Harshen Apiaká
| Apiaká | |
|---|---|
| 'Yan asalin ƙasar | Brazil |
| Yankin | arewacin Mato Grosso, saman Rio Tapajos |
| Ƙabilar | 1,000 Apiacá |
| Ya ƙare | 10 Afrilu 2011, tare da mutuwar Pedrinho Kamassuri [1] wadanda ba a san su ba masu magana (2018) |
Tupian
| |
| Lambobin harshe | |
| ISO 639-3 | Ko dai:api - Apiacáwir - Wiraféd |
| Glottolog | apia1248 |
| ELP | Apiaká Archived 2025-08-05 at the Wayback Machine |
 Apiaká an rarraba shi a matsayin mai haɗari sosai bisa ga UNESCO Atlas of the World's Languages in DangerAtlas na Harsunan Duniya da ke cikin Haɗari | |
Apiaká yare ne na Tupi da ya ƙare kwanan nan na Mutanen Apiacá na yankin Rio Tapajos na Mato Grosso, Brazil . Portuguese ne ya maye gurbinsa.
Rarraba
[gyara sashe | gyara masomin]Harshen Apiaká yana cikin rukuni na VI na yarukan Tupi-Guarani. Yana kusa da Kagwahiva kuma yana iya zama yaren wannan harshe.
Tarihi
[gyara sashe | gyara masomin]Bayan ya shiga hulɗa da Neo-Brazilians, harshen Apiaca ya canza tare da abubuwan da aka haɗu da Lingua Geral, Jargon kasuwanci na Tupi. A yau, ana magana da Portuguese ko Munduruku a ko'ina kamar yadda ya saba da harshen Apiaca, kodayake waɗannan mutane koyaushe ana saninsu da sunan "Apiaca"
Dukkanin Apiacá suna magana da Portuguese kuma waɗanda suka auri membobin Munduruku da Kaiabi suna magana da yaren matansu sosai ko kuma suna da ikon fahimtar su sosai. Kodayake ana magana da yarukan Munduruku da Kaiabi a kowace rana a ƙauyukan Apiaca, duk da haka, an iyakance su ga wuraren cikin gida da tattaunawa ta al'ada. Harshen da aka yi amfani da shi a cikin tattaunawar al'ada shine Portuguese, saboda hulɗa da Neo-Brazilians da mazauna Portuguese. Kodayake ba za su iya tilasta yarensu a kan mazauna Munduruku da mutanen Kaiabi ba, saboda yawan su da ke magana da harshen Apiaca, Apiaca suna gudanar da hana harsunan waɗannan mutane su zama harsunan hukuma a ƙauyukansu. Wannan yana bawa Portuguese damar aiki a matsayin kayan aiki na juriya da Apiaca ke amfani da su don hana al'adunsu ta ƙabilun Munduruku da Kaiabi.[2]
Duk da kusancin harshe, Apiaká ba sa bari a koyar da Kaiabi a makarantun ƙauyensu, wannan ya samo asali ne daga mummunan dangantaka da wannan ƙabila, amma saboda kyakkyawar dangantakar da Apiaca ke da shi da mutanen Munduruku, sun ba wa malaman Munduruku damar ba da darasi a cikin harshensu. Shekaru da yawa Apiaca suna ƙoƙarin farfaɗo da harshensu ta hanyar makarantu a ƙauyuka amma har yanzu ba su yi nasara ba. A cikin 'yan shekarun nan an yi wani yunƙuri na ƙirƙirar wani littafi da aka fi sani da "Apiaca Word" don tsara harshen.[2]
Rashin Kashewa
[gyara sashe | gyara masomin]Mai magana na ƙarshe na Apiaká, Pedrinho Kamassuri, ya mutu a asibiti a Juara, Mato Grosso, a ranar 10 ga Afrilu, 2011.[1] Ba a san yawan masu magana da bangarori ba har yanzu suna rayuwa har zuwa 2018.