Jump to content

Harshen Vurës

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Harshen Vurës
Lamban rijistar harshe
ISO 639-3 msn
Glottolog vure1239[1]
Mai magana da yawun Vurës, wanda aka rubuta a Vanuatu.

Vurës (Vureas, Vures) yare ne na Oceanic da ake magana a yankin kudancin tsibirin Vanua Lava, a cikin Tsibirin Banks na arewacin Vanuatu, ta kimanin masu magana 2000.[2]

Masanin harshe Catriona Malau ne ya bayyana Vurës, a cikin nau'in harshe da ƙamus. [2][3]

The name Vurës msn is named after the bay located in southwestern Vanua Lava in the language itself. In Mota, the bay is referred to as Vureas mtt. Cognates in other Torres-Banks languages include Mwotlap Vuyes mlv and Mwesen Vures msn. These come from a reconstructed Proto-Torres–Banks form *βureas(i,u), with an unknown final high vowel.

Vurës ya nuna isasshen kamanceceniya da harshen makwabta Mwesen cewa a wasu lokuta ana ɗaukar su biyu a matsayin yaruka na yare ɗaya, wani lokacin ana kiransu Mosina (bayan sunan ƙauyen Mwesen a cikin harshen Mota). Kuma hakika, binciken glottometric na 2018 ya lissafa cewa Vurës da Mwesen sun raba kashi 85% na sababbin abubuwan tarihi, suna nuna dogon tarihin ci gaban da aka raba tsakanin waɗannan laccoci biyu.

Koyaya, binciken ya nuna cewa Mwesen da Vurës suna da bambance-bambance daban-daban, misali a cikin tsarin wasula, a cikin Labaran sunaye, a cikin tsarin wakilin su - ya isa a ɗauke shi a bayyane.[4][5][6][7]

Fasahar sauti

[gyara sashe | gyara masomin]

Sautin da aka yi amfani da shi

[gyara sashe | gyara masomin]
Labar da ke cikin baki<br id="mwZA"> Labari Dental Alveolar Velar Gishiri
Plosive ba tare da murya ba Sunubiyar Tsaro⟨q⟩ T T T TTTTT⟨t⟩ Sashen⟨k⟩ (ʔ)
Domenal An yi amfani da shi⟨b⟩ Ƙididdigar Ƙididdiga⟨d⟩
Hanci Swidth da kuma⟨m̄⟩ Ya kam a yi amfani da shi⟨m⟩ Ya kasan a cikin⟨n⟩ Ya kamata a yi amfani da shi⟨n̄⟩
Fricative Sashen⟨v⟩ s da aka yi⟨s⟩ An yi amfani da shi⟨g⟩
Ruwa rhotic r-rubuce⟨r⟩
gefen Sanya⟨l⟩
Semivowel w w w watau⟨w⟩
  • /r/ kuma ana jin sa a matsayin bututun [ɾ] a cikin bambancin kyauta.
  • Tsayar da /ʔ/ kawai yana faruwa a wasu kalmomi.
  • /β/ ana jin sa a matsayin kafin tsayawa mara murya.
  • /k͡pw/ ana jin sa a matsayin [k͡p] lokacin da yake gaba da wani sashi.
  • Dakatar da sautuna /t̪ k/ suna da burin [t̪h kh] kafin wasula.[2]

Rubutun samfurin

[gyara sashe | gyara masomin]

La masawre i no no gö mörös nana qan̄ris o qiat, nana qēs o ralēt, qēs lēt lēt qēt, na van me, na sēs o um. Na sēs qēt o um, nana le o ralēt, na tuwegev. No mö tuwegev kal qēt, nana bun kēl o vet ni van lē m̄ēkē qan̄ris, bun bun qēt o vet, mē qēt na ukëg o ev ni ës ti.

'Lokacin da nake so in dafa taro, na fashe itacen, na faske dukkan itacen, sannan na zo na fitar da duwatsu daga cikin tanda. Na cire dukkan duwatsu daga murhu, na sami itace, kuma na yi wuta. Na gina wuta, sannan na mayar da duwatsu a saman tanda, na mayar da dukkan duwatsu, sannan na bar wuta don hayaki.'[2]

  1. Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "Harshen Vurës". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 Malau 2016.
  3. Malau 2021.
  4. François 2005.
  5. François 2007.
  6. François 2009.
  7. François 2016.