Cutar typhus
| Cutar typhus | |
|---|---|
| Description (en) | |
| Iri | Typhus rickettsiosis (en) |
| Field of study (en) | Cututtukan cututtuka (ƙwarewar kiwon lafiya) |
| Sanadi | Rickettsia prowazekii (mul) |
| Symptoms and signs (en) | zazzaɓi, chills (en) Godelier's symptom (en) |
| Disease transmission process (en) | vector-borne transmission (en) insect borne transmission (en) |
| Physical examination (en) | physical examination (en) ELISA (en) |
| Therapy (en) | |
| Magani | Doxycycline da chloramphenicol (en) |
| Identifier (en) | |
| ICD-10 | A75.0 |
| ICD-9 | 080, 081, 082 da 083 |
| OMIM | 104300 |
| DiseasesDB | 29240 |
| MedlinePlus | 001363 |
| eMedicine | 001363 |
| MeSH | D014438 |
| Disease Ontology ID | DOID:0050480 |
Epidemic typhus, wanda aka fi sani da louse-borne typhus ne, wani nau'i ne na typhus da ake kira saboda cutar sau da yawa tana haifar da annoba bayan yaƙe-yaƙe da bala'o'i inda rayuwar farar hula ta lalace.[1] Yaduwar Cutar typhus tana yaduwa ga mutane ta hanyar hulɗa da kwari na jiki, ya bambanta da cutar typhos wanda yawanci ke yaduwa ta hanyar kwari.[1][2]
Kodayake typhus yana da alhakin miliyoyin mutuwar a cikin tarihi, har yanzu ana ɗaukarsa cuta ce mai ban mamaki da ke faruwa galibi a cikin mutanen da ke fama da matsanancin yawan jama'a.[1] Typhus ya fi wuya a cikin ƙasashe masu masana'antu. Yana faruwa da farko a cikin yankuna masu sanyi, tsaunuka na tsakiya da gabashin Afirka, da kuma Amurka ta tsakiya da ta Kudu.[2] Kwayar cutar ita ce Rickettsia prowazekii, wanda aka watsa ta jikin mutum (Pediculus humanus corporis).[3][4] Wadanda ba a kula da cutar typhus ba suna da yawan mutuwar kusan kashi 40%.[2]
Kada a rikita cutar typhus da murine typhus, wanda ya fi zama ruwan dare a Amurka, musamman Kudancin California da Texas. Wannan nau'in typhus yana da irin wannan alamun amma Rickettsia typhi ne ke haifar da shi, ba shi da kisa, kuma yana da nau'o'i daban-daban don watsawa.[3]
Alamomi da alamomi
[gyara sashe | gyara masomin]Alamomin wannan cuta yawanci suna farawa a cikin makonni 2 na hulɗa da kwayar cutar. Alamomi / alamomi na iya haɗawa da: [4]
- Zafin jiki
- Rashin sanyi
- Ciwon kai
- Rashin jituwa
- Cutar
- numfashi mai sauri
- Ciwon jiki / tsoka
- Rashin
- Rashin jin daɗi
- Tashin jaraba
Bayan kwanaki 5-6, fashewar fata ta ci gaba: na farko a kan akwati na sama kuma yana yaduwa zuwa sauran jiki (ko da yake fuska, dabino, da ƙafafun ƙafafun ba su da tasiri sosai). [4]
Cutar Brill-Zinsser, wacce Nathan Brill ya fara bayyanawa a 1913 a asibitin Mount Sinai a Birnin New York, wani nau'i ne na annoba wanda ke sake dawowa a cikin wani bayan dogon lokaci (kamar dangantakar da ke tsakanin chickenpox da shingles). Wannan maimaitawa sau da yawa yana tasowa a lokutan rigakafin dangi, wanda sau da yawa a cikin mahallin mutumin da ke fama da rashin abinci mai gina jiki ko wasu cututtuka. Tare da rashin tsabta da tsabta a lokutan rikice-rikice na zamantakewa da tashin hankali, wanda ke ba da damar yawan kwari, wannan sake farfadowa shine dalilin da ya sa typhus ke haifar da annoba a irin waɗannan yanayi.[5]
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- 1 2 "Epidemic typhus". Centers for Disease Control and Prevention (in Turanci). 2020-11-13. Archived from the original on 2017-03-26. Retrieved 2021-02-27.
- ↑ Cite error: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named ":8". - ↑ Health, Adam (8 October 2019). "Typhus". Healthing.ca (in Turanci). Archived from the original on 2021-12-11. Retrieved 2020-12-10.
- 1 2 "Epidemic Typhus | Typhus Fevers | CDC". www.cdc.gov (in Turanci). 2020-11-13. Archived from the original on 2017-03-26. Retrieved 2020-12-10. Cite error: Invalid
<ref>tag; name ":5" defined multiple times with different content. - ↑ Raoult, D.; Roux, V.; Ndihokubwayo, J.B.; Bise, G.; Baudon, D.; Martet, G.; Birtles, R. (September 1997). "Jail Fever (Epidemic Typhus) Outbreak in Burundi". Emerging Infectious Diseases. 3 (3): 357–360. doi:10.3201/eid0303.970313. PMC 2627627. PMID 9284381. Retrieved 15 January 2025.