Gatan majalisa
| Bayanai | |
|---|---|
| Ƙaramin ɓangare na |
parliamentary immunity (en) |
Gata na majalisa wata kariya ce ta shari'a da wasu 'yan majalisa ke da shi, inda 'yan majalisa ke ba da kariya daga alhakin farar hula ko aikata laifuka don ayyukan da aka yi ko maganganun da suka yi a yayin gudanar da ayyukansu na majalisa. Ya zama ruwan dare a kasashen da tsarin mulkinsu ya ginu bisa tsarin Westminster.
Asali
[gyara sashe | gyara masomin]A cikin United Kingdom, damar majalisa ta ba wa mambobin Majalisar Dokoki da Majalisar Dokoki damar yin magana cikin 'yanci yayin gudanar da zaman majalisar na yau da kullun ba tare da fargabar daukar matakin shari'a ba bisa hujjar batanci, raina kotu ko keta Dokar Sirri.[1] [2] Har ila yau, yana nufin ba za a iya kama 'yan majalisa kan batutuwan da suka shafi jama'a ba saboda maganganun da aka yi ko ayyukan da aka yi a matsayin dan majalisa a cikin harabar fadar ta Westminster, bisa sharadin cewa irin waɗannan maganganu ko ayyukan sun faru a matsayin wani ɓangare na shari'a a majalisar - misali, a matsayin tambaya [3] ga Firayim Minista a cikin House of Commons. Wannan yana baiwa Membobi damar gabatar da tambayoyi ko muhawara akan batutuwan da zasu iya bata sunan mutum, tsoma baki a shari'ar kotu da ke gudana ko kuma yin barazanar tona asirin kasa, kamar a cikin al'amarin Zircon ko wasu lokuta da dan majalisar Labour Tam Dalyell ya ambata.
Ta ƙasa
[gyara sashe | gyara masomin]Ostiraliya
[gyara sashe | gyara masomin]Kamar a wasu ƙasashe, ana ba da dama ga 'yan majalisa a Ostiraliya ga waɗanda suka shiga cikin "aiki a cikin majalisa" daga tsangwama ko karawa daga waje.[4] Ana ɗaukar 'yancin magana ɗaya daga cikin gata mafi mahimmanci. Mataki na ashirin da 9 daga cikin lissafin haƙƙoƙi 1689 ya ce: "cewa 'Yancin magana da kuma abubuwan da suka shafi majalisarmu ko kuma a cikin majalisar dokoki." [5]
An shigar da 'yanci daga tuhuma a cikin dokar Ostiraliya ta hanyar sashe na 49 na Kundin Tsarin Mulki da kuma sashe na 16 na Dokar Gatan Majalisa 1987.[6]
'Yan majalisar da ke shiga cikin harkokin majalisa suna da cikakkiyar gata. Ba za a tuhume su ba idan sun yi kalaman batanci ga abokin hamayya a lokacin zazzafar muhawara, haka nan ba za a iya gurfanar da su a gaban kotu ba idan suka yi wata magana da za a yi la’akari da shi a wajen zauren majalisa[7]
Hakanan ana ba da damar 'yancin faɗar albarkacin baki ga waɗanda ke shiga cikin 'kararraki a majalisa' kamar shaidun da ke ba da shaida ga kwamitocin majalisar da aka kafa yadda ya kamata.
Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ Archived copy" (PDF). Archived from the original (PDF) on 2010-04-23. Retrieved
- ↑ Archived copy" (PDF). Archived from the original (PDF) on 2010-04-23. Retrieved 2011-05-10.
- ↑ "E la 140/03 (per la parte superstite) entra per la prima volta in una decisione di merito sull'insindacabilità delle opinioni"
- ↑ . 20 - Parliamentary privilege". www.aph.gov.au. Retrieved 2024-03-12.
- ↑ "Infosheet 5 - Parliamentary privilege"
- ↑ https://www.aph.gov.au/About_Parliament/Senate/Powers_practice_n_procedures/Brief_Guides_to_Senate_Procedure/No_20#:~:text=That%20the%20freedom%20of%20speech,the%20Parliamentary%20Privileges%20Act%201987
- ↑ https://www.aph.gov.au/about_parliament/house_of_representatives/powers_practice_and_procedure/00_-_infosheets/infosheet_5_-_parliamentary_privilege