Jump to content

Dabinon Raffia

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Dabinon Raffia
Scientific classification
KingdomPlantae
OrderArecales (mul) Arecales
DangiArecaceae (mul) Arecaceae
SubfamilyCalamoideae (mul) Calamoideae
genus (en) Fassara Raphia
Palisot de Beauvois,
General information
Tsatso Raffia fibre (en) Fassara

Dabinon Raffia[1] Raffia dabino membobi ne na jinsin Raphia. Sunan Malagasy rafia ya samo asali ne daga fia "don matse ruwan 'ya'yan itace". Halin halittar ya ƙunshi nau'ikan dabino kusan ashirin waɗanda suka fito daga yankuna masu zafi na Afirka, musamman Madagascar, tare da nau'in nau'in nau'in (R. taedigera) kuma yana faruwa a Amurka ta Tsakiya da Kudancin Amurka. R. taedigera shine tushen raffia fibers, wanda shine jijiyoyin ganye, kuma wannan nau'in yana samar da 'ya'yan itace da ake kira "Brazil pods", "uxi nuts" ko "uxi pods".[2]

Suna girma har zuwa mita 16 (52 ft) tsayi kuma suna da ban sha'awa ga ganyen furanni masu tsayi, mafi tsawo a cikin masarautar shuka; An san ganyen R. regalis har zuwa mita 25 (ft 82) tsayi da mita 3 (9.8 ft) faɗi. Tsire-tsire suna monocarpic, ma'ana suna fure sau ɗaya sannan su mutu bayan tsaba sun girma. Wasu nau'ikan suna da tushen guda ɗaya waɗanda ke mutuwa bayan 'ya'yan itace, amma suna da tsarin tushen da ke da rai kuma yana aika sabbin 'ya'yan itace. Dabbobin Raphia suna da ban mamaki a kasancewa ɗaya daga cikin nau'ikan nau'ikan tsire-tsire guda biyu waɗanda ke da ƙarancin phyllotaxy na 1/4 (ɗayan shine Laccosperma). Watakila ma abin ban mamaki shi ne "Sarki Raphia" (Raphia vinifera iri-iri na nigeria) wanda shine kawai sanannen dabino mai nau'i-nau'i na fronds.[3][4]

Noma da amfani

[gyara sashe | gyara masomin]

Ana samar da fiber na Raffia daga membrane na epidermal da ke ƙasan fronds ganye. Ana cire membrane don ƙirƙirar zaren bakin ciki mai tsawo, wanda za'a iya naɗe shi tare don ƙarin ƙarfi kafin a bushe. Za a iya yin zaruruwa ta zama tagwaye, igiya, daurin lambu, da kuma amfani da su wajen dashen itace. Zaɓuɓɓuka suna da mahimmanci a fannin masaku, saboda ana iya rina su da saka su cikin kayayyaki kamar tabarmi na ado, kwanduna, matsuguni, huluna, da takalma.

Raffia ruwan inabi

[gyara sashe | gyara masomin]

Za a iya juye ruwan 'ya'yan itacen dabino cikin ruwan inabi raffia. A al'adance ana tattara shi ta hanyar yanke akwati a saman dabino da kuma dakatar da babban gour a ƙasa don tattara ruwan farin madara. Ba kamar dabino mai ba, wannan tsari yana kashe bishiyar. Za'a iya barin ruwan 'ya'yan itace daga raffia da dabinon mai su yi taki cikin 'yan kwanaki. Lokacin da aka fara tattara shi daga itacen, yana da dadi kuma yana bayyana dan kadan. Yayin da ya tsufa, yawan sukari yana canzawa. Giyar Raffia tana son zama mai zaki a kowane zamani idan aka kwatanta da ruwan inabin dabino. Dukkan nau'in giyar dabino kuma za'a iya nisa su cikin manyan barasa, kamar Ogogoro. A al'adance a wasu al'adu inda ake samun raffia ko dabino mai a cikin gida, ana ba baƙi da ruhohi waɗannan abubuwan sha daga bishiyar dabino.

Sauran amfani

[gyara sashe | gyara masomin]

A cikin gine-ginen gida, ana amfani da zaren raffia don igiyoyi, tare da rassa da ganye suna ba da sanduna da katako masu goyan baya, da kuma rufin rufi daban-daban. Al’ummar masarautar Ogba da ke Jihar Ribas da sauran ‘yan Kudancin Najeriya na amfani da dabino na raffia a matsayin sandunan kamun kifi. Yawanci ana yanka fulawa daga itacen dabino. Ana cire ganyen kuma a bushe gungumen zai yi haske sosai, sannan a makala ƙugiya a kan layi, wanda aka ɗaure da gungumen, ya zama sandar kamun kifi.

Dabino na raffia yana da mahimmanci a cikin al'ummomi kamar na Lardin Bohol na Philippines, Kuba na Jamhuriyar Dimokaradiyyar Kwango, Nso na Kamaru, Igbo da Ibibio/Annang/Bahumono na Kudu maso Gabashin Najeriya, Tiv na Arewa ta Tsakiyar Najeriya da Kudancin Kamaru, Urhobo da Ijaw mutanen Neja Delta Najeriya da kuma wasu al'ummar Yarbawa daga wasu kabilun kudu maso yammacin Najeriya.

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Raffia_palm
  2. https://abury.net/blogs/abury-blog/natural-raffia-fair-fashion
  3. http://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=176695
  4. http://idtools.org/id/dried_botanical/factsheet.php?name=Raphia+taedigera