Hamada ta Chalbi
| Hamada ta Chalbi | |
|---|---|
|
| |
| General information | |
| Labarin ƙasa | |
![]() | |
| Tsarin Daidaiton Labarin Kasa | 3°01′54″N 37°20′51″E / 3.0317°N 37.3475°E |
| Kasa | Kenya |
Hamadar Chalbi ƙaramin hamada ne a arewacin Kenya kusa da kan iyaka da Habasha . Tana gabashin Tafkin Turkana, a cikin gundumar Marsabit . Marsabit ita ce babbar cibiyar birane mafi kusa.
Asalin Ma'anar
[gyara sashe | gyara masomin]A cikin harshen mutanen Gabra, Chalbi yana nufin "wurin da babu ruwa, mai gishiri". [1]
Wuri da bayanin
[gyara sashe | gyara masomin]
Hamadar Chalbi tana tsakanin Dutsen Marsabit da Tafkin Turkana . [1] [2] Yankin yana da fadin murabba'in kilomita 110. tsawon kilomita da kuma tsawon kilomita 10 zuwa 20 fadin kilomita kuma ya kai sama da 100,000 km 2. [3]
Yankin ya ƙunshi tsohon gadon tafki, saman duwatsu da yankunan lawa. [4] Tsohon gadon tafki na Chalbi ya kasance tafki mai zurfi kimanin shekaru 10,000 zuwa 11,000 da suka wuce. [5] Tuddan lawa suna ba da wasu canje-canje masu tsayi a wani yanki mai faɗi. Ƙasa tana haɗuwa da busasshen laka da gishiri. Idan aka yi ruwan sama, ƙasa tana zama ƙasa mai laushi da mannewa. [1]
An amince da hamadar Chalbi a matsayin muhimmin wuri a Kenya. Burbushin da aka adana a yankin sun kasance masu mahimmanci ga fahimtar yanayin Quaternary a Gabashin Afirka. Waɗannan burbushin sun haɗa da dabbobin ruwa kamar kogin Nilu. [4] Hakanan wuri ne na ma'adinan eugsterite. [6]
Yanayi
[gyara sashe | gyara masomin]Chalbi hamada ce mai inuwar ruwan sama. [3] Matsakaicin ruwan sama na shekara-shekara yana da kimanin 150 millimetres (6 in) (ko har zuwa 350 millimetres (14 in) [4] ). Ruwan sama ba shi da tsari kuma a wasu shekaru yankin yana samun ruwan sama kwata-kwata. [3] [4] A cikin 1973, misali, an sami 7 millimetres (0.28 in) kawai na ruwan sama. [1] A halin yanzu, yuwuwar ƙafewar iska mai ƙarfi ya wuce 2,600 millimetres (100 in) [3] A gefen hamada, akwai maɓuɓɓugan ruwa da yawa, [7] waɗanda ke haifar da wuraren ruwa da ciyawa.

A wasu lokutan, ruwan sama yana sauka kamar ruwan sama mai ƙarfi, kuma ruwan yana gudana ta cikin hamada mai tauri da tafkuna a wuraren da ke da zurfin ƙasa. A cikin shekaru da dama na ruwan sama mai ban mamaki, ana samun tafki na wucin gadi wanda zai iya ɗaukar watanni da yawa. [1] Wannan ya faru ne a cikin 1978, misali, lokacin da tafki na wucin gadi mai tsawon 50 centimetres (1 ft 8 in)An samar da mai zurfi wanda tsuntsayen ruwa za su iya amfani da shi. [1]
Fauna
[gyara sashe | gyara masomin]Ana iya samun waɗannan dabbobin daji a yankin: oryx, giwar Afirka, jimina ta Somaliya, zebra na Grevy, da giraffe mai siffar reticulated. [1] [4] A da, karkanda baƙi suna zaune a yankin, amma ana farautar su har su mutu. [4] Dangane da babban ƙungiyar mafarauta, zakuna na Afirka suna zaune a yankin. [4]


Gidan ɗan adam
[gyara sashe | gyara masomin]Makiyayan Gabbra suna zaune a kusa da wannan yanki na Kenya. [1] Waɗannan mutanen makiyaya suna kiwon awaki da shanu, da raƙuma har zuwa wani mataki. [1] Wasu makiyaya kaɗan ma suna nan a yankin, kamar Rendille, [4] Dasanech, ko Turkana . [8]

Fasaha
[gyara sashe | gyara masomin]Babban gonar iska mafi girma a Afirka tana gefen yammacin hamada. Abin takaici, babu wata fa'ida daga gonar iska da ta isa ga al'ummomin yankin. [4]
Yawon Bude Ido
[gyara sashe | gyara masomin]Yankin ya ga karuwar yawon bude ido a hamada tun farkon shekarun 2020, kuma ana ganinsa a matsayin daya daga cikin sabbin wuraren yawon bude ido na Kenya da za a ziyarta. [9] [10]
Manazarta i
[gyara sashe | gyara masomin]- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Nyamweru, Celia. "From Lake to Desert: The Chalbi Basin". Kenya Past and Present: 32–36. Cite error: Invalid
<ref>tag; name ":0" defined multiple times with different content. - ↑ "Chalbi Desert, Kenya - Geographical Names, map, geographic coordinates". geographic.org. Retrieved 2022-05-15.
- 1 2 3 4 Nyamweru, C. K.; Bowman, D. (1989). "Climatic changes in the Chalbi Desert, North Kenya". Journal of Quaternary Science. 4 (2): 131–139. Bibcode:1989JQS.....4..131N. doi:10.1002/jqs.3390040204. ISSN 0267-8179.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Dan, Michelle E.; Olaka, Lydia A.; Mamo, Mamo Boru; Chalo, Duncan Mutiso; Cuni-Sanchez, Aida (April 2021). "Desert landscape services: Insights from pastoralist communities in northern Kenya". Ecosystem Services. 48. doi:10.1016/j.ecoser.2021.101243. ISSN 2212-0416. S2CID 233590307 Check
|s2cid=value (help). Cite error: Invalid<ref>tag; name ":2" defined multiple times with different content. - ↑ Abell, Paul I.; Nyamweru, Celia K. (June 1988). "Paleoenvironments in the Chalbi Basin of Kenya". Chemical Geology: Isotope Geoscience Section. 72 (4): 283–291. doi:10.1016/0168-9622(88)90041-3. ISSN 0168-9622.
- ↑ Vergouwen, Lideke (1981). "Eugsterite, a new salt mineral". American Mineralogist. 66: 632–636.
- ↑ White, F. (1983). "Vegetation Map of Africa. The Vegetation of Africa: A Descriptive Memoir to Accompany the Unesco/AETFAT/UNSO Vegetation map of Africa". Cite journal requires
|journal=(help) - ↑ Cite error: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named ":3". - ↑ Walter, Jacob (2020-10-19). "Chalbi Desert rewrites Marsabit's marginalisation history". Nation (in Turanci). Retrieved 2024-04-03.
- ↑ OLINGO, ALLAN. "Traversing the formidable Chalbi desert". The Standard (in Turanci). Retrieved 2024-04-03.
