Carlos Fitzcarrald
|
| |
| Rayuwa | |
| Cikakken suna | Carlos Fermín Fitzgerald López |
| Haihuwa |
Áncash Department (en) |
| ƙasa | Peru |
| Mutuwa |
Urubamba River (en) |
| Yanayin mutuwa | (Nutsewa) |
| Karatu | |
| Harsuna | Yaren Sifen |
| Sana'a | |
| Sana'a | ɗan kasuwa da Entrepreneur |
Carlos Fermín Fitzcarrald López (6 ga Yulin 1862 - 9 ga Yulin 1897) ya kasance baron roba na Peruvian.[lower-alpha 1] An haife shi a San Luis, Ancash, a lardin da daga baya aka sanya masa suna. A farkon shekarun 1890, Fitzcarrald ya gano Isthmus na Fitzcarrald, wanda shine hanyar jigilar kaya daga Kogin Ucayali zuwa cikin kogin Madre de Dios. Fitzcarrald ya zama sananne a matsayin "Sarkin Caucho" (rubber na halitta) saboda nasarar da ya samu a lokacin bunkasa roba. [lower-alpha 2] Kamfaninsa sun yi amfani da Asháninka, Mashco-Piro, Harákmbut, Shipibo-Conibo da sauran kungiyoyin 'yan asalin ƙasar, waɗanda aka sadaukar da su ga hakar roba. A shekara ta 1897, Fitzcarrald, tare da abokin kasuwancinsa na Bolivia Antonio Vaca Díez, sun nitse a hatsari a Kogin Urubamba . –
Rayuwa ta farko
[gyara sashe | gyara masomin]An haifi Carlos Fermín Fitzcarrald López a matsayin Isaías Fermínitzgerald, ɗan fari na wani ɗan jirgin ruwa na Irish-Amurka kuma ɗan kasuwa wanda ya auri wata mace ta Peruvian.[2][3] Mahaifin Isaías da kakansa ma'aikatan jirgin ruwa ne na Amurka.[lower-alpha 3][5] Kakan Isaías, Williams Fitzgerald, shi ne kyaftin din jirgin ruwa kuma ya nitse a cikin jirgin ruwa.[6] Ɗansa Williams Fitzgerald Jr. ya yi ƙaura zuwa Peru kuma ya zauna a San Luis de Huari.[3][7] A can ya sadu da Fermín Lopez, da kuma 'yarsa, wanda Fitzgerald ya ƙaunace shi kuma ya yi aure. Aure ya haifar da yara bakwai, wadanda sunayensu sune: Isaías Fermín, Rosalía, Lorenzo, Grimalda, Delfín, Fernando, da Edelmira. [3]
Williams Jr. ya ba da fifiko ga ilimin ɗan fari, Isaías, yana tabbatar da cewa ɗansa ya tafi sanannun makarantu a Peru, [8] [9] kamar Colegio La Libertad de Huaraz kuma daga baya a Lima a Liceo Peruano de Lima.[6][2][6] Isaías ya kasance fitaccen dalibi kuma mahaifinsa ya ƙarfafa Isaías ya bi aiki a matsayin mai aikin jirgin ruwa wanda ya kware a aikin Injiniyan ruwa.[3] Williams ya shirya aika Isaías zuwa makarantar jirgin ruwa a Amurka a kusa da 1878.[6] Kafin wannan, Williams ya ƙarfafa Isaías ya yi tafiya tare da Kogin Marañón don sayar da kayayyaki. Tafiyar ta ba Isaías damar samun riba mai yawa daga kaya kuma ya saba da wannan yankin da ba a gano shi ba na Peru.[6]
A lokacin kasuwancin, a cikin 1878, Isaías ya ji mummunan rauni. [lower-alpha 4] Raunin ya kasance mai tsanani sosai har jaridu a Huaraz da Lima sun ba da rahoton cewa Isaías ya mutu. Mahaifin Isaías ya yi tafiya zuwa Llamellín don biyan kuɗin kiwon lafiya kuma ya mutu jim kadan bayan haka.[6] Isaías ya warke na tsawon watanni uku kafin ya yi tafiya zuwa San Luis de Huari don neman magani mafi kyau kuma a kan hanyar komawa ga iyalinsa, an gaya masa cewa mahaifinsa ya mutu.[3] Isaías ya yanke shawarar ƙaura daga garinsu kuma ya ɗauki taswirar mahaifinsa tare da shi, wanda ya ƙunshi bayanai game da yankunan Amazon na Peru.[6][lower-alpha 5]s.[6][3]u.[6][2]
Baron roba
[gyara sashe | gyara masomin]A shekara ta 1888, Fitzcarrald ya riga ya zama dan kasuwa mafi arziki a kan Kogin Ucayali.[11] [lower-alpha 6] A shekara ta 1888, ya ziyarci Iquitos tare da adadi mai yawa na roba[3] da kuma ma'aikatan Asháninka da yawa. A cikin birni, ya ziyarci Manuel Cardozo, mai mallakar kamfanin fitar da roba na Brazil. A can, ya fada cikin soyayya da ganin farko tare da 'yar Cardozo Aurora Velazco, wacce gwauruwa ce.[6] Ba da daɗewa ba suka yi aure kuma Fitzcarrald ya shiga haɗin gwiwar Kasuwanci tare da Cardozo don cire roba a cikin Ucayali.[3] [lower-alpha 7] Fitzcarrald ya riga ya sami ilimi da alaƙa da Asháninkas, Humaguacas, Cashivos da sauran kabilun da za su iya amfani da su don yin amfani da roba. Ya yi ba'a da jita-jita 'yan asalin Ucayali masu cin nama ne, yana mai cewa wani mai hikima ya kirkiro labarin.[6] Sabuwar hadin gwiwar Fitzcarrald ta mamaye kasuwanci da masana'antar roba a yankin Atalaya, wanda ke kusa da haɗuwar kogin Tambo da Urubama.[16][17][18] Fitzcarrald kuma ya mallaki tashoshin da wuraren da ke kan Kogin Tambo.[19] Yawancin 'yan kasuwa masu zaman kansu a kusa da kogin Tambo da Ucayali sun fara aiki tare da Fitzcarrald.[20] A shekara ta 1891, yawancin 'yan asalin Piro a kan Kogin Urubamba suna da bashin Fitzcarrald.[19] [lower-alpha 8][i]

Wani muhimmin dan asalin da ya kasance wani ɓangare na cibiyar sadarwa ta Fitzcarrald wani shugaban Asháninka ne mai suna Venancio Amaringo Campa .[20] Amaringo ya fara aiki tare da Fitzcarrald tun farkon shekara ta 1893.[22] [lower-alpha 9] Amaringo ya ba da aiki ga wannan hanyar sadarwa ta hanyar bautar da wasu kungiyoyin 'yan asalin ƙasar, waɗanda aka kara su cikin ma'aikatan cire roba.[3][25] An shirya hare-haren bayi daga Kogin Unini kuma an mayar da hankali ne a yankin Gran Pajonal.[26][16][17] [lower-alpha 10] Amaringo ya kuma shirya tafiye-tafiye na azabtarwa a kan wasu 'yan kasuwa waɗanda Fitzcarrald ke da rashin jituwa da su.[22] Fitzcarrald kuma yana da kawance da sauran shugabannin Asháninka, waɗanda za su kama da cinikin bayi.[26] Kamfanonin roba za su ci gaba da samar da kayayyaki ga kungiyoyin Asháninka waɗanda suka amince da cire roba; ta wannan hanyar, 'yan asalin da yawa sun zama masu bashi ga kamfanonin.[17] Asháninka waɗanda ba su yarda su tattara roba ba sun kasance makasudin correrias (harin bayi).[17][6] [lower-alpha 11] Kisan 'yan asalin maza da bautar mata da yara ya zama ruwan dare a lokacin wadannan hare-hare.[31][32] [lower-alpha 12] Wasu daga cikin 'yan asalin da Fitzcarrald ya yi amfani da su sun hada da Asháninka, Piro, da Harakmbut. [34][31] [lower-alpha 13]

Fitzcarrald ya kafa shi a matsayin baron roba a ƙarshen karni na 19; [38] ya gudanar da ayyukan roba a kan kogin Pachitea, Upper Ucayali, Urubamba, Tambo, Apurimac da Madre de Dios.[39][34] Ya zama sananne a matsayin "Sarkin Caucho" roba, yana nufin latex da aka cire daga bishiyoyin Castilla elastica, [2] waɗanda ba su dace da amfani na dogon lokaci ba Hanyar da ta fi dacewa ta cire roba daga wannan itace ita ce ta yanke shi; wannan ya karfafa kuma ya buƙaci motsi na yau da kullun don sababbin hanyoyin bishiyoyin roba. [40][19][3][19]
An yaba BAP Fitzcarrald tare da haɓaka hanyoyin jigilar kaya tsakanin Kogin Mishagua, da Manu, mai ba da gudummawa ga Kogin Madre de Dios.[41] Tsohon yana kaiwa ga Kogin Ucayali.[42] Wannan yanki daga baya ya zama sananne da Isthmus na Fitzcarrald.[43][42][41] Fitzcarrald da kamfaninsa sun binciki yankin Madre de Dios na BAP Fitzcarrals a Tafkin Sandoval, Madre de Deus, Peru. An yaba masa da kafa birnin Puerto Maldonado kuma ya bincika yankin da yanzu Manu Biosphere Reserve . Shugaban Asháninka Amaringo ya umarci rundunar jiragen ruwa na farko a fadin isthmus, wanda ya kunshi kusan jiragen ruwa 100.[6] An sayi Contamana, jirgin ruwa mai nauyin tan uku, a Iquitos bayan Fitzcarrald ya dawo daga tafiyarsa ta farko a fadin hanya.[44][42][3]
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ Istmo de Fiscarrald 1904, p. 5-6.
- ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 Lawrence 1999.
- ↑ 3.00 3.01 3.02 3.03 3.04 3.05 3.06 3.07 3.08 3.09 3.10 Roux 1994.
- ↑ Sala 1897, p. 49.
- ↑ Hessel 1987.
- ↑ 6.00 6.01 6.02 6.03 6.04 6.05 6.06 6.07 6.08 6.09 6.10 6.11 6.12 Reyna 1942.
- ↑ Dávila Francia 2021.
- ↑ "Fermín Fitzcarrald". ElPeruano.pe (in Sifaniyanci). El Peruano.
- ↑ "Documental del Peru". Documental del Peru. Información, Opinión Pública, Publicidad y Encuestas. 4: 141. 1966c.
- ↑ 10.0 10.1 Reyna 1942, p. 11-12.
- ↑ Gray 1996.
- ↑ Varese 2004, p. 124.
- ↑ Hecht 2013, p. 394.
- ↑ Reyna 1942, p. 101.
- ↑ Sala 1897, p. 49-50.
- ↑ 16.0 16.1 Liberation through land 1998.
- ↑ 17.0 17.1 17.2 17.3 Santos-Granero 2018.
- ↑ Madre de dios 2020.
- ↑ 19.0 19.1 19.2 19.3 Freedom in practice 2016.
- ↑ 20.0 20.1 War of Shadows 1991.
- ↑ Freedom in practice 2016, p. 135.
- ↑ 22.0 22.1 Os kaxinawa 2010.
- ↑ La frontera domesticada 2002, p. 72.
- ↑ Sala 1897, p. 96.
- ↑ Hecht 2013.
- ↑ 26.0 26.1 Ferguson 2000.
- ↑ Liberation through land 1998, p. 138.
- ↑ Varese 2004, p. 130-131.
- ↑ War of Shadows 1991, p. 64.
- ↑ Reyna 1942, p. 86.
- ↑ 31.0 31.1 Valcárcel 1915.
- ↑ Huertas Castillo 2004.
- ↑ Hassel, Georg (1907). Ultimas exploraciones ordenadas por la Junta de Vías Fluviales a los ríos Ucayali, Madre de Dios, Paucartambo y Urubamba. Lima, Perú, Oficina Tipográfica de "La Opinión Nacional," 1907. p. 63.
- ↑ 34.0 34.1 Varese 2004.
- ↑ Farabee 1922, p. 53.
- ↑ Valcárcel 1915, p. 37.
- ↑ Farabee 1922, p. 53,77.
- ↑ Dolkart, Ronald (1985). "Civilization's Aria: Film as Lore and Opera as Metaphor in Werner Herzog's Fitzcarraldo". Journal of Latin American Lore. 2: 129.
- ↑ Vallve 2010.
- ↑ Gow 2001.
- ↑ 41.0 41.1 Fifer 1970.
- ↑ 42.0 42.1 42.2 Church 1904.
- ↑ Gow 2006.
- ↑ Istmo de Fiscarrald 1904.
Cite error: <ref> tags exist for a group named "lower-alpha", but no corresponding <references group="lower-alpha"/> tag was found