Dastan
|
literary genre (en) | |
|
| |
| Bayanai | |
| Ƙaramin ɓangare na |
epic (en) |

(Persian, dàstân, lit. labari') [1] [2] wani nau'i ne mai ban sha'awa na Tarihin baki, labari, daga Asiya ta Tsakiya, Iran, Turkiyya da Azerbaijan .
Dastan yawanci yana kan mutum daya wanda ke kare kabilarsa ko mutanensa daga mai mamayewa ko abokin gaba, kodayake a wasu lokuta ne kawai za'a iya gano wannan adadi zuwa mutum na tarihi. Wannan babban hali ya ba da misali na yadda ya kamata mutum ya yi aiki, kuma dastan ya zama kayan aiki na koyarwa - alal misali malamin Sufi da mawaki na Turkic Ahmed Yesevi ya ce "Bari malaman su ji hikina, suna bi da maganata kamar dastan". Tare da hikima, kowane dastan yana da wadataccen tarihin al'adu na sha'awa ga malamai.
A lokacin da Rasha ta ci Asiya ta Tsakiya, an halicci sabbin dastans da yawa don nuna rashin amincewa da mamayar Rasha. Yana yiwuwa sun haɗu kuma sun rinjayi juna. A cewar masanin tarihin Turkiyya Hasan Bülent Paksoy, Bolsheviks sun yi ƙoƙari su lalata waɗannan alamomin al'adu ta hanyar buga su ne kawai a cikin adadi mai yawa kuma a cikin wani nau'i mai laushi "don raunana tasirin jarumi".
Wani sanannen dastan shine Korkut Ata na Oghuz Turks - wanda watakila an halicce shi tun farkon karni na 13.[3]
A cikin Karakalpak da sauran al'adun Turkic, akwai nau'ikan Dastan guda biyu: Backsï suna raira waƙoƙin waka da ke dauke da labaru game da soyayya da kasada (wanda Karl Reichl ya kwatanta da soyayya ta Yammacin zamani), tare da dutar; zhyrau suna raira waƙa na jaruntaka, tare da kobyz.
Dubi kuma
[gyara sashe | gyara masomin]- Alpamysh
- Baqsï
- Dastangoi
- Labarin Manas
- Labarin Koroghlu
- Jerin maganganun Urdu
- Dastan a cikin wallafe-wallafen Yazidi
- Zhyrau
Bayanan da aka ambata
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ Empty citation (help)[page needed]
- ↑ Empty citation (help)
- ↑ Empty citation (help)[page needed]