Gwamnatin wucin gadi ta Jamhuriyar Aljeriya
|
| |
|
| |
| Bayanai | |
| Iri |
provisional government (en) |
| Ƙasa | Aljeriya |
| Harshen amfani | Faransanci da Larabci |
| Tarihi | |
| Ƙirƙira | 19 Satumba 1958 |
| Wanda yake bi |
Coordination and Execution Committee (en) |
| Dissolved | 27 Satumba 1962 |
Gwamnatin wucin gadi ta Jamhuriyar Aljeriya (Larabci|الحكومة المؤقتة للجمهورية الجزائرية}} الحكومة للجمهورية الجزائرية ح م ج ج ; Faransanci : Gouvernement provisoire de la République algérienne, GPRA ) ita ce gwamnatin da ke gudun hijira ta Ƙungiyar 'Yancin Aljeriya (FLN) a lokacin ƙarshen yakin Aljeriya na 'yancin kai (1954-1962).
Halitta da manufa
[gyara sashe | gyara masomin]An kafa GPRA a birnin Alkahira na kasar Masar ta FLN a ranar 19 ga Satumba, 1958, shekaru hudu da yakin 'yancin kai na Aljeriya . Shugabanta na farko shine Ferhat Abbas 'yar kishin kasa mai matsakaicin ra'ayi, wacce ta kwashe shekaru da dama tana nacewa kan kokarin kawo sauyi cikin lumana a tsarin mulkin mallaka na Faransa, kafin daga bisani ya yanke kauna ya shiga gwagwarmayar FLN. An taba zaɓe shi a kan wannan mukami a shekara ta 1960, amma tun a shekara ta gaba aka yi watsi da shi, aka maye gurbinsa da Benyoucef Benkhedda, wanda ya kasance shugaban ƙasa yayin da aka ayyana Aljeriya mai cin gashin kanta.
Manufar GPRA ita ce ta zama kayan aikin diflomasiyya da siyasa ga FLN. Ya ba da damar gwamnatoci masu tausayi su mika mata amincewa a hukumance (daga cikin wadanda suka yi akwai makwabciyar Morocco da Tunisiya, da kuma Nasserite Masar, da sauran kasashen Larabawa, da Pakistan ). Hedkwatarta tana cikin Tunis, amma an sanya jami'an diflomasiyya a mafi yawan manyan manyan biranen duniya don kokarin shiga tsakanin gwamnatoci da tsara kungiyoyin tallafi na gida. An yi niyya a wani bangare na zama yajin aikin diflomasiyya na share fage a kan shawarar da shugaban Faransa Charles de Gaulle ya gabatar na gudanar da zaben raba gardama wanda za a bai wa Aljeriya matsayi mai cin gashin kanta a cikin Faransa.
1962 Rikicin Aljeriya
[gyara sashe | gyara masomin]Bayan yakin, lokacin rikicin Aljeriya ya fara kuma fada ya barke a cikin FLN. Benkhedda na GPRA ya rike mulki a takaice a Tizi Ouzou, amma babu wani iko na bai daya ga daukacin kasar. Ahmed Ben Bella ya shiga kasar Aljeriya tare da rundunar 'yan tawayen kasar (ALN) kuma ya kafa hedkwatarsa a Tlemcen a watan Yuli. A ranar 9 ga Satumba, ALN ta shiga Algiers kuma Ben Bella ya bayyana cewa rikicin ya ƙare. A karshen 1962, GPRA ta wargaza, bayan Ahmed Ben Bella ya kwace mulki ta hanyar kafa wata cibiya mai adawa ( Hukumar Siyasa ta FLN) tare da goyon bayan Sojojin Yancin Kasa (ALN), wanda Col. Houari Boumédiène ke iko da shi. Yunkurin da 'yan siyasar GPRA da gungun 'yan daba masu biyayya suka yi na yin tir da mamayar da sojoji ke marawa baya a cikin wani dan gajeren lokaci amma fashe fashe na cikin gida. Yarjejeniyar da Boumédiène ya tilastawa ya ga yawancin gwamnatin wucin gadi sun shiga ofishin siyasa da aka fadada, kuma GPRA kanta ta rushe. Daga nan ne aka kafa kasa mai jam’iyya daya a karkashin Ben Bella, bayan da aka amince da kundin tsarin mulki a zaben da kashi 99.6% na masu kada kuri’a na sabuwar jamhuriya.
Yayin da wasu suna jayayya cewa wannan ya karya ci gaban hukumomi tsakanin GPRA na lokacin yaƙi da kuma ƙasar Aljeriya ta yanzu, har yanzu ana ɗaukar shugabancin Aljeriya da gwamnati a matsayin magajin GPRA bayan samun ' yancin kai .
Jerin membobin GPRA
[gyara sashe | gyara masomin]An sake fasalin GPRA sau biyu, a cikin 1960 da 1961, tare da sauyin ministoci da mukamai zuwa wani matsayi na nuna sauyin mulki a cikin FLN. A ƙasa akwai jerin nau'ikan GPRA guda uku.
GPRA ta farko: 1958–60
[gyara sashe | gyara masomin]- Ferhat Abbas - Shugaba
- Kanar Krim Belkacem - Mataimakin Shugaban kasa da Ministan Sojoji
- Ahmed Ben Bella - Karamin Minista
- Hocine Aït Ahmed – Karamin Minista
- Rabah Bitat – Minister of State
- Mohammed Boudiaf - Karamin Minista
- Mohammed Khider - Karamin Ministan Kasa
- Mohamed Lamine Debaghine - Ministan Harkokin Waje
- Mahmoud Cherif - Ministan Makamashi da Samfura
- Lakhdar Ben Tobbal - Ministan Harkokin Cikin Gida
- Abdelhafid Boussouf - Ministan Hulda da Jama'a da Sadarwa
- Abdelhamid Mehri - Ministan Harkokin Magrib
- Ahmed Francis – Ministan tattalin arziki da harkokin kudi
- Mohammed Yazid – Ministan Yada Labarai
- Benyoucef Benkhedda - Ministan Harkokin Jama'a
- Ahmed Tewfik El Madani – Ministan Al’adu
Canjin Minista a 15 Maris 1959
[gyara sashe | gyara masomin]- Lamine Khene – Sakataren Gwamnati
- Omar Oussedik - Sakataren Gwamnati
- Mustapha Stambouli
GPRA ta biyu: 1960–61
[gyara sashe | gyara masomin]- Ferhat Abbas - Shugaba
- Colonel Krim Belkacem - Mataimakin Shugaban kasa, kuma Ministan Harkokin Waje
- Ahmed Ben Bella - Karamin Minista
- Hocine Aït Ahmed – Karamin Minista
- Rabah Bitat – Minister of State
- Mohammed Boudiaf - Karamin Minista
- Mohammed Khider - Karamin Ministan Kasa
- Kanar Saïd Mohammedi – Karamin Minista
- Abdelhamid Mehri - Ministan zamantakewa da al'adu
- Abdelhafid Boussouf - Ministan Makamai da Harkokin Janar
- Ahmed Francis – Ministan tattalin arziki da harkokin kudi
- Mohammed Yazid – Ministan Yada Labarai
- Lakhdar Ben Tobbal - Ministan Harkokin Cikin Gida
GPRA ta uku: 1961–62
[gyara sashe | gyara masomin]- Benyoucef Benkhedda - Shugaban kasa, kuma Ministan tattalin arziki da harkokin kudi
- Colonel Krim Belkacem - Mataimakin Shugaban kasa, Ministan Harkokin Cikin Gida
- Ahmed Ben Bella - Mataimakin Shugaban kasa
- Mohamed Boudiaf - Mataimakin Shugaban kasa
- Hocine Aït Ahmed – Karamin Minista
- Rabah Bitat – Minister of State
- Mohammed Khider - Karamin Ministan Kasa
- Lakhdar Ben Tobbal - Karamin Minista
- Kanar Saïd Mohammedi – Karamin Minista
- Saad Dahlab - Ministan Harkokin Waje
- Abdelhafid Boussouf - Ministan Makamashi da Harkokin Janar
- Mohammed Yazid – Ministan Yada Labarai
Nassoshi
[gyara sashe | gyara masomin]Adabi
[gyara sashe | gyara masomin]- Acour Cheurfi, La classe politique algérienne, de 1900 a nos jours. Littafin tarihin ƙamus (Bidiyon Casbah, bugu na 2, Algiers 2006)
- Jacques Duchemin, Histoire du FLN (Editions Mimouni, Algiers 2006)
- Alistair Horne, Yaƙin Aminci: Aljeriya, 1954-1962 (Viking 1977)
- McDougall, James, Tarihin Aljeriya (Jami'ar Cambridge Jami'ar 2017)
- McDougall, James, Tarihi da al'adun kishin ƙasa a Aljeriya (Jami'ar Cambridge University 2006)
- Benjamin Stora, Algeria. 1830-2000. Takaitaccen Tarihi ( Jami'ar Cornell Press, Amurka 2004)