Jump to content

Cagayan de Oro

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Cagayan de Oro
Dakbayan sa Cagayan de Oro (ceb)


Wuri
Map
 8°29′N 124°39′E / 8.48°N 124.65°E / 8.48; 124.65
Ƴantacciyar ƙasaFilipin
Region of the Philippines (en) FassaraNorthern Mindanao (en) Fassara
Babban birnin
Yawan mutane
Faɗi 741,617 (2024)
 Yawan mutane 1,796.55 mazaunan/km²
Home (en) Fassara 190,225 (2020)
Labarin ƙasa
Yawan fili 412.8 km²
Altitude (en) Fassara 428 m
Sun raba iyaka da
Bayanan tarihi
Ƙirƙira 1871
Tsarin Siyasa
 Mayor of Cagayan de Oro (en) Fassara Oscar Moreno (en) Fassara
Bayanan Tuntuɓa
Lambar aika saƙo 9000
Tsarin lamba ta kiran tarho 88
Wasu abun

Yanar gizo cagayandeoro.gov.ph

Cagayan de Oro (a takaice CDO kuma bisa hukuma ce birnin Cagayan de Oro ; Cebuano  ; Binukid : Ciudad ta Cagayan de Oro ; Maranao  ; Filipino ) birni ne mai ƙaƙƙarfan birni a yankin Arewacin Mindanao, Philippines . Dangane da ƙidayar jama'a a shekarar 2024, tana da yawan jama'a 741,617, wanda ya sa ta zama birni na 10 mafi yawan jama'a a Philippines kuma mafi yawan jama'a a Arewacin Mindanao.

Yana aiki a matsayin babban birnin lardin Misamis Oriental inda yake a cikin yanki kuma yana rukuni a ƙarƙashin lardin ta Hukumar Kididdiga ta Philippine, amma ana gudanar da shi ta hanyar gudanarwa mai zaman kansa daga gwamnatin lardi da kuma birni mafi girma na wannan lardin. Hakanan yana aiki a matsayin cibiyar yanki da cibiyar kasuwanci ta Arewacin Mindanao, kuma wani ɓangare na yankin Cagayan de Oro mai girma, wanda ya haɗa da garin El Salvador, garuruwan Opol, Alubijid, Laguindingan, Gitagum, Lugait, Naawan, Initao, Libertad da Manticao, Villa ta yamma, Talovanu, ta yamma da Talo, Villa, Tamalo, Talo da Manticao. Jasaan, Claveria da Balingasag a gefen gabas.

Cagayan de Oro yana arewa maso tsakiyar gabar tsibirin Mindanao yana fuskantar Macajalar Bay kuma yana da iyaka da gundumomin Opol daga yamma, Tagoloan a gabas, da lardunan Bukidnon da Lanao del Norte zuwa kudancin birnin.

Cagayan de Oro kuma sananne ne don rafting na farin ruwa ko abubuwan balaguron kayak, ɗayan ayyukan yawon shakatawa da ake haɓakawa tare da kogin Cagayan de Oro . [1] [2]

Zaman prehistoric

[gyara sashe | gyara masomin]

Yankin Cagayan de Oro yana ci gaba da zama ta Late Neolithic zuwa al'adun Austronesia na zamanin Iron . Gawarwakin ɗan adam mafi dadewa da aka gano ya fito ne daga kogon Huluga, wanda ƴan ƙasar suka taɓa yin amfani da shi azaman wurin binnewa. Kwanyar kwanyar da aka aika zuwa Cibiyar Nazarin Tekun Duniya ta Scripps a cikin 1977 an rubuta ta tsakanin 350 zuwa 377 AD.

Kogon sun samar da kayan tarihi da yawa, amma mafi yawan wuraren da masu tara guano da mafarauta masu son taska sun lalace sosai. Wanda ke da alaƙa da kogon shine Huluga Open Site, wanda aka yi imanin shine wurin zama na farko kafin mulkin mallaka a yankin da masu mishan na Spain na farko suka bayyana a matsayin "Himologan". [3] [4] [5] Wurin yana da nisan kilomita takwas daga Cagayan de Oro na yanzu.

ma'aikatar magajin gari
Hatimin Cagayan de Oro lokacin da ya kai ga zama birni a cikin 1950 kuma an maye gurbinsa a cikin 1976. An sake sabunta hatimin 1976 a cikin 1990 don nuna matsayin birnin a matsayin birni mai cikakken birni mai cin gashin kansa daga lardin, amma daga baya an maye gurbinsa a bikin cika shekaru 50 na zama birni a 2000 tare da sabon hatimi. A cikin 2014, an sake sake hatimin 1990 sabanin shawarwarin masana tarihi na gida don karanta hatimin 1950 wanda NHCP ta amince da shi a matsayin hatimin birni. Rashin rijistar hatimin 1990 ga NHCP ya bar halalcin sa a buɗe don tambaya.

Zababbun jami'an gwamnati da aka nada sun gudanar da mulkin Cagayan de Oro tun ranar 15 ga Yuni, 1950, tare da gwamnatin magajin gari mai karfi. Gwamnatin siyasar birnin ta ƙunshi magajin gari, mataimakin magajin gari, wakilan gundumomi biyu na majalisa, kansiloli goma sha shida, wakilin Sangguniang Kabataan (SK) Wakilin Tarayya da kuma wakilin Ƙungiyar Barangay Captains (ABC). Ana zaben kowane jami'i a bainar jama'a zuwa wa'adin shekaru uku.

Wadannan su ne jami'an birnin na Cagayan de Oro na yanzu: [6]

  • Majalisar wakilai
  1. Gundumar Majalisu ta 1: Rep. Lordan G. Suan (Padayon Pilipino)
  2. Gundumar majalisa ta 2: Rep. Rufus B. Rodriguez ( CDP )

Al'adu da fasaha

[gyara sashe | gyara masomin]

Akwai manyan al'amura da dama a cikin birnin. Kowane barangay ko Barrio yana da nasa liyafar da aka fi sani da Fiesta (ko bukukuwan ) na girmama tsarkakan waliyyai bayan sun sami karɓuwa a cikin haƙƙoƙinsu.

A lokacin Higalaay (Kagay-an Festival) 2014

Bikin Higalaay (tsohon bikin Kagay-an, sannan Higalaay Kagay-an Festival) biki ne na tsawon mako guda don girmama majibincin Cagayan de Oro St. Augustine wanda ake gudanarwa a kowane watan Agusta.

Abubuwan da suka fi dacewa na Higalaay Festival shine Kahimunan Kasuwancin Kasuwanci, wanda ke nuna samfurori na asali na birni da lardin, musamman aikin noma, Miss Cagayan de Oro, Gasar rawa ta Folkloric Street da ke nuna kayan ado masu kyau da raye-rayen al'adu na kabilun Higaonon, Higalas Parade na Cagayan de Oro Icons da Floats, Festival na Floats, Lambance da PE Competition. da Kumbira, nunin kayan abinci da nunin da aka fara a 1996 ta Kagay-anons otal da gidajen cin abinci. Tun daga lokacin ya samo asali tsawon shekaru kuma yanzu yana karbar bakuncin gasar cin abinci tsakanin ɗalibai da ƙwararru daga ko'ina cikin Mindanao. [7] An raba gasar zuwa ɗalibai da ƙwararru inda makarantun sarrafa otal da gidajen abinci da ƙwararrun masu dafa abinci ke fafatawa da juna ta fannoni daban-daban. Akwai kuma nunin al'adu, gasa da kide-kide na shahararrun mutane. A cikin 'yan shekarun nan, wasu daga cikin waɗannan gasa an maye gurbinsu da sababbi, irin su gasar rawa ta Folkloric Street, wanda aka maye gurbinsa da Cagayan de Oro Carnival Parade a 2014. [8]

Bikin Pasko de Oro na Disamba 2023 bayan bikin Higalaay na Agusta an shirya shi a babban titin Rio de Oro Boulevard mai tsawon kilomita 2.5 tare da kogin Cagayan de Oro, wanda aka ayyana a matsayin babban abin jan hankali na yawon bude ido . Bikin ya ƙunshi wasan tseren kwale-kwale na dodo, gasar raye-rayen titi, jerin gwano na addini, wasan noma, gasar hoto, bikin rodeo na kaboyi da baje kolin kasuwanci.

Tashar jiragen ruwa na Cagayan de Oro, ɗaya daga cikin manyan tashoshin jiragen ruwa a Mindanao [9]

Tashar tashar jiragen ruwa ta Cagayan de Oro a Macabalan tana kusa da gabar kogin Cagayan de Oro. Yana da zurfin ƙugiya na 18 metres (59 ft) kuma yana kusa da 400 metres (1,300 ft) daga bakin teku. Tana da manyan cranes guda huɗu da babbar tashar ruwa ta ƙasa da ƙasa a cikin Mindanao. [ mafi kyau tushe da ake buƙata ] Yana sarrafa 1.399 million metric tons (1,377,000 long tons; 1,542,000 short tons) na kaya a cikin kwata na farko na 2016 zuwa matsayi na 3 a kasar bayan tashar jirgin ruwa ta Arewa ta Manila tare da 5.577 million metric tons (5,489,000 long tons; 6,148,000 short tons) da Manila International Container Terminal (MICT) tare da 3.746 million metric tons (3,687,000 long tons; 4,129,000 short tons) . Tashar jiragen ruwa ta Cagayan de Oro ta karu da kashi 9.7% daga shekarar 2015. Wannan dai ya zo ne bisa bayanai daga hukumar kula da tashoshin jiragen ruwa ta Philippine (PPA).

Filin jirgin sama

[gyara sashe | gyara masomin]
Laguindingan Airport

Filin jirgin saman Laguindingan na Cagayan de Oro (CGY), wanda aka ayyana kwanan nan a matsayin cibiya ta 7 na Cebu Pacific Airlines, yana tafiyar da zirga-zirgar gida zuwa kuma daga Manila, Cebu City, Iloilo City da Davao City . Zai yi amfani da jiragen sama na kasa da kasa a nan gaba. Yana zaune akan 4.17 square kilometres (1.61 sq mi) a Barangay Moog, Laguindingan, wasu 46 kilometres (29 mi) arewa maso yammacin Cagayan de Oro. An kaddamar da filin jirgin a ranar 11 ga Janairu, 2006, ta lokacin Shugaba Gloria Macapagal Arroyo, wanda ya ba da shawarar ra'ayin filin jirgin sama na kasa da kasa tare da Cagayan de Oro-Iligan Corridor, kuma an bude shi a hukumance a ranar 15 ga Yuni, 2013.

  • Jerin sunayen garuruwa da gundumomi da aka canza suna a cikin Philippines
  • Jerin gine-gine mafi tsayi a Cagayan de Oro
  1. "Cagayan de Oro's White Water Rafting". Philippine Postal Corporation. June 18, 2012. Archived from the original on July 29, 2012. Retrieved September 13, 2012.
  2. "GMA goes whitewater rafting in Cagayan de Oro -- and looks forward to mountain climbing : Philippines : Gov.Ph : News". September 27, 2007. Archived from the original on September 27, 2007.
  3. Montalvan, Antonio J. II (October 16, 2009). "History of Cagayan de Oro". Heritage Conservation Advocates. p. 2. Retrieved September 13, 2012.
  4. Dizon, Eusebio Z.; Pawlik, Alfred F. (September 2010). "The lower Palaeolithic record in the Philippines". Quaternary International. 223Samfuri:Hyphen224: 444–450. Bibcode:2010QuInt.223..444D. doi:10.1016/j.quaint.2009.10.002.
  5. Ostique, Lourd. "Huluga Chronology". Heritage Conservation Advocates. Museo de Oro, Xavier University. Retrieved December 30, 2018.
  6. "Officials in Cagayan de Oro City". Elizaga. Archived from the original on November 2, 2012. Retrieved September 13, 2012.
  7. "Kagay-an Festival". CDO Guide: Your Online Guide to Cagayan de Oro. Archived from the original on October 22, 2012. Retrieved September 13, 2012.
  8. "Cagayan de Oro Carnival Parade". ACadeO:What To Do in Cagayan de Oro. August 25, 2015. Retrieved November 3, 2015.
  9. "Port of Cagayan de Oro". Philippine Ports Authority. Archived from the original on July 28, 2010. Retrieved September 13, 2012.