Girbi of Selim
| Girbi of Selim | |
|---|---|
|
seed (en) | |
| Tarihi | |
| Mai tsarawa | Kimba |

Girbi na Selim shine tsaba na itace mai laushi, Xylopia aethiopica, wanda aka samo a Afirka. Tsuntsaye suna da dandano mai laushi kuma ana amfani da su azaman kayan yaji a hanyar da ta yi kama da baƙar fata, kuma a matsayin wakili mai ɗanɗano wanda ke bayyana café Touba, salon kofi mafi girma a Senegal. Har ila yau an san shi da Senegal pepper, Habasha pepper, da kuma (a tarihi a cikin abin da ake kira yammacin duniya) Moor pepper da Negro pepper. Har ila yau, yana da sunaye da yawa a cikin harsunan asali na Afirka, wanda ya fi dacewa shine zawo a cikin Harshen Wolof (wannan shine sunan da aka yi amfani da shi a yawancin kunshin café Touba). Ana kiranta 'Etso' a cikin harshen Ewe na Ghana da Togo. Wani lokaci ana kiranta da albasa ta Afirka ko albasa ta Guinea, amma waɗannan kalmomi ne masu rikitarwa waɗanda zasu iya nufin Albasa ta Ashanti da hatsi na aljanna, da sauransu.
Bayyanawa
[gyara sashe | gyara masomin]A matsayin kayan yaji, ana amfani da dukkan 'ya'yan itace (pod), yayin da kwayar 'ya'ya ta'yan itacen ke ba da bayanin ƙanshi (tare da ɗanɗano da aka bayyana a matsayin cakuda cubeb pepper da nutmeg tare da overtones na resin) yayin da tsaba ke ba da pungency (kuma suna da zafi sosai). Yawanci ana murkushe 'ya'yan itace da aka bushe kafin a ɗaure su a cikin kayan kwalliya kuma a kara su da soya na Yammacin Afirka (saki). A Senegal, ana sayar da kayan yaji sau da yawa da hayaki a kasuwanni kamar poivre de Sénégal (Faransanci don 'Senegal pepper'); ana shan dukkan 'ya'yan itace, suna ba da kayan yaƙi mai manne, kuma idan aka buga shi a cikin pestle da mortar yana yin kayan yaji. Wadannan, duk da haka, sun kasance mafi girma na nau'in Xylopia striata.
Amfani a cikin abinci na yanki
[gyara sashe | gyara masomin]Ana murkushe pods ɗin kuma a ƙara su gaba ɗaya zuwa miya ko stews, sannan a cire su kafin a ba da abinci. Ana iya amfani da gurasar da aka yi amfani da ita a matsayin kayan yaji don kifi.
A cikin litattafan dafa abinci na Afirka, musamman wadanda ke fitowa daga Kamaru, ana kiran kayan yaji da sunan kieng - kalma da ba a sani ba. A arewacin Kamaru da Arewacin Najeriya, yana daya daga cikin kayan yaji guda uku da aka kara zuwa shayi, tare da busassun ginger da cloves. Akan na ƙasar Ghana suna kiran shi hwentia ko hwentea, Ewe kuma suna kiransa Etso, yayin da Ga ke kiran shi so. Ga suna amfani da shi wajen dafa shito, wato miya mai ƙamshi da baƙar fata wadda aka yi da barkono mai zafi. Ana amfani da shi a cikin miya da abubuwan sha, misali shitodaa, abin sha daga kabilar Ga. Ewe kuma suna amfani da shi a cikin miya, koko da abin sha kamar bisap. Dagomba na arewacin Ghana suna kiransa chimba, kuma ana amfani da shi mafi yawa wajen ƙamshi koko (wato koko da ake yi da gero, dawa ko masara). Hakanan, ana amfani da shi a wasu lokuta a cikin miya da tuwo. Wasu sunaye na wannan kayan kamshi a wasu yankuna sun haɗa da kimba da kili.
A Senegal, hatsi shine mahimmin sinadarin kofi na Touba (wanda ake kira café Touba a Faransanci). Kusan ƙarshen lokacin gasa na yin kofi, ana ƙara hatsi na Selim, wanda aka sani a cikin Wolof kamar djar, yayin da zafi ke ci gaba. Roasting yana ci gaba na kimanin minti biyar; a wannan lokacin ƙanshin da ke samar da turare ya zama mai sauƙin ganewa.
Dubi kuma
[gyara sashe | gyara masomin]- Jerin kayan abinci da kayan yaji