Efua Dorkenoo
|
| |
| Rayuwa | |
| Haihuwa | Cape Coast, 6 Satumba 1949 |
| ƙasa | Ghana |
| Mutuwa | Landan, 18 Oktoba 2014 |
| Yanayin mutuwa | Sababi na ainihi (sankara) |
| Karatu | |
| Makaranta | Wesley Girls' Senior High School |
| Harsuna | Turanci |
| Sana'a | |
| Sana'a | ɗan siyasa, marubuci da Mai kare ƴancin ɗan'adam |
| Kyaututtuka |
gani
|
Efua Dorkenoo, OBE (6 Satumba 1949 - 18 Oktoba 2014), wadda aka fi sani da "Mama Efua",[1] yar Ghana ce mai fafutukar yaki da kaciyar mata (FGM) wadda ta jagoranci yunkurin duniya don kawo karshen wannan al'ada kuma tayi aiki a duniya fiye[2] da shekaru 30 don magance matsalar rashin fahimtar gwamnati. duniya."[3]
Shekarun farko
[gyara sashe | gyara masomin]An haife ta a Cape Coast, Ghana, inda ta halarci makarantar sakandare ta 'yan mata ta Wesley . Ta koma Landan tana da shekaru 19 don yin karatun aikin jinya, kuma daga ƙarshe ta sami digiri na biyu a Makarantar Tsabtace & Magungunan Tropical na London da haɗin gwiwar bincike a Jami'ar City London . Ta kasance ma'aikaciyar jinya a asibitoci daban-daban, ciki har da Royal Free,[4] [5] kuma a lokacin horo a matsayin ungozoma ne ta fahimci tasirin FGM a rayuwar mata.[6][7]
Aikin yakin neman zabe
[gyara sashe | gyara masomin]Ta shiga Ƙungiyar 'Yancin Ƙasa kuma ta yi tafiya zuwa sassa daban-daban na Afirka don tattara bayanai game da abin da ke ɗaya daga cikin rahotanni na farko da aka buga game da FGM a cikin 1980. A shekara ta 1983 ta kafa Gidauniyar Kula da Lafiya, Bincike da Ci Gaban Mata (FORWARD), wata kungiya mai zaman kanta ta Burtaniya da ke tallafawa mata da suka fuskanci kaciya kuma suna ƙoƙarin kawar da aikin. Ta fara aiki tare da Hukumar Lafiya ta Duniya (WHO) a 1995 kuma ta kasance mukaddashin darakta na kiwon lafiyar mata a can har zuwa shekara ta 2001.[8] Ta kasance Daraktan Advocacy kuma, daga baya, Babban Mai ba da shawara kan FGM don Daidaitawa Yanzu (kungiyar kare hakkin dan adam ta duniya). [9] Ta kasance abokiyar kusa da Alice Walker, tana ba da shawara kuma an nuna ta a cikin fim din Warrior Marks (1993) wanda Walker da Pratibha Parmar suka yi da kuma Gloria Steinem, wanda ya rubuta gabatarwa ga littafin Dorkenoo na 1994 Cutting the Rose: Female Genital Mutilation . [9][10]
Daraja da karbuwa
[gyara sashe | gyara masomin]A shekara ta 1994, an nada Dorkenoo a matsayin Jami'in Order of the British Empire . A shekara ta 2000, ita da Gloria Steinem sun sami lambar yabo ta haƙƙin ɗan adam ta kasa da kasa ta Equality Now. A shekara ta 2012, an sanya ta babban jami'in bincike na girmamawa a Makarantar Kimiyya ta Lafiya a Jami'ar City ta London, kuma a shekara ta 2013 an lasafta ta daya daga cikin Mata 100 na BBC.
Dorkenoo's Cutting the Rose: Female Genital Mutilation (1994) an zaba ta hanyar juriya ta duniya a 2002 a matsayin daya daga cikin "Littattafai 100 mafi kyau na Afirka na karni na 20".
Dorkenoo ta mutu daga ciwon daji a London tana da shekaru 65 a ranar 18 ga Oktoba 2014, mijinta Freddie Green, 'ya'yanta maza Kobina da Ebow, da' ya'yanta.[11]
Littattafan da aka zaɓa
[gyara sashe | gyara masomin]- Yanke Rose: Yankewar Jinin Mata da Ayyuka da Rigakafinta (Ƙungiyar 'Yancin Ƙananan, 1994).
- Rahoton Taron Nazarin Farko na Yankewar Jiki na 'Yan Mata a Turai / Yammacin Duniya (1993)
- Kariya ta Yara da Yankewar Jinin Mata: Shawarwari don Lafiya, Ilimi, da Ayyukan Jama'a (1992)
- Yankewar Jinin Mata: Shawarwari don Canji (tare da Scilla Elworthy) (1992)
- Hadisi! Hadisi: Labari na alama game da yankan mata (1992)
- Kamar yadda Stella Efua Graham tare da Scilla McLean (eds), kaciyar mata, kaciya, da Infibulation (Rahoton Ƙungiyar 'Yancin Ƙananan Hukumomi 47, 1980)
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ "Obituaries: Efua Dorkenoo", The Times, 29 October 2014.
- ↑ Alexandra Topping, "Efua Dorkenoo OBE, the ‘incredible African female warrior’, has died", The Guardian, 20 October 2014.
- ↑ "Efua Dorkenoo remembered: 'My mother, mentor and wisdom'", BBC World News, 27 October 2014.
- ↑ Leyla Hussein, "Efua Dorkenoo obituary", The Guardian, 22 October 2014.
- ↑ Cite error: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs namedHussein - ↑ "Obituaries: Efua Dorkenoo", The Times, 29 October 2014.
- ↑ Emma Batha, "Anti-FGM campaigners mourn death of pioneer Efua Dorkenoo", Reuters, 20 October 2014.
- ↑ Jane Kramer, "Postscript: Efua Dorkenoo, 1949-2014", The New Yorker, 23 October 2014.
- ↑ 9.0 9.1 Cite error: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs namedKramer - ↑ Jane Kramer, "Postscript: Efua Dorkenoo, 1949-2014", The New Yorker, 23 October 2014.
- ↑ Douglas Martin, "Efua Dorkenoo, Who Campaigned Against Genital Cutting, Dies at 65", The New York Times, 27 october 2014.