Jump to content

Henry Stanhope Freeman

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Henry Stanhope Freeman
Haihuwac. 1831
MutuwaApril 1865
OfficeGovernor of Lagos Colony
Gada dagaWilliam McCoskry
MagajiJohn Hawley Glover

Henry Stanhope Freeman (ya rasu a watan Afrilun 1865) shi ne Gwamna na farko na Lagos Colony, inda ya yi mulki daga 22 ga Janairun 1862 zuwa Afrilun 1865.

Tarihin rayuwa

[gyara sashe | gyara masomin]

Freeman ya kasance Mataimakin Jakadan Birtaniya (Vice-Consul) a Ghadames da ke Libya, kuma yayin da yake can ya tattara bayanai kan ɗaya daga cikin harsunan Tuareg.[1]

An zaɓe shi memba na Royal Asiatic Society a ranar 14 ga Disamban 1861.[2]

Har ila yau, ya kasance memba na Anthropological Society, inda ya halarci wasu tarurruka tare da gabatar da jawabai, amma bai bayar da gudummawa ga wallafe-wallafen ƙungiyar ba.[3]

Kafin a naɗa shi Gwamnan Legas, Freeman ya kasance Mataimakin Jakadan Birtaniya a Janina a cikin Ottoman Empire.[4]

Gwamnan Legas

[gyara sashe | gyara masomin]

An kafa yankin mulkin mallaka na Legas ne bayan yarjejeniyar miƙa Legas da aka tilasta sanya hannu a kanta a watan Agustan 1861.

Lokacin da Freeman ya isa Legas a watan Janairun 1862 domin karɓar mulki daga mukaddashin gwamna William McCoskry, yankin mulkin mallakar ya ƙunshi Lagos Island da kuma ƙaramin yanki na ƙasa a gabashi da yamma. Sarakunan yankunan cikin ƙasa ba su kasance masu adawa da Turawan Birtaniya ba, amma suna ta yaƙe-yaƙe a tsakaninsu, lamarin da ya sa kasuwanci ya kasance cikin haɗari.[5]

A cikin Rahotonsa na Shekara ta 1863, Freeman ya bayyana cewa kasuwanci ya kusan tsaya cak gaba ɗaya sakamakon yaƙin da ake yi tsakanin Ibadan da Abeokuta.[6]

A cikin wasiƙar da ya rubuta a ranar 9 ga Oktoban 1862, Freeman ya kare matakinsa na faɗaɗa ikonsa zuwa Palma da Badagry, yana mai cewa akwai hujjojin tarihi da suka nuna cewa waɗannan yankuna suna ƙarƙashin ikon Legas.[7]

Kogin Ogun, wanda ke kaiwa zuwa Abeokuta, bai kasance lafiya ga zirga-zirgar kwale-kwale ba, domin matafiya na fuskantar barazanar 'yan fashi na Egba. Saboda haka, a ranar 14 ga Nuwamban 1862, Freeman ya umarci dukkan 'yan ƙasar Birtaniya da su bar Abeokuta su koma Legas, su bar dukiyoyinsu a can, inda shugabannin Abeokuta za su ɗauki alhakin kare su a gaban gwamnatin Birtaniya.[8]

A shekarar 1863, ya rungumi manufar adawa da Ijebu tare da goyon bayan Kosoko, abin da ya kai ga jiragen ruwan yaƙin Birtaniya sun kai hari kan Epe.[9]

A ranar 18 ga Fabrairun 1862, Freeman ya rattaba hannu kan wata yarjejeniya da tsohon Sarkin Legas, Sarki Docemo, wadda ta fayyace cewa zai riƙa karɓar alawus na shekara-shekara na buhunan kuɗin ƙwarya (cowries) 1,200 har tsawon rayuwarsa.[10]

An ba shi izinin naɗa majalisar dokoki ta wasiƙar da aka rubuta ranar 13 ga Maris, 1862.[11]

A ranar 4 ga Maris, 1863, Freeman ya zartar da wata doka da ta sanya dokokin Ingila suka fara aiki a yankin mulkin mallakar Legas.[12]

A ranar 6 ga Yulin 1864, majalisarsa ta kafa Babbar Kotun Alƙalai (Chief Magistrate's Court) domin sauraron shari'o'in farar hula da na laifuka.[13]

Freeman ya yi daidai da ra'ayin tsohon mai bincike Richard Burton, wanda ya ziyarci Legas, cewa baƙaƙen fata sun fi karkata ga karɓar addinin Musulunci fiye da Kiristanci.[14]

Ya kuma yi ƙoƙarin dakatar da yunƙurin Robert Campbell, ɗan Jamaica mai jinin Scotland da Afirka, na kafa jarida a yankin mulkin mallakar. Freeman ya yi imanin cewa jarida za ta kasance "wani kayan aiki mai haɗari a hannun baƙaƙen fata masu ɗan ilimi kaɗan."

Sai dai gwamnatin Birtaniya ba ta goyi bayan matsayinsa ba, kuma a ranar 6 ga Yunin 1863 aka fitar da fitowar farko ta jaridar Anglo-African, wadda ta zama jaridar mako-mako ta farko a Najeriya.[15]

Freeman ya sha fama da rashin lafiya, wanda sau da yawa ya sa ba ya iya gudanar da aikinsa. A cikin shekaru biyu na ƙarshe na mulkinsa, Kyaftin William Rice Mulliner sannan daga baya Kyaftin John Hawley Glover ne suka riƙa gudanar da ayyukansa. Ya rasu a watan Afrilun shekarar 1865.[16]

Freeman yana da shekaru talatin da huɗu lokacin da ya rasu.[3]

Littattafan da ya wallafa

[gyara sashe | gyara masomin]
  • Henry Stanhope Freeman (1862). A grammatical sketch of the Temahuq or Towarek language. Harrison.
  1. ↑ Newman 1880.
  2. ↑ London Review.
  3. 1 2 Anthropological Society, pp. 62.
  4. ↑ Appointments, Preferments.
  5. ↑ Geary 1965, pp. 42-43.
  6. ↑ Rubin.
  7. ↑ Great Britain, pp. 449.
  8. ↑ Foreign and Commonwealth.
  9. ↑ Ayandele 1970, pp. 88.
  10. ↑ Great Britain, pp. 421.
  11. ↑ Great Britain, pp. 441.
  12. ↑ Great Britain, pp. 443.
  13. ↑ Great Britain, pp. 446.
  14. ↑ Lyons & Lyons 2004, pp. 62.
  15. ↑ Benesch 2004, pp. 141.
  16. ↑ Geary 1965, pp. 42–43.