Jump to content

Harshen Suri

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Harshen Suri
Lamban rijistar harshe
ISO 639-3 suq
Glottolog suri1267[1]

Suri ( Churi, Dhuri, Shuri, Shuro ), yaren Surmic ne da ake magana da shi a shiyyar Omo ta Yamma na yankin al'ummar Habasha ta Kudu maso Yamma a Habasha, zuwa iyakar Sudan ta Kudu da Suri . Harshen yana da kamanceceniya sama da 80% da Mursi . sau da yawa ana kiran harshen da wani nau'i na sunansa, Surma, bayan haka ana kiran reshen Surmic na Gabashin Sudanic, amma ana yawan amfani da wannan nau'in don harsuna uku masu dangantaka da mutanen Surma : Suri, Mursi, da Me'en.

Suri ana magana da shi a cikin yaruka biyu ta kasashe biyu, Tirma (Tirmaga, Cirma, Dirma, Terema, Terna, Tid, Tirima, Tirmagi) da Chai (Caci, Cai).

Fasahar sauti

[gyara sashe | gyara masomin]

Sautin da aka yi amfani da shi

[gyara sashe | gyara masomin]
Labial Alveolar Palatal Velar Glottal
Stop voiceless t c k (ʔ)
voiced b d ɟ g
implosive ɓ ɗ ʄ ɠ
Fricative voiceless s ʃ h
voiced z
Nasal m n ɲ ŋ
Flap/Trill ɾ ~ r
Lateral l
Approximant w j
  • /ɗ/ kuma ana iya jin sa a matsayin retroflex implosive tsakanin yaren Chai.
  • /ʃ/ bambancin [c] tsakanin masu magana a cikin yaren Tirmaga. A cikin yaren Chai, ana jin sa a matsayin sautin daban.
  • /ɾ/ ana iya jin sa a matsayin trill [r] a cikin matsayi na ƙarshe.
  • /b, ɡ/ ana iya jin sa a matsayin [β, ɣ] a cikin matsayi na intervocalic.
  • Ana jin abubuwan da suka faru /ɓ, ɗ/ a matsayin sautunan da suka dace [p, t] a cikin matsayi na ƙarshe da kuma matsayi na ƙarshe.
  • Sauti /b, ɟ, ɡ/ ana fassara su a matsayin [p, c, k] kafin kalma ta ƙarshe.
  • Wasu masu magana da yaren Chai na iya furta /s, z/ a matsayin fricatives na hakora [θ, ð].
  • /j/ ana iya jin sa a matsayin fricative [ð] tsakanin tsofaffin masu magana a wurare daban-daban.
  • Ana iya jin tsayar da [ʔ] a cikin matsayi na ƙarshe a cikin magana mai alaƙa.[2]

Sautin wasali

[gyara sashe | gyara masomin]
A gaba Tsakiya Komawa
Kusa i u
Tsakanin Tsakiya e o
Bude-tsakiya ɛ ɔ
Bude a
  • /i, u/ ana iya jin sa a matsayin [ɪ, ʊ] a cikin sassan da aka rufe.[3]
  1. Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "Harshen Suri". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.
  2. Last & Lucassen 1998.
  3. Bryant 1999.