Jump to content

Francisca Mutapi

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Francisca Mutapi
Rayuwa
ƙasa Zimbabwe
Ƴan uwa
Abokiyar zama Mark Woolhouse (en) Fassara
Karatu
Makaranta University of Zimbabwe (en) Fassara
Linacre College (en) Fassara
Sana'a
Sana'a researcher (en) Fassara
Employers University of Edinburgh (mul) Fassara
Kyaututtuka
Mamba Black Female Professors Forum (en) Fassara

Francisca Mutapi Francisca Mutapi, farfesa ne a fannin kamuwa da cututtukan lafiya da rigakafi na duniya, babban darektan Cibiyar Kiwon Lafiya ta Duniya a Jami'ar Edinburgh, kuma mataimakin darektan Cibiyar Nazarin Kiwon Lafiya ta Kasa (NIHR) Sashin Binciken Kiwon Lafiyar Duniya na Magance Cututtuka don Amfanin Afirka.[1] Ita ce mace baƙar fata ta farko da aka sani da Jami'ar Edinburgh ta ba ta farfesa.

Rayuwa ta farko da ilimi

[gyara sashe | gyara masomin]

An haifi Mutapi kuma ta girma a Zimbabwe.[2] Ta sami digiri na farko a fannin kimiyyar halittu a shekarar 1991 daga Jami'ar Zimbabwe, inda ta lashe lambar yabo ta daliban BSc da kuma lambar yabo ta BSc Honours mafi kyau a fannin Kimiyya.[3] Ta sami digiri na biyu a fannin kimiyyar halittu a Jami'ar Oxford, a matsayin Beit Trust Scholar . [2] Ita tsohuwa ce a Kwalejin Linacre, Oxford . [4]

Tsarin rayuwa na bilharzia (Schistosomiasis)

Bayan ta kammala karatun digirinta na uku, Mutapi ya samu horon digirin digirgir a Cibiyar Magungunan Tropical Medicine Antwerp daga 1997 zuwa 1999. Ta ci gaba da karantarwa a Kwalejin St Hilda, Oxford da Sashen Koyarwa na Zoology, Jami'ar Oxford. [2] Ta kuma yi aiki a Sashen Microbiology a Kwalejin Birkbeck da Sashen Nazarin Kimiyyar Dabbobi a Jami'ar Glasgow.[5]

A shekara ta 2002 Mutapi ya shiga Jami'ar Edinburgh a kan Cibiyar Horar da Kimiyyar Kiwon Lafiya.[3] A matsayinsa na mai karatu a Makarantar Kimiyya ta Biological a Jami'ar Edinburgh, binciken Mutapi ya kasance a cikin kiwon lafiya na duniya da cututtukan wurare masu zafi, yana ƙwarewa musamman a cikin nazarin schistosomiasis / bilharzia, cuta da tsutsotsi ke haifar wanda ke tasowa a cikin kwari.[5] Ayyukanta sun ba da gudummawa ga fifiko ga bilharzia a matsayin damuwa game da lafiyar jama'a ta Hukumar Lafiya ta Duniya (WHO) da kamfanin magunguna Merck KgaA . [5]

A cikin 2012 Mutapi na ɗaya daga cikin waɗanda suka kafa Royal Society na Edinburgh's Young Academy . [6] An zabe ta Fellow na Kwalejin Kimiyya ta Afirka a shekarar 2015 [6] kuma Fellow ne na Kwalejin Kimiyya ta Zimbabwe. [7]

Mutapi a halin yanzu farfesa ce a fannin kamuwa da cututtukan lafiya da rigakafi a duniya, kuma ita ce shugabar Cibiyar Kiwon Lafiya ta Duniya a Jami'ar Edinburgh.[7] Mutapi kuma shi ne Mataimakin Darakta na Sashin Binciken Kiwon Lafiya na Duniya na NIHR TIBA (Maganin Cututtuka don Amfanin Afirka), wanda ke ɗaukar cikakkiyar hanya don aiwatar da bincike kan manufofin tushen shaida a cikin ƙasashen Afirka, tare da la'akari da kimiyya, ƙalubalen fasaha, da tattalin arziki.[8]

A cikin 2018 an ba Mutapi lambar yabo ta Jami'ar Edinburgh ta Chancellor don Tasiri don nuna godiya ga aikinta kan maganin bilharzia. A shekara mai zuwa an sanya Mutapi memba na kwamitin ba da shawara ga Asusun Binciken Bincike na Duniya na Burtaniya.[9]

Baya ga aikinta na kimiyya Mutapi mai zane-zane ce, tana amfani da kudade daga aikinta don tallafawa ilimi a Zimbabwe.[10]

Lab na Mutapi a Jami'ar Edinburgh, rukunin Parasite Immuno-epidemiology Group, yana binciken martanin rigakafi ga helminths tsakanin mutane da kuma a cikin al'umma musamman a Afirka.[11]

Bugu da ƙari bincikenta yana mai da hankali kan haɓaka tsarin praziquantel, magani ɗaya da ke da tasiri akan kamuwa da cutar schistosomiasis, ga yara.[8] A halin yanzu miyagun ƙwayoyi babban kwayar cuta ce wacce yara a yankunan da ke da haɗari sosai ke gwagwarmaya kuma galibi ba sa son shan ta.

A halin yanzu babu allurar rigakafin kamuwa da cuta ta tsutsotsi na helminth ciki har da bilharzia. Mutapi yana sahun gaba na hanyoyin kariya don haɓaka sabbin 'yan takarar rigakafi na waɗannan ƙwayoyin cuta. Wannan ya haɗa da yin amfani da na'urar spectrometry don nemo antigens na parasites (sunadaran da ke kunna amsawar rigakafi) waɗanda suke sinadarai don ingantattun alluran rigakafi.[11]

A cikin yankuna masu talauci na Afirka, kamuwa da cuta ta hanyar cututtuka daban-daban abu ne na yau da kullun. Mutapi ya fara bincike a cikin misalai da yawa na wannan, kamar cutar zazzabin cizon sauro da cutar schistosomiasis, da kuma kamuwa da cututtukan nau'ikan zazzabin sauro daban-daban.[12]

Rayuwa ta mutum

[gyara sashe | gyara masomin]

Mutapi ya auri Mark Woolhouse, farfesa a fannin cututtukan cututtuka. Tare suna da diya mace.

Bayanan da aka ambata

[gyara sashe | gyara masomin]

Haɗin waje

[gyara sashe | gyara masomin]
  1. "Francisca Mutapi". Uniting to Combat NTDs (in Turanci). Archived from the original on 2021-12-22. Retrieved 2021-12-22.
  2. 2.0 2.1 2.2 "Member Spotlight for Dr. Francisca Mutapi | Connecting our members with evidence and expertise". www.ghdonline.org (in Turanci). Retrieved 2018-10-09.
  3. 3.0 3.1 "Prof Francisca Mutapi | Parasite Immuno-epidemiology Group". pig.bio.ed.ac.uk (in Turanci). Archived from the original on 2018-10-09. Retrieved 2018-10-09.
  4. "Alumna awarded Professorship at University of Edinburgh | Linacre College". www.linacre.ox.ac.uk (in Turanci). Archived from the original on 2018-10-09. Retrieved 2018-10-09.
  5. 5.0 5.1 5.2 Media, MTC. "Science Scotland". www.sciencescotland.org (in Turanci). Archived from the original on 2018-10-09. Retrieved 2018-10-09.
  6. 6.0 6.1 "Future Africa". www.futureafrica.science (in Turanci). Archived from the original on 2018-10-10. Retrieved 2018-10-09.
  7. 7.0 7.1 "WHO Guideline Development Group proposal. Guidelines for implementation of control and elimination of schistosomiasis and verification of interruption of transmission". World Health Organization (in Turanci). Archived from the original on September 17, 2018. Retrieved 2018-10-09.
  8. 8.0 8.1 "The African-led TIBA partnership: tackling neglected diseases | Pediatric Praziquantel Consortium". www.pediatricpraziquantelconsortium.org (in Turanci). Archived from the original on 2020-10-22. Retrieved 2018-10-09. Cite error: Invalid <ref> tag; name "praz" defined multiple times with different content
  9. "Strategic Advisory Group - UK Research and Innovation". www.ukri.org. Archived from the original on 2019-02-20. Retrieved 2019-02-19.
  10. "Artists and Illustrators: Francisca Mutapi". www.artistsandillustrators.co.uk (in Turanci). Retrieved 2018-11-09.
  11. 11.0 11.1 "Parasite Immuno-epidemiology Group Research". pig.bio.ed.ac.uk (in Turanci). Archived from the original on 2018-09-26. Retrieved 2018-10-09. Cite error: Invalid <ref> tag; name "pig" defined multiple times with different content
  12. Osakunor, Derick Nii Mensah; Sengeh, David Moinina; Mutapi, Francisca (2018-09-20). "Coinfections and comorbidities in African health systems: At the interface of infectious and noninfectious diseases". PLOS Neglected Tropical Diseases (in Turanci). 12 (9): e0006711. doi:10.1371/journal.pntd.0006711. ISSN 1935-2735. PMC 6147336. PMID 30235205.