Jump to content

Gwamnan jahar imo

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Gwamnan jahar imo
public office (en) Fassara
Bayanai
Ƙaramin ɓangare na governor of a Nigerian state (en) Fassara
Bangare na Majalisar zartarwa ta Jihar Imo
Ƙasa Najeriya
Applies to jurisdiction (en) Fassara Jahar Imo
Substitute/deputy/replacement of office/officeholder (en) Fassara Deputy Governor of Imo State (en) Fassara

gwamnan jihar Imo wani matsayi ne na siyasa, ɗaya daga cikin gwamnonin jihohi talatin da shida na Najeriya. Gwamnan Jihar Imo shine babban jami'in zartarwa na jihar Imo da reshen zartarwa tare da taimakon mataimakin gwamnan (abokin siyasa na gwamnan). Mutane goma sha huɗu sun yi aiki a matsayin gwamna tun lokacin da aka kirkiro Jihar Imo a 1976: gwamnonin soja takwas, masu gudanar da soja biyu da gwamnonin dimokuradiyya bakwai. Gwamnan yanzu shine Hope Uzodinma na All Progressives Congress, a ofis tun daga 15 ga Janairun 2020. [1][2]

Ayyuka da ayyuka

[gyara sashe | gyara masomin]

A matsayinsu na hukuma, gwamnoni suna nada manyan jami'an jihohi, kwamishinoni, shugabannin ma'aikatu, jami'an shari'a na jihohi, sakatare na dindindin da sauran shugabannin sassan. Gwamnan ba ya cikin Majalisar Dokokin Jiha. Gwamnan yana kula da dukkan ayyukan zartarwa na Gwamnatin Jihar Imo.[3]

Ikon zartarwa

[gyara sashe | gyara masomin]

Yawancin ikon zartarwa yana hannun gwamnan wanda alhakin shi ne aiwatar da dokokin jihar. Gwamna yana aiki a matsayin shugaban gwamnati tare da iko mafi girma a kan Majalisar Zartarwa. Baya ga mataimakin gwamna, gwamna yana nada kwamishinoni, shugabannin hukumomin gwamnati, masu ba da shawara na musamman da jami'an shari'a da ke ƙarƙashin amincewar Majalisar.[4] Gwamnan yana da alhakin jawo hankalin saka hannun jari, inganta kasuwanci da aiwatar da siyasa da kuma tattalin arziki.[5][6] A matsayinsu na hukuma, gwamnoni suna aiki ne a matsayin babban jami'in tsaro na Jiha.

Ikon yin doka

[gyara sashe | gyara masomin]

A karkashin Kundin Tsarin Mulki, kowane lissafin da Majalisar Imo ta zartar dole ne a gabatar da shi ga gwamnan don amincewa kafin ya zama doka. Gwamna na iya zaɓar sanya hannu kuma ya sanya shi doka, ya soke shi kuma ya mayar da shi ga Majalisar, ko kuma ya dauki mataki. Idan gwamnan ya soke dokar, kashi biyu bisa uku na majalisar na iya soke shi, kuma lissafin zai zama doka ba tare da sa hannun gwamnan ba. Idan gwamnan bai yi aiki ba, lissafin ya zama doka ta atomatik bayan kwanaki 30.[7]

Ikon shari'a

[gyara sashe | gyara masomin]

Gwamnan ne ke nada jami'an shari'a bisa ga shawarar Majalisar Shari'a ta Kasa dangane da tabbatar da nadin daga Majalisar Dokokin Jihar Imo. Idan wani wuri ya tashi a ofishin Babban Alkalin ko Shugaban Kotun daukaka kara na al'ada, gwamnan na iya nada babban alƙali na gaba na waɗannan kotuna don yin aiki na tsawon watanni uku.[8][9]

Sashe na 212, sashi na (1) da (2) sun kara ba da ikon shugaban zartarwa ya ba da gafara da kuma ramuwar gayya, sauya hukunci, ko kuma ya ba da tarar da aka ɗora don aikata laifuka, ko kuma keta dokokin jihar.[10]

Alkawarin ofishin

[gyara sashe | gyara masomin]

Babban alƙali na jihar wanda gwamnan ya nada ne ke gudanar da rantsuwar ofishin. Ana yin rantsuwar ofishin ne a ranar da aka fara sabuwar gwamnati a jihar wanda musamman a ranar da gwamnatin da ta gabata ta ƙare ko kuma Kotun Koli a Najeriya ta tsara.

I do solemnly swear that I will be faithful and bear true allegiance to the Federal Republic of Nigeria; that as the Governor of Imo State, I will discharge my duties to the best of my ability, faithfully and in accordance with the Constitution of the Federal Republic of Nigeria and the law, and always in the interest of the sovereignty, integrity, solidarity, well-being and prosperity of the Federal Republic of Nigeria; that I will strive to preserve the fundamental objectives and directive principles of state policy contained in the Constitution of the Federal Republic of Nigeria; that I will exercise the authority vested in me as governor so as not to impede or prejudice the authority lawfully vested in the President of the Federal Republic of Nigeria and so as not to endanger the continuance of federal government in Nigeria; that I will not allow my personal interest to influence my official conduct or my official decisions; that I will to the best of my ability preserve, protect and defend the Constitution of the Federal Republic of Nigeria; that I will abide by the Code of Conduct contained in the Fifty Schedule to the Constitution of the Federal Republic of Nigeria; that in all circumstances, I will do right to all manner of people, according to law, without fear or favour, affection or ill-will; that I will not directly or indirectly communicate or reveal to any person any matter which shall be brought under my consideration or shall become known to me as Governor of Imo State, except as may be required for the due discharge of my duties as governor; and that I will devote myself to the service and well-being of the people of Nigeria. So help me God

Ana zabar gwamna da mataimakin gwamna kai tsaye a kan tikitin ta hanyar kuri'un jama'a na tsawon shekaru hudu, kuma an iyakance su zuwa wa'adi biyu a jere, na jimlar shekaru takwas. Kwarewar da ake buƙata don mutum da ke da burin zama gwamnan Jihar Imo yana ƙunshe a sashi na 177 na Kundin Tsarin Mulki na 1999. Dangane da kundin tsarin mulki, mutum wanda ya haɗu da ka'idojin cancanta masu zuwa na iya zama gwamna. Dole ne dan takarar ya kasance:

a. (35) shekaru

b. Dan ƙasa na Jihar Imo ta hanyar haihuwa

c. Wani memba na Jam'iyyar siyasa a Najeriya wanda Hukumar Zabe ta Kasa mai zaman kanta (INEC) ta riga ta yi rajista tare da amincewar wannan jam'iyyar.

d. Takardar shaidar makaranta ko kwatankwacinsa

Cire shi daga ofis

[gyara sashe | gyara masomin]

Kodayake ana zabar gwamna don yin cikakken wa'adin shekaru huɗu a lokacin zaben kasa, a lokuta na musamman, kafin wa'adin irin waɗannan shekaru huɗu ya ƙare, ana iya maye gurbin ko cire mai rike da mukamin kamar yadda shari'ar zata iya zama, ta hanyar mutuwa, impeachment ko kuma idan kotun shari'a ta soke zaben ta hanyar kotun shariʼa "mai ƙwarewa" ko kuma ta hanyar kashi biyu bisa uku na Majalisar. Kamar yadda aka gani a cikin yanayin Emeka Ihedioha da gwamnan da ke kan mulki Hope Uzodimma . [11]

  1. "Constitution of the Federal Republic of Nigeria". www.nigeria-law.org. Archived from the original on 2020-05-15. Retrieved 2020-05-07.
  2. "Hope Uzodinma takes oath of office, promises a better Imo". Pulse Nigeria. 2020-01-16. Archived from the original on 2020-01-17. Retrieved 2020-05-07.
  3. "Constitution of the Federal Republic of Nigeria". www.nigeria-law.org. Archived from the original on 2020-05-15. Retrieved 2020-05-07.
  4. "Uzodinma appoints SSG, AG, CPS, others - Premium Times Nigeria" (in Turanci). 2020-01-17. Retrieved 2020-05-07.
  5. "Uzodinma to set up SEDARC to revamp Imo economy". Vanguard News. 2020-01-22. Retrieved 2020-05-07.
  6. "Uzodinma moves to revive ADAPALM - Premium Times Nigeria" (in Turanci). 2020-05-07. Retrieved 2020-05-07.
  7. Obialor, Adindu (2020-02-27). "Uzodinma signs Imo State revenue administration bill 2020 into law". Daily Post Nigeria. Retrieved 2020-05-07.
  8. "Uzodinma names Justice Ijeoma Agugua acting Imo chief judge". Vanguard News. 2020-03-12. Retrieved 2020-05-07.
  9. "Uzodinma appoints Njoku President Customary Court of Appeal". Latest Nigeria News, Nigerian Newspapers, Politics. 2020-05-01. Retrieved 2020-05-07.
  10. "Uzodinma releases 36 prisoners in Imo". Vanguard News. 2020-05-01. Retrieved 2020-05-07.
  11. "Supreme Court sacks Imo governor, declares APC winner" (in Turanci). 2020-01-14. Retrieved 2020-05-07.