Jump to content

Cibiyar albarkatu ta Gbele

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.

 

Gbele Resource Centre
Bayanai
Ƙasa Ghana
Wuri
Map
 10°30′N 2°07′W / 10.5°N 2.12°W / 10.5; -2.12

Cibiyar Albarkatun Gbele ko Wurin Samar da Wasan Gbele yana ɗaya daga cikin wuraren da aka fi sani da ajiyar wasa a Ghana . Rijistar ita ce ta hudu mafi girma a Ghana. [1]

Kimanin kilomita 30 zuwa arewacin cibiyar shine Gwollu Defence Wall . [2][3] 

A cikin shekarar 2019, gwamnati ta kammala yarjejeniya tare da mazauna a wurin shakatawa wanda zai tabbatar da cewa dukansu sun bar ajiyar a watan Maris na shekarata 2020 kuma sun koma sabbin gidajen da ta gina musu. Shirin sake zama ya fara ne a cikin 2011. Mazauna sun yi ƙaura zuwa cikin ajiyar don neman ƙasa mai kyau domin noma.[1]

Yanayin ƙasa

[gyara sashe | gyara masomin]

Cibiyar Kula da Gbele tana arewa maso gabashin, babban birnin yankin Upper West. A yamma shine Nadowli, Jirapa da Lawra . A arewa akwai Nandom da Hamile . Akwai ƙauyen da ake kira Gbele wanda ke cikin ajiyar. Tana cikin gundumomin Sissala West, Sissala East Municipal da Daffiama Bussie Issa. Garin da ya fi kusa shi ne Tumu, babban birnin Gundumar Sissala ta Gabas wanda ke da nisan kilomita 17 zuwa arewa.[4] 

African baobab tree
Baobab na Afirka (Adansonia digitata)
Ficus sycomorus

Topgraphy na ajiyar gabaɗaya yana da faɗi. Kogin Kulpawn wanda yake na yanayi yana gudana daga yamma zuwa kudu maso gabas. A kusa da ƙauyen Gbele akwai bishiyoyi na Adansonia digitata, Faidherbia da Ficus sycomorus.

Dabbobi na daji

[gyara sashe | gyara masomin]

An rubuta jimillar nau'in tsuntsaye 176 a cikin ajiyar. Ma'aikatan da ke cikin ajiyar suna sane da ƙarin nau'ikan 18. [5] Cibiyar Albarkatun Gbele ita ce kawai wurin ajiyar namun daji inda aka san larurar Rufous-rumped tana faruwa kuma tana hayayyafa. Hakanan yana ɗaya daga cikin tanadi guda uku kacal inda aka yi rikodin kaji mai launin rawaya . Sauran nau'in tsuntsayen sun hada da masaƙa mai kai, Dorst's cisticola, Gambaga flycatcher, mai cin kudan zuma na arewa, mai jan kudan zuma mai ja, hange mai kauri, violet turaco da kuma jagoran zuma na Willcocks . [6] BirdLife International ta sanya wurin ajiyar wuri mai mahimmancin Bird Area (IBA) saboda yana tallafawa adadi mai yawa na nau'ikan tsuntsaye da yawa. [7]

Dabbobi masu shayarwa

[gyara sashe | gyara masomin]
Dabbobin Roan

Nau'in dabbobi masu shayarwa da suke akwai sun haɗa da hartebeest, Cape bushbuck, waterbuck, duiker na kowa, warthog, baboon zaitun, biri patas, biri mai kore, baffa na Afirka, giwa na Afirka da kuma roan antelope . [4] [8]

  1. 1 2 "Settlers in Gbele Reserve to move out March 2020". Graphic Online (in Turanci). 2 June 2019. Retrieved 3 June 2021.
  2. "Gbele Game Reserve: Wildlife in the Savannah". Jetsanza.com. 28 November 2019. Retrieved 3 June 2021.
  3. "Gbelle Resource Reserve". Africa Tour Operators. 2015-05-03. Retrieved 3 June 2021.
  4. 1 2 "Visit Ghana | Gbele Game Reserve". Visit Ghana. Ghana Tourism Authority. Archived from the original on 17 April 2025. Retrieved 3 June 2021.
  5. "Important Bird Areas factsheet: Gbele Resource Reserve (summary)". www.birdlife.org. BirdLife International. Retrieved 3 June 2021.
  6. "BirdLife Data Zone - Important Bird Areas factsheet: Gbele Resource Reserve (data)". www.birdlife.org. BirdLife International. Retrieved 3 June 2021.
  7. "Gbele Resource Reserve". BirdLife Data Zone. BirdLife International. 2024. Retrieved 2024-11-23.
  8. "Important Bird Areas factsheet: Gbele Resource Reserve (summary)". www.birdlife.org. BirdLife International. Retrieved 3 June 2021.