Jump to content

Canjin yanayi a Norway

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Canjin yanayi a Norway
climate change by country or territory (en) Fassara
Bayanai
Ƙaramin ɓangare na Canjin yanayi
Ƙasa Norway
Bayyana matsakaicin yanayin zafi jiki na shekara-shekara a Norway, 1901 zuwa 2020.

Dukkanin yankuna da lokutan Norway ana sa ran su zama mai dumi da rigar saboda Canjin yanayi.

A ga kowane mutum, Norway ita ce mafi girma a duniya mai samarwa, da kuma fitarwa, na mai da iskar gas a waje da Gabas ta Tsakiya.[1] A cikin 2016, an bayar da sabbin lasisi 56 don Binciken mai kusa da Tsibirin Lofoten. Koyaya, kashi 98% na buƙatar wutar lantarki ta Norway ana ba da ita ta hanyar sabuntawa, galibi daga wutar lantarki, wanda aka samar ta amfani da manyan tanadin ruwa mai laushi na Norway.[2] Hakanan ana samar da fitarwa ta hanyar sufuri, kodayake Norway jagora ce a duniya a cikin motocin lantarki.

Yanayin Sami a Norway yana haifar da permafrost da glaciers don komawa baya, kuma yana haifar da sauye-sauye a cikin yanayin hazo. Canjin yanayi yana da tasiri musamman ga yankin Arctic na Norway. Biodiversity da gandun daji yankuna suna fuskantar sauye-sauye saboda abin da ya faru, tare da muhimmiyar tasiri ga noma da tattalin arziki kasar. Ayyukan 'yan asalin Sámi suna shafar canjin yanayi.

Gwamnatin Norway ta gabatar da manufofi da yawa na zamantakewa da tattalin arziki game da rage sauyin yanayi, gami da kama carbon da adanawa. Norway na son cimma matsaya ta carbon nan da shekara ta 2030, wani bangare ta hanyar saka hannun jari a cikin ayyukan da ke rage fitar da hayaki a kasashen waje. Yana so ya cimma matsaya a cikin kasar nan da shekara ta 2050.[3] A cikin 2020, Norway ta yi alkawarin cimma raguwar kashi 50% - 55% a cikin hayaki na cikin gida daga matakin 1990 zuwa 2030.[4]

Rashin iskar gas

[gyara sashe | gyara masomin]
Hoto na 1. Ya kwatanta ma'aunin makamashi na Norway a cikin 2014.

Amfani da makamashi

[gyara sashe | gyara masomin]

A cikin 2015, Samar da makamashi na Norway ya kai tan miliyan 1.7 - karuwar 311.3% tun daga 1990 [5] - kuma jimlar amfani da su na cikin gida ya kai 213 terawatt-hours (TWh) a cikin 2015, wanda gidaje da ayyuka suka yi amfani da TWh 89. Wannan karuwar kashi 2% ne a cikin amfani da gida, wanda aka danganta shi da ƙananan yanayin zafi wanda ke haifar da karuwar buƙatun dumama, wanda kuma ya haifar da karuwa 7% a cikin amfani na man fetur daga 2014.[6] Saboda karuwar bukatar duniya a cikin iskar gas da mai, an bayar da sabbin lasisi 56 a watan Janairun 2016 don ba da damar ƙarin binciken mai a kusa da Tsibirin Lofoten, ban da tekun Arewa da Barents.[7] Wannan yana haifar da barazana ga bambancin halittu da kifin kifi a cikin waɗannan yankuna duk da alkawura da yawa don inganta ƙididdigar muhalli da alkawarin Paris. A gefe guda, kashi 98% na bukatar wutar lantarki ta Norway ana samar da ita ta hanyar makamashi mai sabuntawa, kashi 95% na wannan ya fito ne daga wutar lantarki.[2] Saboda sanin cewa ana samar da wutar lantarki ta hanyar sabuntawa da kuma farashi mai ƙarancin gaske yayin da ake samar da shi a cikin gida, amfani a Norway ya ninka sau uku fiye da matsakaicin Turai.[5] Amfani da wutar lantarki ya yi daidai da kusan kashi 77% na amfani da makamashi na gida a cikin matsakaicin gida.

Kasuwancin carbon dioxide daga makamashi 2011-2021 (MtCO2) [8]: 12: 12 
2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021
37.1 36.8 37.0 36.1 36.0 35.1 35.1 35.3 34.3 32.9 33.4

A cikin , Norway ta sami raguwar kashi 4.7% a cikin hayaki, ta ragu daga tan miliyan 48.9 na CO daidai a cikin shekarar da ta gabata zuwa tan miliyan 46.6. Wannan ci gaba wani bangare ne na ci gaba, tare da mafi girman hayaki tun daga 1990 da aka rubuta a 2007 a tan miliyan 56.5. Wani muhimmin abu a cikin raguwar kwanan nan shine raguwar hayaki daga zirga-zirgar motoci, wanda yafi dacewa da karuwar karɓar motocin lantarki (EVs) da haɗin man fetur.[9]

The transportation sector accounts for one-third of the total greenhouse gas emissions produced in Norway (~16.5 million tons of CO2), with road traffic accounting for ~10 million tons of CO2.[10] Norway's transport mix is heavily influenced by its low population density, narrow shape and long coastline with many small islands. The Norwegian Ministry of Transport and Communications has overall responsibility for the civil aviation, public roads and rail transport sector, ferry services forming part of the national road system (i.e. coastal regions), for coastal management, the marine environment and port and sea transport policy. They also have the ability to delegate tasks related to public transport and roads to the designated counties and municipalities. The majority of infrastructure in Norway is publicly owned, with operations often contracted out to private firms.

Sufurin jama'a a ciki da kewayen jama'a yana da kyau, musamman a Oslo wanda ke da ɗayan tsarin sufuri na jama'a mafi ci gaba a Turai wanda ke alfahari da metro, bas, tram da hanyoyin sadarwar jirgin ruwa waɗanda duk an haɗa su akan tsarin nesa na yanki tare da sabuwar fasahar. Koyaya, yankunan da ke da ƙarancin jama'a galibi ba su da kayan aikin sufuri na jama'a, suna tilasta mazauna su sami nasu mota. Gwamnati ce ke tallafawa sufuri na jama'a.

  1. "The World Factbook — Central Intelligence Agency". www.CIA.gov. Archived from the original on 16 June 2013. Retrieved 21 May 2017.
  2. 2.0 2.1 "Vannkraftpotensialet". nve.no. Archived from the original on 18 January 2017. Retrieved 21 May 2017.
  3. "Norway: Carbon-neutral as soon as 2030". Nordic Energy Research. Retrieved 11 May 2020.
  4. "Norway steps up 2030 climate goal to at least 50 % towards 55 %". Government.no. 7 February 2020. Retrieved 11 May 2020.
  5. 5.0 5.1 "Emissions of greenhouse gases, 1990-2015, final figures". SSB.
  6. "Production and consumption of energy, energy balance, 2014-2015, final figures". ssb.no.
  7. Vidal, John (2016-01-29). "Norwegian industry plans to up fossil fuel production despite Paris pledge". euractiv.com.
  8. "bp Statistical Review of World Energy" (PDF). www.bp.com (71st ed.). 2022. Retrieved 7 June 2024.
  9. Lundgren, Kari (June 7, 2024). "Norway's Emissions Fell Last Year on EV Boom, Metal Output Fall". www.bloomberg.com. Retrieved 2024-06-07.
  10. Avinor, Jernbaneverket. "Norwegian Coastal Administration and the Public Roads Administration, 2016. Nasjonal Transportplan 2018-2029". Archived from the original on 3 June 2020. Retrieved 16 March 2017.