Jump to content

Hamahullah bin Muhammad bin Umar

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Hamahullah bin Muhammad bin Umar
Rayuwa
Haihuwa 1886
ƙasa Mali
Mutuwa 1943
Sana'a

Shaykh Shekna Ahmeda Hamahullah ben Muhammad ben Seydina Umar (an haife shi a shekara ta 1882) ya kasance shugaban addinin Musulmi na Sufi, an haife shi ne a Sudan ta Faransa (Mali ta zamani) kuma ya mutu a Faransa bayan da aka kama shi kuma aka tura shi gudun hijira a 1933 ta gwamnatin mulkin mallaka ta Afirka ta Yamma. Duk da yake ba wanda ya kafa ba, shi ne jagoran ruhaniya na ƙungiyar sake fasalin mai ƙarfi na Tijaniyyah sufi ṭarīqah (tsarin, hanya, ɗan'uwa), wanda ya ɗauki sunansa, kamar Hamallayya ko Hamallism.

Hamahullah shine almajirin farko na mai gyara Tijaniyyah kuma mai sihiri Shaykh Sidi Mohamed Lakhdar Al Tounsi (ya mutu a shekara ta 1909 a Nioro), wanda tare da canje-canje na koyarwa da al'ada, ya jaddada adawa da matsayi kuma ya rage muhimmancin ilimi na al'ada. A karkashin jagorancin Hamahullah, motsi ya bazu a cikin 1920s a cikin abin da ke Sudan ta Faransa, Mali na zamani. Da farko ya samo asali ne daga 'yan kasuwa na Wolof da ke zaune a Nioro, amma nan da nan ya bazu zuwa bautar Musulmai a Mauretania da Mali.

Hukumomin Faransa sun kori Hamahullah bin Muhammad bin Umar daga gidansa a Nioro na Sahel (Mali) zuwa Mauretania a 1933 biyo bayan rikice-rikice tsakanin mabiyansa da shugabannin gida, sannan zuwa Côte d'Ivoire kuma a ƙarshe Faransa, amma motsi ya tsira daga mutuwarsa a gudun hijira.[1] An haramta wannan motsi a Afirka ta Yamma ta Faransa, amma ya ci gaba, musamman tsakanin matalauta na karkara. Mafi shahararrun almajiran Hamahullah sun hada da Tierno Bokar Salif Tall a Mali da Yacouba Sylla a Mauretania,[2] tare da ci gaba da motsi a matsayin karamin addini amma mai wadata a duk faɗin Afirka ta Yamma ta zamani.[3]

  1. UNESCO General History of Africa, Vol. VIII: Africa Since 1935. Ali A. Mazrui, Christophe Wondji, Unesco International Scientific Committee for the Drafting of a General History of Africa, eds. University of California Press, (1999) ISBN 0-520-06703-7 pp.70-73
  2. Louis Brenner. The Sufi Teaching of Tierno Bokar Salif Tall. Journal of Religion in Africa, Vol. 8, Fasc. 3 (1976), pp. 208-226
  3. Sean Hanretta. Gender and Agency in the History of a West African Sufi Community: The Followers of Yacouba Sylla. Comparative Studies in Society and History (2008), 50:478-508