Jump to content

Harshen Waimiri-Atroarí

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Harshen Waimiri-Atroarí
Lamban rijistar harshe
ISO 639-3 atr
Glottolog waim1253[1]

Harshen Waimiri Atroari yare ne na Cariban da mutanen WaimiriAtroari ke magana. Yawan jama'a na yanzu shine 2,009, [2] kuma suna da ƙauyuka 19 da suka bazu tare da kogunan Camanau / Curiau, Alalaii, Jauaperi, da Rio Branquinho. [3] Ana magana da yaren a arewacin Jihar Amazonas da kudancin jihar Roraima . [3] Mutanen suna kiran kansu Kinja kuma suna kiran yarensu Kinja Iara 'harshen mutane'. [2] Harshen yana da wasu sunaye da yawa kamar, Atroahy, Atroachí, Atroarí, Atroaí, Atrawari, Atruahi, Atruahí, Ki'nya, Krishaná, Waimirí, Waimiri-atroarí, Yawaperí.[4] Wannan harshe yana da alama yana da isasshen yaduwa kamar yadda duk membobin al'umma ke magana da shi kuma shine babban yaren da ake amfani da shi don karatu da rubutu.[2]

Waimiri Atroari na cikin dangin yaren Carib, wanda ke tsakiyar Arewacin Kudancin Amurka. Harsunan Carib a arewacin Brazil suna da kama da juna, yayin da Waimiri-Atroari ya bambanta.[5] Ana iya rarraba Carib zuwa ƙungiyoyi uku: Arewa maso Yammacin Amazon, yankin Guiana da Upper Xingu Basin . Waimiri Atroari da alama ta fada cikin rukuni na biyu, yankin Guiana.[3]

Jerin kalmomin João Barbosa Rodrigues da alama shine na farko da ya rubuta harshen a 1885 kuma yana nufin mutane a matsayin "Crichanas".[3] Bayan ƙarni guda, a cikin 1985, ma'aurata masu wa'azi na Katolika [waɗanda?] daga Majalisar Ma'aikatan Wa'azi na asali sun haɓaka shawarar sauti da haruffa.[6] Shekara guda bayan haka, a cikin 1986, wasu ma'aurata masu wa'azi a ƙasashen waje [waɗanda?] daga Ofishin Jakadancin Bishara na Amazonian (MEVA), sun kirkiro ingantaccen rubutun.[6]  

Da alama Ana Carla Bruno ce ta yi cikakken bayani na farko. Ta fitar da wata takarda a shekara ta 2003 a kan bayanin harshe na harshen Waimiri-Atroari . Ta bayyana sosai ilimin sauti, ilimin halitta, ƙamus, da haɗin harshe. Bugu da kari, ta ci gaba da ba da cikakken bayani game da nau'in Waimiri-Atroari a cikin ƙarin ayyukan. A shekara ta 2004, ta wallafa wata takarda game da reduplication a cikin harshe. Shekaru biyu masu zuwa, ta ba da cikakken bayani game da tsarin wakilin (2005) [7] da kuma gine-ginen da ke haifar da shi (2006). [8] Sa'an nan, a cikin 2008 da 2009, ta ci gaba da nazarin siffofin syntactic na Alamar shari'a; tsarin magana, sashe da tsari na kalma. Kwanan nan, ta bincika darajar nazarin harshe don inganta farfado da harshe ta hanyar nazarin tsarin syllable a cikin orthography da ilimi na Waimiri-Atroari (2010). [6]

  1. Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "Harshen Waimiri-Atroarí". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.
  2. 1 2 3 Do Vale, Maria Carmen. "Waimirir Atraori". pib.socioambiental.org.
  3. 1 2 3 4 Bruno 2003.
  4. "Waimiri-Atroari". Glottolog 3.3. Retrieved 28 Sep 2018.
  5. Moore, D. (3 April 2008). "Brazil: Language Situation". The Encyclopaedia of Language and Linguistics: 117–128.
  6. 1 2 3 Bruno 2010.
  7. Bruno, Ana Carla (2005). "Reduplicacao em Waimiri Atraori". Amerindia. especial sobre linguas Carib, no. 28: 88–94.
  8. Bruno, Ana Carla (2006). "The Causative Construction in Waimiri Atraori". LIAMES. 6: 101–108.