Firayim Minista na Finland
-
Prime Minister Edwin Linkomies and Carl Gustaf Emil Mannerheim in 1943
-
President Kekkonen with Ahti Karjalainen and Martti Miettunen in Lapland 1969.
-
Celebratory lunch of Finland's Prime Ministers on 27 September 2022
-
President Stubb with Prime Minister Petteri Orpo in 2024
-
Kesäranta, the official residence of the Prime Minister of Finland, in Taka-Töölö, Helsinki
Firayim Ministan Finland (Finnish: Suomen pääministeri, a zahiri "babban minista"; Yaren mutanen Sweden: Ministan kididdiga na Finland, a zahiri "ministan jiha") shine shugaban Gwamnatin Finland. Firayim Minista da majalisar ministocinsu suna da ikon zartarwa a jihar. Firayim Minista yana matsayi na uku a cikin yarjejeniyar a hukumance bayan shugaban Finland da shugaban majalisar dokoki amma a aikace shine mafi iko a ofis.[1] An nada Firayim Ministan Finland na farko, Pehr Evand Svinhufvud (wanda daga baya ya zama shugaban Finland na uku), a ranar 27 ga Nuwamba 1917, 'yan kwanaki kafin kasar ta ayyana 'yancin kanta.
Firayim Minista mai ci shine Petteri Orpo na jam'iyyar National Coalition Party . An rantsar da Orpo a ranar 20 ga Yuni 2023.
Tarihi
[gyara sashe | gyara masomin]A cikin 1918, Majalisar Dattijai ta Finland ta canza zuwa Gwamnatin Finland, kuma matsayin mataimakin shugaban sashen tattalin arziki ya canza zuwa na Firayim Minista. Kesäranta, wanda ke cikin yankin Meilahti na yammacin Helsinki, ya kasance gidan hukuma na Firayim Minista na Finland tun 1919.
Tun lokacin da ta sami 'yancin kai a 1917, Finland tana da majalisun 72.[1] Mafi tsawo sun kasance majalisun biyu na Firayim Minista Paavo Lipponen (Lipponen I da Lipponen II), dukansu sun kasance na tsawon lokacin majalisa, ko kwanaki 1,464.
Naɗa shi
[gyara sashe | gyara masomin]Naɗin Firayim Minista ya biyo bayan zaben majalisa dokoki, wanda aka shirya za a gudanar sau ɗaya a kowace shekara huɗu.
A ƙarƙashin tanade-tanaden Kundin Tsarin Mulkin Finland, shugaban ƙasa yana zaɓar firayim minista bayan jam'iyyun da ke cikin majalisar sun yi shawarwari kan rabon kujeru a cikin sabuwar majalisar ministoci da kuma shirin gwamnati. Dole ne majalisar ta amince da firayim ministan da aka zaɓa da cikakken rinjaye a cikin ƙuri'ar amincewa ba tare da wasu 'yan takara ba. Idan wanda aka zaɓa bai sami isasshen goyon baya ba, za a sake yin wani sabon zagaye na tattaunawa da kuma naɗi na biyu daga shugaban ƙasa. Idan wanda aka zaɓa na biyu shi ma ya gaza samun cikakken rinjaye, za a yi zaɓe na uku, inda kowane ɗan majalisa zai iya zaɓar ɗan takara; a wannan zagayen, jam'iyyu da yawa sun isa zaɓe.
An fara amfani da hanyar da ke sama don zabar Anneli Jäätteenmäki zuwa firaministan a shekara ta 2003. A baya an ɗauka cewa shugaban kasa zai zabi dan takarar wanda, a zagaye na uku na jefa kuri'a, zai sami rinjaye, wannan yawanci shine shugaban jam'iyyar da ke da mafi girman kujerar a majalisa. Kafin a kafa kundin tsarin mulki na 2000, cikakken iko na al'ada don nada Firayim Minista da sauran gwamnati sun kasance gata ga shugaban kasa, wanda ke da 'yancin ya rabu da ka'idodin majalisa, kodayake ministocin da aka nada dole ne su sami amincewar majalisa.
A hukumance, Firayim Minista ya zabi sauran mambobin gwamnati, wadanda a lokacin, tare da yardar majalisar, shugaban kasa ya nada su. A aikace, ana raba kujerun tsakanin jam'iyyun yayin tattaunawar don kafa gwamnati, don haka dan takarar Firayim Minista dole ne ya yi la'akari da ra'ayoyin jam'iyyu masu halarta kuma ba zai iya zabar ko cire duk wanda suke so ba.
Dubi kuma
[gyara sashe | gyara masomin]- Mataimakin Firayim Minista na Finland
- Gwamnatin Finland
- Jerin Firayim Ministocin Finland