Hakkin LGBTQ a Libya
| Hakkokin LGBT ta ƙasa ko yanki | |
|
| |
| Bayanai | |
| Ƙasa | Libya |
Lesbian, gay, bisexual, transgender, da queer (LGBTQ) mutane galibi ana nuna musu wariya a Libya. Ayyukan luwadi suna aikata laifuka ga maza da mata a cikin Libya, kuma halaye na luwadi sun zama ruwan dare a duk faɗin ƙasar.[1] Tun lokacin da gwamnatin Gaddafi ta fadi a shekara ta 2011, dokokin nuna bambanci game da luwadi a Libya ba su canza ba.
Shari'a ta jima'i na jinsi ɗaya
[gyara sashe | gyara masomin]Dokar aikata laifuka ta kasar ta haramta duk wani jima'i a waje da auren doka. A karkashin Mataki na 407 (4) na Dokar Shari'a (1953), ayyukan luwadi masu zaman kansu tsakanin manya masu yarda ba bisa ka'ida ba ne.[2]
A cikin shekarun 1990s, Babban Majalisa na Jama'a ya fara amincewa da dokokin "tsarkakewa" da aka tsara don tilasta mummunan ra'ayi game da dokar Islama akan yawan jama'a. An ba kotunan Libya ikon yin amfani da yankewa, bulala da sauran azabtarwa ga mutanen da aka gano suna keta dabi'un gargajiya na Islama.
A cikin shekara ta 2010, shafin yanar gizon Gay Gay Gabas ta Tsakiya ya ba da rahoton cewa an tuhumi maza biyu da "ayyukan lalata", wanda ke nufin yin ado da giciye da kuma halin ɗan luwaɗi.
Har ila yau, luwaɗi na mata zai zama ba bisa ka'ida ba, kamar yadda yake yin kowane irin yarda da jama'a cewa mutum ɗan luwaɗi ne. A shekara ta 2010 wata shari'ar mafaka ta Faransa ta shafi wata yarinya 'yar Libya wacce ta nemi mafaka bayan an daure ta, an yi mata fyade sannan ta koma ga iyalinta don tilasta auren bayan ta yi sanarwa a kan layi cewa ita 'yar luwaɗi ce. Kashe-kashen masu tsaro, maimakon dokar azabtarwa, sun fi zama ruwan dare a yankunan da ISIS ke sarrafawa.[3]
Har yanzu ana amfani da ka'idar aikata laifuka, kodayake yawancin Libya suna gudanar da 'yan bindiga masu fafatawa waɗanda zasu iya zaɓar kashe mutanen LGBTQ. ISIS a Libya ta kashe maza a fili saboda luwadi.[3]
Gwamnatin Gaddafi
[gyara sashe | gyara masomin]Gwamnatin Gaddafi ba ta ba da izinin bayar da shawarwari ga jama'a game da haƙƙin LGBTQ ba. Lokacin da aka tattauna, koyaushe yana cikin mummunar hanya, daidai da dabi'ar gargajiya ta Islama.
A shekara ta 2003, Gaddafi ya bayyana cewa ya yi imanin cewa "ba zai yiwu ba" a kamu da Cutar kanjamau-HIV ta hanyar jima'i na jima'i ba tare da kariya ba.
Gwamnatin rikon kwarya
[gyara sashe | gyara masomin]Gwamnatin wucin gadi ta Gaddafi ta ci gaba da adawa da haƙƙin LGBTQ. A watan Fabrairun 2012 wani wakilin Libya ya haifar da fushi bayan ya gaya wa kwamitin kare hakkin dan adam na Majalisar Dinkin Duniya cewa 'yan luwadi suna barazana ga makomar' yan Adam.[4]
Tsarin Mulki na wucin gadi
[gyara sashe | gyara masomin]Kundin Tsarin Mulki ya bayyana cewa Islama ita ce addinin hukuma kuma tushen doka.[5]
Kundin Tsarin Mulki na Musamman ya kuma yi alkawarin girmama haƙƙin mutane ga rayuwar sirri.[5]
Kungiyoyi
[gyara sashe | gyara masomin]A shekara ta 2026, kungiyoyi biyu kacal masu zaman kansu ne ke wakiltar al'ummar LGBTQ+ a kasar Libiya: Kun Libya da kuma Sawt.[6] Wadannan kungiyoyi suna gudanar da ayyukansu ne a cikin yanayi mai matukar wahala, domin mambobin al'ummar LGBTQ+ a Libiya suna fuskantar matsin lamba na tsaro da na zamantakewa wanda ke tilasta musu boye kamaninsu. Wannan halin tsanani ya kara muni sakamakon rashin kwanciyar hankali na siyasa, rashin tsaro, da rushewar cibiyoyin gwamnati biyo bayan barkewar rikici da rushewar tsakiyar gwamnati a shekara ta 2014.[7]
Bayani na tebur
[gyara sashe | gyara masomin]| Ayyukan jima'i na jinsi guda doka | (Hotuna: Har zuwa shekaru 5 a kurkuku.) [8] [3] A yankunan da ke karkashin ikon kungiyoyin 'yan bindiga, gami da Jihar Musulunci, ana kashe mutanen LGBTQ, suna fuskantar tilasta bacewar, azabtarwa da sauran tashin hankali. |
| Daidaitawar shekarun yarda | |
| Dokokin adawa da nuna bambanci a cikin aiki kawai | |
| Dokokin adawa da nuna bambanci a cikin samar da kayayyaki da aiyuka | |
| Dokokin adawa da nuna bambanci a duk sauran yankuna (ciki har da nuna bambancin kai tsaye, maganganun ƙiyayya) | |
| Aure na jinsi ɗaya | |
| Haɗin kai na jinsi ɗayahadin gwiwar jama'a | |
| Sanar da ma'aurata na jinsi ɗaya | |
| Ma'aurata masu jinsi guda | |
| Samun tallafi ta ma'aurata masu jinsi guda | |
| An ba da izinin 'yan mata da' yan mata su yi aiki a fili a cikin soja | |
| Hakkin canza jinsi na doka | |
| Samun damar IVF ga 'yan mata | |
| Kasuwanci na maye gurbin maza da maza | |
| MSM an ba da izinin ba da gudummawar jini |
Dubi kuma
[gyara sashe | gyara masomin]Manazarta
[gyara sashe | gyara masomin]- ↑ "Libya". Human Dignity Trust. Retrieved 25 August 2023.
- ↑ "Libyan Penal Code of 1953, Amended 1956 (selected provisions related to women) – 4: Title III – Offences Against Freedom, Honour and Morals". Corpus of Laws. Women's Learning Partnership. 5 October 2013. Archived from the original on 8 February 2018. Retrieved 19 May 2017.
- 1 2 3 "The situation of homosexuals in Libya is getting worse". D+C (in Turanci). Retrieved 2019-07-01. Cite error: Invalid
<ref>tag; name "dandc.eu" defined multiple times with different content. - ↑ "Libyan delegate to UN human rights panel: Gay people threaten the future of the human race". 15 February 2012. Retrieved 2021-04-09.
- 1 2 "The Constitutional Declaration" (PDF). Archived from the original (PDF) on 25 April 2012. Retrieved 2020-02-12. Cite error: Invalid
<ref>tag; name "portal.clinecenter.illinois.edu" defined multiple times with different content. - ↑ "From Paris to libya: – A New Shield for Human Rights and Digital Safety". صوت - Sawt. 17 ga Mutum 2026. An duba ranar 22 ga Yuli 2026.
- ↑ "Second Libyan Civil War | Military History and Science | Research Starters | EBSCO Research". EBSCO (in Turanci). Retrieved 2026-07-22.
- ↑ Cite error: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "huffingtonpost.com".