Jump to content

Gardi Sugdub

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.

Gardi Sugdub, wanda kuma ake kira Cartí Sugtupu, [1] tsibiri ne a cikin Tsibirin San Blas a cikin yankin Panamanian na Guna_Yala" id="mwKw" rel="mw:WikiLink" title="Guna Yala">Guna Yala, mai tsawon mita 400 da faɗin mita 150. Ita ce mafi kudanci kuma mafi girma daga cikin tsibirin Carti guda huɗu (sauran su ne Cartí Tupile a arewa, Carti Yandup a yamma, da Carti Muladub a gabas), kuma tana da mita 1200 daga arewacin bakin tekun Panama. [2][3][4][5] Tsibirin yana da karamin tashar jiragen ruwa da gidan kayan gargajiya, da kuma gidan makaranta da ba a amfani da shi yanzu. Mazaunanta na asali sune Guna.[1][6]

Tattaunawar komawa wani wuri a cikin babban yankin albarkacin yawan jama'a a tsibirin, dattawan Guna ne suka fara gabatar da su a cikin 2008. Gwamnatin Panama ta gina sabon ƙauyen Isber Yala tsakanin 2015 zuwa 2024, ginin yana jinkiri saboda matsalolin kuɗi, kuma bayan kammala shi a watan Yuni 2024, 300 daga ƙauyen Gardigdu sun ƙaura daga ƙauyen Gardi.[6][7][8]

Ko da yake a kusa, sabon mazaunin yana cikin gandun daji maimakon samun dangantaka iri ɗaya da teku. Mazauna yankin sun bayyana matakin da bakin ciki a matsayin babban sauyin rayuwa da ya bar al'adu sama da shekaru 200.[1]

An bayyana al'umma a matsayin ta farko a Panama da za a kawar da ita ta hanyar Canjin yanayi, tare da gwamnatin Panama da ke hasashen cewa hauhawar matakin teku zai haifar da tsibirin da sauran tsibirai da yawa a cikin tsibirin suna cikin ruwa gaba ɗaya a shekara ta 2050. [9] Wasu daga cikin al'ummar Gardi Sugdub sun yi watsi da wannan siffa ta wannan mataki, suna masu nuni da cewa girman tsibirin ya karu a tsawon lokaci sakamakon gyaran filaye da mazauna yankin suka yi, kuma mutanen Guna ba su kauracewa gidajensu ba ko da bayan girgizar kasar Panama a shekara ta 1882 wanda ya haifar da igiyar ruwa mai tsawon mita 3, wanda ya zarce duk wani hasashen da aka yi hasashen tashin teku].[7] 

Ana iya isa Cartí Sugtupu ta jirgin ruwa daga yankin kusa da bakin teku na Carti, kusa da Isber Yala, wanda ke da alaƙa da babbar hanyar sadarwar Panama. Sauran rukunin tsibiri na tsibirin San Blas, da suka haɗa da El Porvenir, Cayos Limones, da Cayos Holandeses, ana iya kaiwa ta jirgin taksi.

Bayanan da aka ambata

[gyara sashe | gyara masomin]
  1. 1.0 1.1 1.2 Delacroix, Matías; Zamorano, Juan (1 June 2024). "Panama prepares to evacuate first island in face of rising sea levels". AP News. Retrieved 8 February 2025. Cite error: Invalid <ref> tag; name "ap-20240601" defined multiple times with different content
  2. [xttps://satellites.pro/plan/Carti_Tupile_map#O9.474090,-78.960741,17 "Map of Carti Tupile (Panama, Guna Yala)"]. Satellites.pro. Retrieved 8 June 2024. Change "xttps" to "https" to open.
  3. "Carti". Google Maps. Retrieved 8 June 2024.
  4. Davidson, Jayne (3 October 2013). "Living with the Kuna: Carti Tupile, San Blas Islands, Panama". HuffPost. Archived from the original on 11 November 2022. Retrieved 2 December 2014.
  5. "Carti Island Nautical Chart". Archived from the original on 4 March 2016. Retrieved 2 December 2014 – via BlogSpot.
  6. 6.0 6.1 McCleland, Jacob (12 November 2015). "Rising Sea Levels Threaten Tiny Islands Home To Indigenous Panamanians". NPR. Archived from the original on 13 October 2018. Retrieved 8 February 2025. Cite error: Invalid <ref> tag; name "npr-20151112" defined multiple times with different content
  7. 7.0 7.1 Valencia, Roberto (11 November 2023). "An island and its people threatened by the Caribbean". Sumaúma. Retrieved 8 February 2025. Cite error: Invalid <ref> tag; name "Sumauma" defined multiple times with different content
  8. "Panama's first climate change displaced bid their island farewell". France 24. 29 May 2024. Retrieved 31 May 2024.
  9. Rodríguez, Juan José (5 June 2024). "'Life goes on'—Panama islanders relocated as sea level rises". Phys.org (in Turanci). Retrieved 10 June 2024.