Harshe na Huilliche

Huilliche
chesungun, chedungun
Asali a	Chile
Yanki	Los Lagos, Los Ríos
Ƙabila	Huilliche people
'Yan asalin magana	A few elderly speakers (2012)e25
Dangin harshen	Araucanian Huilliche
kasafin harshe	Huillichesungun Tsesungún
Lamban rijistar harshe
ISO 639-3	huh
Glottolog	huil1244

Harshe na Huilliche
Dangin harshen	abu abstract entity (en) languoid (en) language (en) human language (en) indigenous language (en) Indigenous languages of the Americas (en) Araucanian (en) Harshe na Huilliche
Lamban rijistar harshe
ISO 639-3	huh
Glottolog	huil1244

Huilliche (wanda kuma za'a iya samun shi a rubuce Williche, Huiliche ko Veliche) reshe ne mai mutuwa na dangin yaren Araucanian . A shekara ta 1982 kimanin mutane 2,000 na kabilun Huilliche ne suka yi magana da shi a Chile, amma yanzu [yaushe?] 'yan tsofaffi ne kawai ke magana da shi.[1] Ana magana da shi a Tafkunan Los Lagos da Los Ríos na ƙasar; da kwarin tsaunuka, tsakanin birnin Valdivia da kudu zuwa Tsibirin Chiloé.

Harsuna

Samfuri:CladogramHuilliche ya ƙunshi akalla nau'o'i biyu, waɗanda masu magana da su ke kira Huillichesungun da Tsesungún. Ana magana da Huillichesungun a Wequetrumao, a tsibirin Chiloé, kuma ana magana da Tsesungun a Choroy Traiguen, a bakin tekun lardin Osorno. Huilliche yana da alaƙa da Mapudungun, harshen Mapuche, kodayake ana buƙatar ƙarin bincike don tantance matakin fahimtar juna tsakanin su biyu.

Aikin "Enduring Voices" na National Geographic ya ba da rahoton kamar haka:

Sun kasance a ɓoye a cikin kabilun Mapuche, duk da haka suna ɗaukar kansu daban-daban a cikin harshe da ainihi [...] Ko da yake harsuna biyu [Huillichesungun da Tsesungun] na iya raba kusan 80% na kalmomi na asali, mun tabbatar da cewa sun bambanta a cikin sautunan su da ƙamus, da kuma asalin su na kabilanci [...] Ba zato ba tsammani, Tsesungun, kodayake yana kusa da Mapudungun, ba shi da kama da shi. "

Firist na Jesuit Luis na Valdivia ya ba da rahoton a cikin 1606 cewa akwai hadin kan harshe a yankin tsakanin Coquimbo da Chiloé, daga Pacific zuwa Andes, kuma wannan ya ƙunshi nau'o'in waɗanda bambance-bambance sun fi yawa a cikin furci da ƙamus. Masu bincike ne suka goyi bayan wannan bincike a ƙarshen karni na 19 da farkon karni na 20, kamar su Félix José de Augusta ko Rodolfo Lenz, da kuma wadanda ke cikin rabin karni na 20, irin su Robert Croese. Biyu na ƙarshe sun lura cewa Huilliche shine mafi banbanci daga cikin nau'ikan Araucanian, kamar yadda Pilar Álvarez-Santullano, mai bincike a cikin ilimin sauti da haɗin Chesungun a bakin tekun Osorno. Wani binciken da aka yi a shekarar 2015 ya gano cewa ba za a iya kimanta matakin fahimtar juna ba a halin yanzu saboda masu magana da Huilliche ba su da yawa kuma ba su da ƙwarewar harshe, duk da haka tare da shaidar da ke akwai marubutan sun ɗauki Huilliche iri-iri na Mapudungun.

Yawancin masu magana da Huilliche tsofaffi ne, kuma yawancin kabilun Huilliche suna magana da Mutanen Espanya a matsayin yarensu na farko, suna sa nau'ikan Huilliche biyu suna cikin haɗari sosai.

Fasahar sauti

An ba da lissafin sauti na yaren Lafkenche a ƙasa.

Sautin murya

	Labari	Dental	Alveolar	Palatal / Postalveolar	Retroflex	Velar
Plosive / Africate Rashin lafiya	p	t̪	t	t͡ʃ	ʈʂ	k
Fricative	f	θ	s	ʃ	ʐ	ɣ
Hanci	m	n̪	n	ɲ		ŋ
Hanyar gefen		l̪	l	ʎ
Semivowel	w			j

Sautin sautin

	A gaba	Tsakiya	Komawa
Babba	/i/ [ɪ]	/ɨ/ [[ɘ]	/u/ [ʊ]
Tsakanin	/e/ [ə]		/o/ [ɔ]
Ƙananan		/a/ [ɐ̝]

Dubi kuma

• Jirgin saman Mutanen Espanya
• Harsunan Chile

Haɗin waje

• SIL na kasa da kasa