Gagoangwe
| Rayuwa | |
|---|---|
| Haihuwa | 1840s |
| ƙasa | Botswana |
| Mutuwa | 1924 |
| Yanayin mutuwa | Sababi na ainihi |
| Ƴan uwa | |
| Mahaifi | Sechele I |
| Abokiyar zama |
Bathoen I (en) |
| Yara |
view
|
| Karatu | |
| Harsuna | Harshen Tswana |
| Sana'a | |
| Sana'a |
regent (en) |
| Imani | |
| Addini | Kiristanci |
Gagoangwe (c. 1845 – 1924) shi ne Mukaddashin Sarki (Regent), Uwar Sarauniya[1] ko Mohumagadi na Mmanaana Kgatla da BaNgwaketse a cikin Botswana a yanzu. Gagoangwe memba ne na dangin Kwena, Kirista mai ibada,[2] kuma mai mulki ga jikanta, Bathoen II.[3]
Gagoangwe 'yar Sechele I, kgosi ko sarkin BaKwena . An canza Sechele I zuwa Kiristanci a ƙarshen 1840s ta aikin David Livingstone ; yana mai da dukan kabilar BaKwena, ciki har da Gagoangwe. Sa'ad da take ƙarama, ta zare idon bawa. Mahaifinta ya ƙyale bawan ya fitar da ɗaya daga cikin idanunta, bisa ga ka'idar Tsohon Alkawari na Littafi Mai Tsarki " ido da ido ". Bayan haka, ana kiranta da "Sarauniya mai ido daya".
Aure da yara
[gyara sashe | gyara masomin]Gagoangwe ta auri mijinta na farko, kgosi Pilane. A cikin 1875, ta yi tafiya tare da Bathoen I wanda shine magajin jagorancin BaNgwaketse.[4] A shekara ta 1890, Bathoen I da Gagoangwe sun sake yin aure a cikin bikin aure na Kirista, inda suka halatta aurensu a idon cocin Kirista.[5] Ita Kirista ce mai kishin addini kuma ta yi tasiri ga goyon bayan Bathoen I na Ƙungiyar Mishan ta London . A shekara ta 1910, Bathoen I ya mutu kuma babban ɗan Gagoangwe, Seepapitso III, ya zama sarki. Daga baya ɗan’uwansa, Moepapitso, ya kashe shi a cikin 1916. Bayan haka, Gagoangwe ya sa aka kashe ɗanta mai kisa, Moepapitso, kuma ya sami iko a cikin 1923. An ruwaito ta ce "tunda an yanke nonon daya ['ya'yanta], sai a yanke dayan kuma".
Mulki
[gyara sashe | gyara masomin]A cikin 1923, Gagoangwe ya zama Muƙaddashin Sarki a matsayin mai mulki na Bathoen II. Ta maye gurbinta a matsayin mai mulki don adana bogosi ga jikanta. Ta yi sarauta a kan BaNgwaketse, yanki na rukunin mutanen Tswana a cikin abin da ke yanzu Botswana a lokaci mai mahimmanci na wannan yanki. Yankin ya kasance a tsakiyar yakin neman 'yancin kai da Boers da daular Burtaniya ta mulkin mallaka. [2]
Gagoangwe ta ci gaba da ayyukan raya kasa na Seepapitso III, kuma ta tabbatar da mulkin diyarta Ntebogang Ratshosa kafin mutuwar ta.
Magana
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ McDonagh, Eileen L. (2009). The motherless state : women's political leadership and American democracy. University of Chicago Press. ISBN 9780226514543. OCLC 938228232.
- 1 2 Morton, Fred; Ramsay, Jeff; Mgadla, Part Themba (2008-04-23). Historical dictionary of Botswana. Scarecrow Press. pp. 123–124. ISBN 9780810864047. Retrieved 2020-03-10 – via Google Books.
- ↑ Sheldon, Kathleen E. (2016). Historical dictionary of women in Sub-Saharan Africa. Rowman & Littlefield. ISBN 9781442262928. OCLC 952050712.
- ↑ Professor Henry Louis Gates, Jr.; Professor Emmanuel Akyeampong; Mr. Steven J. Niven (2 February 2012). Dictionary of African Biography. OUP USA. pp. 407–. ISBN 978-0-19-538207-5.
- ↑ Edwin Lloyd (1895). Three Great African Chiefs (Khâmé, Sebelé and Bathoeng). T. F. Unwin. pp. 165–.