Jump to content

Fath-Ali Khan Daghestani

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Fath-Ali Khan Daghestani
grand vizier (en) Fassara

1 ga Yuli, 1716 - 1 Nuwamba, 1720
Shah Quli Khan Zangana (en) Fassara - Mohammad Qoli Khan Shamlu (en) Fassara
Rayuwa
Haihuwa Safavid Daghestan (en) Fassara, 1694
ƙasa Daular Safawiyya
Mutuwa Shiraz, 1722
Ƴan uwa
Mahaifi Safi Khan Lezgi
Karatu
Harsuna Farisawa
Sana'a
Sana'a ɗan siyasa
Imani
Addini Musulunci

Fath-Ali Khan Daghestani (Persian), ya kasance wani dan majalisa na Lezgian, wanda ya yi aiki a matsayin Safavid_Grand_Viziers" id="mwCg" rel="mw:WikiLink" title="List of Safavid Grand Viziers">Babban Vizier na Safavid shah (sarki) Soltan Hoseyn (r. 1694-1722) daga 1716 zuwa 1720.

Wani memba ne na dangin aristocratic Lezgian 'yan asalin Daghestan, Daghestani ya bambanta da manyan viziers na Safavid na baya, Sunni, wanda ya kasance ƙungiyar addini ta Islama wacce sau da yawa ke fuskantar tsanantawa daga jihar Safavid. Kodayake wannan bai hana Daghestani daga tashi a cikin iko da tasiri ba - a watan Yulin shekara ta 1716, Sultan Husayn mai rauni da rashin yanke shawara ya nada shi a matsayin babban vizier, wanda ba shi da sha'awar harkokin siyasa, don haka ya bar Daghestane ya kula da mafi yawan al'amuran kasar.

Wannan, duk da haka, ya haifar da Daghestani ya yi abokan gaba da yawa, wanda a ƙarshe a cikin 1720 ya cire Daghestane daga iko ta hanyar makirci. Daga baya aka makantar da shi kuma aka tura shi gudun hijira a Shiraz, inda daga baya ya mutu. Mohammad Qoli Khan Shamlu ne ya gaje shi.

Daghestan ɗan Safi Khan Lezgi ne (Alqas Mirza), wanda ɗan Aldas ne (Ildas) Mirza Shamkhal, wanda aka fi sani da Ildirim Khan Shamkhal. [1][2] Wani dangin Lezgian mai daraja, a al'adance suna mulkin yankin a Kogin Terek a lardin Safavid na Daghestan . [2] Kamar yawancin 'yan Lezgi, shi Musulmi ne na Sunni.[3] Duk da haka, Daghestani da sauran danginsa sun daɗe suna jin daɗin matsayi da aka fi so a kotun Safavid. [1] Daga cikin dangin Daghestani da yawa, adadi mai yawa yana da matsayi mai girma. Daga cikinsu akwai dan uwansa Hasan-Ali Khan Daghestani wanda ya yi aiki a matsayin gwamnan Shirvan da Shamakhi, ɗan'uwansa Aslan Khan Daghestani wanda ya kasance gwamnan Kuhgiluyeh da Astarabad, da kuma Lotf-Ali Khan Daghestani oyo dan uwansa ne da surukinsa, kuma wanda ya yi aikin gwamnan Fars na shekaru da yawa.[4]

Tarihin rayuwa

[gyara sashe | gyara masomin]
Sultan Husayn, hoto na ƙarni na 18.

An nada Daghestani a matsayin babban vizier a ca. 1716, ta haka ne ya gaji dan kasar Zanganeh Shahqoli Khan Zanganeh, wanda Daghestani ya kasance surukin.[5] A cikin 1719, 'yan tawayen Sunni Lezgins sun mamaye Shirvan kuma sun kashe gwamnan lardin, sannan daga baya suka kai hari kan Georgia, wanda ya haifar da fashewar jerin abubuwan da suka ƙare a faduwa da korar Daghestani a cikin shekara bayan haka.

A wannan lokacin, Shah Sultan Husayn kwanan nan ya dawo da Sepahsalar (babban kwamandan) Kartli" id="mwUQ" rel="mw:WikiLink" title="Vakhtang VI of Kartli">Hosaynqoli Khan (Vakhtang VI) a matsayin vali ("Mataimakin sarki") na Kartli kuma ya tura shi zuwa Georgia tare da aikin murkushe tawaye na Lezgian. A lokaci guda, abokan gaba da yawa na Daghestani suna shirin cire shi daga mulki, saboda shi dan Sunnite ne. Mutanen da ke bayan makircin sune molla-bashi (babban masanin tauhidi) Mohammad-Hosayn Tabrizi, da Hakim-bashi (Babban likitan) Rahim Khan, wanda ya gabatar da shah wasika ta karya a matsayin shaida cewa Daghestani yana makirci tare da wani shugaban Kurdawa don a kashe shi. [3][3]

Sun kuma gargadi shah cewa 'yar Daghestani ta auri dan uwan Hosaynqoli Khan, Rostam Khan, qollar-aghasi ("shugaban ghulams"), kuma sun nuna cewa Hosaynqoyi Khan mai nasara ya kasance babbar barazana ga Iran fiye da 'yan tawayen Lezgians. Ta haka ne suka yi nasarar shawo kan shah ya umarci Vakhtang ya zubar da yakin da ya yi da Lezgians. Bugu da ƙari, sun kuma shawo kan shah don a kashe Daghestani.[3]

A ranar 8 ga watan Disamba na shekara ta 1720, an umarci qurchi-bashi ("shugaban mai tsaron sarauta"), Mohammadqoli Khan, wanda shi kansa memba ne na makircin da aka yi wa Daghestani, ya kashe shi. Ya yi, duk da haka, ya azabtar da shi a maimakon haka, don samun wadatarsa, wanda ya shahara da shi. Daga bisani aka makantar da Daghestani, yayin da aka kama danginsa Lotf-Ali Khan kuma aka daure shi.[1] Shah Sultan Husayn da ake zargin daga baya ya yi nadama game da yadda ya yi wa Daghestani - duk da haka, ya yi la'akari da cewa ba shi da hankali ya ba shi damar zama a Tehran, kuma ya tura shi zuwa Shiraz, inda ya mutu a kurkuku a ranar da ba a sani ba.[1]

  1. 1.0 1.1 Matthee 2012.
  2. 2.0 2.1 Floor 2001.
  3. 3.0 3.1 3.2 3.3 Savory 1993.
  4. Floor 2008.
  5. Newman 2008.