Cape Guardafui
| cape (en) | |||||
| Bayanai | |||||
| Ƙasa | Puntland (en) | ||||
| Wuri a ina ko kusa da wace teku | Tekun Aden | ||||
| Wuri | |||||
| |||||
| Jamhuriya | Somaliya | ||||
| Region of Somalia (en) | Ra'as Aseir (en) | ||||
Cape Guardafui ( Somali , Arabic ) ƙasa ce mai cin gashin kanta a Somaliya, a cikin gwamnatin tarayya ta Puntland . Tana da matsayi na kololuwar yankin kusurwar Afirka . Gabar tekunta a 51°27'52"E ita ce wuri na biyu mafi gabas a babban yankin Afirka bayan Ras Hafun . An sanya mata suna ne bayan mashigar teku ta bakin teku ta Guardafui Channel .
Wuri
[gyara sashe | gyara masomin]Cape Guardafui yana a 11°49′N 51°15′E / 11.817°N 51.250°E / 11.817; 51.250, kusa da tashar Guardafui. Tsibirin Socotra yana kusa da cape a arewacin Tekun Somaliya .
A gefen teku goma sha biyar (mil 45) a yammacin Guardafui akwai Ras Filuk, wani dutse mai tsayi da ke shiga Tekun Aden daga ƙasa mai faɗi. Ana kyautata zaton dutsen ya yi daidai da tsohuwar Elephas Mons ko Cape Elephant ( Ras Filuk a Larabci ) da Strabo ya bayyana. [1] [2]
Tarihi
[gyara sashe | gyara masomin]An kira shi azaman Aromata promontorium ( Greek : Αρώματον ἄκρον) ta tsohuwar Helenawa, Guardafui an bayyana shi a farkon karni na 1 AZ a cikin Periplus na Tekun Erythraean, tare da sauran wuraren kasuwanci masu tasowa a arewacin Somaliya. [1]
Sunan Guardafui ya samo asali ne a ƙarshen Zamanin Tsakiya ta hanyar matuƙan jiragen ruwa da ke amfani da Faransanci na Bahar Rum : "guarda fui" a cikin tsohuwar Italiyanci yana nufin "duba da tserewa", a matsayin nuni ga haɗarin kafet. Wata ka'ida ta gano sunan zuwa wani wuri mai kusanci da aka sani da Jard-Hafun, wanda aka fi sani da Gard-Hafun. Har yanzu garin Hafun yana ɗauke da wannan sunan.
A farkon karni na 19, ma'aikatan jiragen ruwa na Somaliya sun hana shiga tashoshin jiragen ruwansu a bakin teku, yayin da suke yin ciniki da Aden da Mocha a Yemen da ke makwabtaka da su ta amfani da jiragen ruwansu. [1]
Saboda yawan hatsarin jiragen ruwa a cikin teku masu haɗari kusa da Cape Guardafui, Birtaniya ta yi yarjejeniya da sultan Osman Mahamuud na Majeerteen Sultanate, wanda ke iko da mafi yawan yankin arewa maso gabashin Somaliya a ƙarni na 19. Yarjejeniyar ta tanadi cewa Birtaniya za ta biya tallafin kuɗi na shekara-shekara don kare ma'aikatan jirgin ruwan Birtaniya da suka nutse da kuma jiragen tsaro daga ganima. Duk da haka, yarjejeniyar ba ta tabbata ba, domin Birtaniya ta ji tsoron cewa yin hakan zai "ba wa wasu ƙasashe misali na yin yarjejeniyoyi da Somaliya, waɗanda suka yi kama da sun shirya shiga dangantaka da duk wanda ke zuwa".
Sultan Yusuf Ali Kenadid na masarautar Hobyo, wanda shi ma ke iko da wani ɓangare na gabar teku, daga baya ya ba wa wani mai otal ɗin Faransa da ke Aden da kuma tsohon jami'in rundunar sojojin Faransa rangwame don gina hasumiyar fitila a Cape Guardafui. Wani kamfani a Marseille ya tara jarin aikin, amma daga baya yarjejeniyar ta gaza.
Birtaniya ta miƙa wa Italiya ikon yankin da ake takaddama a kai inda Cape Guardafui take a shekarar 1894. Tun daga shekarar 1899, Italiyawa sun yi cikakken bincike da bincike don gina hasumiyar wuta kuma an gabatar da aikin farko na gaske a shekarar 1904. Italiya ta so ƙasashen ruwa su raba kuɗin gini da gyara hasumiyar wuta ta gaba, wanda zai fi amfana daga sabon hasumiyar wuta, amma Birtaniya, wacce ta yi zargin cewa Italiya ma tana da niyyar gina tashar haƙa kwal da za ta yi gogayya da Aden, a ƙarshe ta ƙi bayar da gudummawa. [3]
Don haka, sai a farkon shekarun 1920 ne hukumomin ƙasar Italiya ta Somalia suka cika alƙawarin gina hasumiyar fitila. Na farko, wanda aka ƙaddamar a watan Afrilun 1924 a matsayin Hasumiyar Francesco Crispi, hasumiyar fitila ce mai sauƙi, mai aiki da ƙarfe da aka gina a saman babban filin jirgin sama. [4] A lokaci guda, an kunna tashar mara waya don sa ido kan zirga-zirgar jiragen ruwa, wadda aka gina a ƙauyen Tohen da ke kusa.
An fara wani gagarumin bore ga mulkin Italiya a wannan yanki na ƙasar Somaliya ta Italiya a lokacin, kuma sojojin da ke tsaron sabon hasumiyar fitilar da kuma tashar mara waya sun yi nasarar dakile hare-hare biyu da 'yan tawaye da dama suka kai a watan Nuwamba na 1925 da Janairu na 1926. [5]
Hasumiyar hasken ta fuskanci wasu matsaloli a lokacin hare-haren, kuma wannan shine ɗaya daga cikin dalilan da suka sa hukumomi suka gina hasumiyar hasken dutse mai ƙarfi da ƙarfi, wadda aka ƙaddamar a shekarar 1930. An gina sabon hasumiyar hasken mai ban mamaki a siffar "Fascio littorio" ta ɗan fasist na Italiya. Hasumiyar hasken, wadda ba a amfani da ita yanzu, har yanzu tana da babban ruwan gatari na dutse wanda ke da alaƙa da alamar ɗan fasist .
Ras Asir yana wakiltar ƙarshen nahiyar Afirka. Makiyaya da yawa da ke ratsawa a nan suma masunta ne saboda yawan kifayen da ke bakin tekun. Tare da amfani da na'urorin hangen nesa, ana iya ganin jiragen ruwan da ke ratsa Tashar Guardafui a wasu lokutan.
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- 1 2 3 Empty citation (help) Cite error: Invalid
<ref>tag; name "Tuckey" defined multiple times with different content. - ↑ Empty citation (help)
- ↑ "Un faro torinese contro i pirati africani". lastampa.it (in Italiyanci). 2014-04-06. Archived from the original on 2021-11-09. Retrieved 2021-11-09.
- ↑ "1924 – Il primo faro a capo Guardafui nella Somalia Italiana". 29 January 2014. Archived from the original on 24 October 2020. Retrieved 7 July 2015.
- ↑ "Caduti in Somalia per la difesa del faro Francesco Crispi". 5 October 2014. Archived from the original on 14 July 2015. Retrieved 9 July 2015.
