[gyara sashe | gyara masomin]

Babbar cibiyar ilimi a garin ita ce Kwalejin Ilimi ta Berekum . An kafa kwalejin a shekarar 1953 ta hannun shugaban makarantar Nana Yiadom Owusu II a wancan lokacin, kuma an ba ta takardar shaidar kammala karatun digiri a hukumance a shekarar 2007. [4]

Babban asibitin garin shine asibitin Berekum Holy Family (HOFAHO), wanda shine asibitin cocin Katolika wanda ke aiki a matsayin asibitin birni . An kafa shi a shekarar 1948 ta hannun Medical Mission Sisters kuma ya zama asibitin Diocesan a shekarar 1978. [5]

Garin yana da filayen wasa guda biyu: Filin Wasanni na Berekum da kuma Golden City Park . Ƙungiyoyin wasanni na ƙwararru da ke Berekum sune Berekum Chelsea da Berekum Arsenal .

Mutane masu shahara

[gyara sashe | gyara masomin]
  • Kwadwo Afari-Gyan (an haife shi a shekara ta 1945), tsohon shugaban hukumar zabe ta Ghana [6]
  • Emmanuel Agyemang-Badu (an haife shi a shekara ta 1990), ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne [7]
  • Samuel Amofa (an haife shi a shekara ta 1999), ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa [8]
  • Kwesi Appiah (an haife shi a shekara ta 1990), ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa [9]
  • George Benneh (1934-2021), mai ilimin ƙasa, jami'in ilimi da kuma shugaban jami'a
  • Kofi Adoma Nwanwani (born n/a), jarida [10]
  • John Paintsil (an haife shi a shekara ta 1981), ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa [11]
  • Isaac Sackey (an haife shi a shekara ta 1994), ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa [12]
  1. "Parliamentary Select Committee embarks on tour of mosquito breeding grounds in Bono". GhanaWeb (in Turanci). 2023-03-02. Retrieved 2024-01-13.
  2. 1 2 Awanyo 1999.
  3. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named berekum culture
  4. "Parliamentary Select Committee embarks on tour of mosquito breeding grounds in Bono". GhanaWeb (in Turanci). 2023-03-02. Retrieved 2024-01-13.
  5. "Parliamentary Select Committee embarks on tour of mosquito breeding grounds in Bono". GhanaWeb (in Turanci). 2023-03-02. Retrieved 2024-01-13.
  6. "Parliamentary Select Committee embarks on tour of mosquito breeding grounds in Bono". GhanaWeb (in Turanci). 2023-03-02. Retrieved 2024-01-13.
  7. "Parliamentary Select Committee embarks on tour of mosquito breeding grounds in Bono". GhanaWeb (in Turanci). 2023-03-02. Retrieved 2024-01-13.
  8. "Parliamentary Select Committee embarks on tour of mosquito breeding grounds in Bono". GhanaWeb (in Turanci). 2023-03-02. Retrieved 2024-01-13.
  9. "Parliamentary Select Committee embarks on tour of mosquito breeding grounds in Bono". GhanaWeb (in Turanci). 2023-03-02. Retrieved 2024-01-13.
  10. "Kofi Adoma to be honoured at 8th Annual 3G Awards in New York". www.ghanaweb.com (in Turanci). 19 October 2018. Retrieved 6 January 2021.
  11. "Fulham's John Pantsil reveals secret life playing for Arsenal". People.co.uk. 18 January 2009. Retrieved 27 June 2010.
  12. "Isaac Sackey Alanyaspor'da" (in Turkish). Eurosport. 8 August 2016. Retrieved 29 April 2019.CS1 maint: unrecognized language (link)
  1. In Ghana, the term 'traditional area' is used to describe an area in which all of its community members shared the same culture, and are under the same Omanhene (Paramount Chief)[3]
Cite error: <ref> tags exist for a group named "lower-alpha", but no corresponding <references group="lower-alpha"/> tag was found