Evelyn Anite
| |||||||
| Rayuwa | |||||||
| Haihuwa | Koboko District (en) | ||||||
| ƙasa | Uganda | ||||||
| Mazauni | Najjera (en) | ||||||
| Ƙabila | African people (en) | ||||||
| Ƴan uwa | |||||||
| Mahaifi | Steven | ||||||
| Karatu | |||||||
| Makaranta | Jami'ar Kirista ta Uganda | ||||||
| Harsuna | Turanci | ||||||
| Sana'a | |||||||
| Sana'a | ɗan jarida da ɗan siyasa | ||||||
| Imani | |||||||
| Jam'iyar siyasa | National Resistance Movement (en) | ||||||
Evelyn Anite Kajik, wacce aka fi sani da Evelyn Anite, 'yar jarida ce kuma 'yar siyasa ta Uganda. Ita ce Ƙaramar Ministar Kuɗi da Zuba Jari da Ba da Tallafi a Majalisar Dokokin Uganda tun daga ranar 6 ga watan Yuni 2016. [1] A baya, ta kasance ƙaramar ministar matasa. An naɗa ta a wannan matsayi a ranar 1 ga watan Maris 2015, inda ta maye gurbin Ronald Kibuule, wanda aka naɗa shi Karamin Ministan Albarkatun Ruwa. [2] Ta kuma kasance zaɓaɓɓiyar ‘yar majalisa mai wakiltar ƙaramar hukumar Koboko, a yankin West Nile, a yankin Arewacin Uganda, muƙamin da ta riƙe daga shekarun 2011 har zuwa 2021. [3] A zaɓen fidda gwani na shekarar 2020 National Resistance Movement (NRM), Anite ta sha kaye a hannun Dr Charles Ayume, ɗan tsohon kakakin majalisar dokokin Uganda, Marigayi Francis Ayume. [4] [5] [6] [7]
Tarihi da ilimi
[gyara sashe | gyara masomin]An haifi Anite a ranar 11 ga watan Nuwamba 1984, a kauyen Adakado, gundumar Koboko, ɗiya ce ga Steven Dravu, ma'aikacin gwamnati, da Sarah Wokoru Dravu, 'yar kasuwa. Ita 'yar ƙabilar Lugbara ce 'yan Ugandan da yankinsu na asali ya malalo zuwa Jamhuriyar Demokradiyyar Kongo. Tana iya yaren Lugbara da Kakwa duka. Ta halarci makarantar firamare ta Arua Hill don karatun firamarenta. Ta yi karatu a Sakandare na Saint Mary's Ediofe don karatunta na O-Level. Ta koma Muni Girls' Secondary School, domin karatunta na A-Level. Tana da digiri na farko a Arts a Mass Communication, wanda Jami'ar Kirista ta Uganda ta bayar a shekarar 2008. [3] [8]
A cikin watan Janairu 2018, Evelyn Anite ta sami shiga Fletcher School of Law and Diplomacy na Jami'ar Tufts, a Medford, Massachusetts, a Amurka, don neman Masters a Tsarin Harkokin Ƙasa da Ƙasa da Diflomasiya. [9] A cikin watan Yuli 2019, Anite ta kammala karatu daga Jami'ar Tufts, bayan ta cika duk buƙatun shirin Masters of Arts. [10]
Sana'a
[gyara sashe | gyara masomin]Tun daga makarantar sakandare a shekarar 2005, Anite ta fara aiki a matsayin mai gabatar da rediyo a gidan rediyo a Arua, tana ci gaba da wannan aiki na ɗan lokaci har zuwa 2007. Tun daga shekarar 2006 zuwa 2010, ta yi aiki a matsayin mai gabatar da rediyo a Kamfanin Watsa Labarai na Uganda da ke Kampala, babban birnin Uganda kuma birni mafi girma. Daga shekarar 2008 zuwa 2010, ta yi aiki a Cibiyar Watsa Labarai ta Uganda a matsayin mataimakiyar Hulɗa da Jama'a kan Hulɗa da Ƙasa da Ƙasa. A shekara ta 2011, ta tsaya takarar kujerar majalisar wakilai ta Wakiliyar Matasa a Arewacin Uganda. Ta doke wasu ‘yan takara tara don lashe kujerar. Ita ce mai mulki a halin yanzu. [3] [8] A ranar 6 ga watan Yuni 2016, an naɗa ta a matsayin ministar zuba jari da kamfanoni. [11]
Rigingimu
[gyara sashe | gyara masomin]A cikin shekarar 2014, Evelyn Anite ta shiga cikin muhawara da Margaret Baba Diri tare da ikirarin cewa Evelyn Anite na neman kujerar siyasa a Koboko a babban zaɓen shekarar 2016. [12] A cikin wannan takaddama, Margaret Baba Diri ta yi iƙirarin cewa Evelyn Anite "baƙi ce mai shuka ruɗani a Koboko da NRM". A martanin da ta mayar, Evelyn Anite ta yi ikirarin cewa ta na yakin neman zabe ne kawai a Koboko don "tauye" "mahaifiyarta" Baba Diri daga nauyin "siyasa mai tsauri". [12] A cikin watan Fabrairun 2014, a lokacin taron majalisar dokokin NRM, gabanin zaɓen shugaban ƙasa na shekarar 2016, Evelyn Anite ta gabatar da kudurin ayyana shugaba Yoweri Kaguta Museveni a matsayin mai riƙe da tutar jam'iyyar. Kudurin da aka fi sani da Kyankwanzi Resolution, ya fuskanci turjiya. [13] [14]
Dangane da goyon bayanta na kawar da lissafin iyaka shekarun, [15] Evelyn Anite ta yi iƙirarin cewa ta sami barazanar kisa da yawa. [16] [17] [18] Hakan ya sa gwamnati ta yi mata bayanin tsaro. [19] [20] Ta kuma bayyana ‘yan majalisar da ke adawa da kudirin a matsayin ‘yan iska masu son kai. [21]
Da take magana don goyon bayan cire dokar kayyade shekarun, Evelyn Anite cewa jam'iyya mai mulki tana da "lambobi da sojojin ƙasa a ɓangarensu". [22] Tuni dai rundunar sojin Uganda ta nesanta kanta da wannan furuci. [23]
A cikin wata wasika da ta aikewa shugaban ƙasar Yoweri Kaguta Museveni a watan Yulin 2018, Hamilton Telecom ya zargi Evelyn Anite da bata sunan kamfanin sadarwa daga neman sayan kamfanin sadarwa na Uganda Telecom (UTL). [24] [25] [26]
A cikin watan Yulin 2018, an yi zargin cewa Evelyn Anite ta tsere daga ƙasar, [27] saboda ana gudanar da bincike bayan rahotannin da ake zargin sun nemi cin hancin dala miliyan 8 (Shs 28.8billion) daga wasu gungun masu zuba jari na Larabawa. [28] Ita kuma ta kai ƙarar wata jaridar ƙasar saboda buga labarinta. [29]
Bayan shigarta Jami'ar Tufts, wani sashe na 'yan Uganda mazauna Amurka sun fara gabatar da koke tare da gudanar da zanga-zangar neman a soke shigarta jami'ar. [30] Sun yi zargin cewa bai kamata Amurka ta bai wa jami’an cin hanci da rashawa mafaka ba a ƙarƙashin inuwar ci gaba da karatu. Jami’ar Tufts ta yi watsi da buƙatar inda ta bayyana cewa ba ta yi wani laifi ba da ya sa a kore ta. Sun kuma ƙara da cewa a matsayinta na ɗaliba a makarantar shari’a an kare sirrin ta. [31]
A cikin shekarar 2021 bayan Anite ta sha kaye a zaɓen mai riƙe da tutar kungiyar juriya ta ƙasa ga Dr Charles Ayume, ta janye motar ɗaukar marasa lafiya da ta bayar a baya ga Cibiyar Kiwon Lafiya ta Koboko IV. [32] [33] [34]
Rayuwa ta sirri
[gyara sashe | gyara masomin]Evelyn Anite ta auri Allan Kajik, tsohon mataimakin shugaban gundumar Kampala. Sun yi aure a shekara ta 2011 kuma sun haifi 'ya'ya 2 tun daga shekarar 2018. [27]
Duba kuma
[gyara sashe | gyara masomin]- Gundumar Koboko
- Lugbara
- Harshen Lugbara
- Majalisar ministocin Uganda
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ Uganda State House (6 June 2016). "Museveni's new cabinet list At 6 June 2016" (PDF). Archived from the original (PDF) on 7 October 2016. Retrieved 20 June 2016.
- ↑ Uganda State House (1 March 2015). "Full Cabinet List As At 1 March 2015" (PDF). Archived from the original (PDF) on 9 July 2017. Retrieved 2 March 2015.
- 1 2 3 Parliament of Uganda (2016). "Parliament of Uganda Members of the 10th Parliament: Evelyn Anite, Member of Parliament for Koboko Municipality". Parliament of Uganda. Retrieved 19 April 2020.
- ↑ "Ayume's Son Challenges Anite for Koboko Municipality NRM Party Ticket". Uganda Radio Network (in Turanci). Retrieved 2021-04-02.
- ↑ Jjingo, Ernest. "Anite: President's order sank me". The Observer - Uganda (in Turanci). Retrieved 2021-04-02.
- ↑ "Mafias Stole my Victory, Minister Anite Cries Foul | The Kampala Post". kampalapost.com. Retrieved 2021-04-02.[permanent dead link]
- ↑ "Minister Evelyn Anite loses in Koboko". NTV Uganda (in Turanci). Archived from the original on 2025-02-20. Retrieved 2021-04-02.
- 1 2 Tumusiime, Abdulaziizi (16 November 2013). "The Making of Northern Youth MP Evelyn Anite". Archived from the original on 6 March 2019. Retrieved 2 March 2015.
- ↑ Asiimwe, Brian (13 July 2018). "Minister Anite Takes Leave To United States Amid USh28 Billion Bribe Saga". Softpower Uganda. Retrieved 6 August 2018.
- ↑ Monitor Reporter (21 July 2019). "Minister Anite graduates from US university". Kampala. Retrieved 21 July 2019.
- ↑ Uganda State House (6 June 2016). "Uganda's New Cabinet As At 6 June 2016". Scribd.com. Retrieved 20 June 2016.
- 1 2 Deo Walusimbi (2 May 2014). "Anite Is A Foreigner, Fellow MP Charges". Kampala. Archived from the original on 15 October 2022. Retrieved 19 April 2020.
- ↑ Alfred Tumusabe and Arans Tabaruka (24 April 2014). "Kanungu Opposes NRM Caucus Resolution". Kampala. Retrieved 19 April 2020.
- ↑ Olive Eyotaru (14 July 2020). "NRM Electoral Commission Disowns Museveni Sole Candidate Project". Uganda Radio Network. Retrieved 19 April 2020.
- ↑ SoftPower (10 October 2017). "Minister Anite Pulls Idi Amin Like Stunt To Promote Anti-Age Limit Campaign". SoftPower Uganda. Retrieved 19 April 2020.
- ↑ The Insider (21 September 2017). "People Threatening To Kill Me Like Kaweesi – Anite". The Insider Uganda. Archived from the original on 17 June 2021. Retrieved 19 April 2020.
- ↑ Marion Ayebazibwe (19 July 2017). "Anite Receives Death Threats Over Age Limit Amendment". The Tower Post. Retrieved 19 April 2020.
- ↑ Edge Uganda (30 September 2017). "Anite: I'm taking screenshots of those who want to kill me". Kampala: Edge Uganda. Archived from the original on 19 February 2018. Retrieved 19 April 2020.
- ↑ The Sunrise Uganda (29 June 2018). "Army patrols to guard Age limit top backers". Kampala: The Sunrise Uganda. Retrieved 19 April 2020.
- ↑ Josephine Namuloki (12 July 2018). "Why Policemen Hate Guarding MPs". Kampala. Archived from the original on 15 October 2022. Retrieved 19 April 2020.
- ↑ The Insider Uganda (27 September 2017). "Anite describes MPs against Age limit removal as 'Selfish Hooligans'". The Insider Uganda. Archived from the original on 16 April 2021. Retrieved 19 April 2020.
- ↑ Uganda Radio Network (14 September 2017). "Age limit: Army is on our side, says minister Evelyn Anite". Retrieved 19 April 2020.
- ↑ Mivule Gyagenda (14 March 2018). ""Don't Talk For Us," UPDF Distances Self From Anite "Majje" Bluff". SoftPower Uganda. Retrieved 19 April 2020.
- ↑ Kim Aine (9 July 2018). "Anite Accused of Failing Bidder as UTL Storm Rages On". ChimpReports. Retrieved 19 April 2020.
- ↑ George Okello (9 July 2018). "Hamilton lawyers take on minister Anite after Cabinet fallout in UTL saga". Kampala: PML Daily. Retrieved 19 April 2020.
- ↑ "Koboko district officials shocked at MP's decision". NTV Uganda (in Turanci). Archived from the original on 2025-02-23. Retrieved 2021-04-02.
- 1 2 The Insider Uganda (18 July 2020). "Bribery Saga: Minister Anite Flees Country With Entire Family". The Insider Uganda. Archived from the original on 11 May 2021. Retrieved 19 April 2020.
- ↑ Sadab Kitatta Kaaya (4 May 2018). "Anite runs to Museveni over Shs 29bn bribe". Archived from the original on 23 January 2021. Retrieved 19 April 2020.
- ↑ Vicky Wandawa (4 August 2018). "Anite sues local newspaper for Sh500 million". Kampala. Retrieved 19 April 2020.
- ↑ David Mujuni (24 July 2018). "Inside Minister Evelyn Anite's UGX 342 Million Scholarship in America". Campus Bee Uganda. Retrieved 19 April 2020.
- ↑ Alex Otto (11 August 2018). "Tufts University Declines to Expel Anite". Kampala: Uganda Radio Network. Retrieved 19 April 2020.
- ↑ "Minister Evelyn Anite withdraws her ambulance as Koboko rejects her leadership bid". weareuganda.com. Archived from the original on 2 February 2021. Retrieved 2021-04-02.
- ↑ Sadab Kitatta Kaaya. "Angry losing MPs withdraw ambulances". The Observer - Uganda. Retrieved 2021-04-02.
- ↑ "Minister Anite withdraws ambulance she donated to Koboko". Matooke Republic (in Turanci). 2021-02-03. Archived from the original on 2021-03-03. Retrieved 2021-04-02.