Hieratic
| Hieratic | |
|---|---|
 | |
| Type |
writing system (en) 
|
| Languages | Harshen Misira |
Parent systems |
|
| Direction | Samfuri:ISO 15924 direction |
| ISO 15924 |
Egyh, 060 |
Unicode alias | Samfuri:ISO 15924 alias |
Hieratic (/haɪəˈrætɪk/; Tsohon Girkanci: ːερατικά, , lit. '') shine sunan da aka ba tsarin rubuce-rubuce da aka yi amfani da shi don Tsohon Masar kuma babban rubutun da aka yi šomišwa don rubuta wannan harshe daga ci gabansa a cikin karni na uku KZ har zuwa tashiwar Demotic a tsakiyar karni na farko KZ. An rubuta shi da farko a cikin tawada tare da burbushin reed a kan papyrus.[1]
Bai kamata a rikita hieratic da rubutun rubutu ba. Su biyun ba su da bambanci a lokacin Tsohon Masarautar amma sun rabu cikin tsarin rubutu daban-daban a lokacin Farko na Tsakanin. [2]
Magana
[gyara sashe | gyara masomin]A cikin karni na biyu, masanin Girka Clement na Iskandariya ya yi amfani da kalmar hieratic a karo na farko don bayyana wannan tsarin rubutun Masar na Dā. Kalmar ta samo asali ne daga Girkanci don 'rubuce-rubuce na firist' (Koine Girkanci) saboda a wannan lokacin, sama da ƙarni takwas da rabi, an yi amfani da hieratic a al'ada kawai don matani na addini da adabi.
Hieratic kuma na iya zama adjective ma'anar 'na ko hade da mutane masu tsarki ko ofisoshi; firist'.
Ci gaba
[gyara sashe | gyara masomin]Hieratic ya bunkasa a matsayin nau'i na rubutun hieroglyphic a zamanin Naqada III na Tsohon Misira, kimanin 3200-3000 KZ. Kodayake rubutun da aka buga da hannu sun ci gaba da amfani da su a wasu yanayi na al'ada, kamar rubuce-rubucen Littafin Matattu na Masar, rubutun rubutun rubutun da ba a rubuta ba ya zama ya ƙuntata ga rubutun tarihi.
Kusan 650 KZ, Rubutun Demotic da ya fi dacewa ya samo asali ne daga hieratic.[1] Demotic ya tashi a arewacin Misira kuma ya maye gurbin hieratic da taƙaitaccen kudancin da aka sani da abnormal hieratic ga mafi yawan rubuce-rubuce na duniya, kamar haruffa na sirri da takardun kasuwanci. Hieratic ya ci gaba da amfani da shi ta hanyar firistoci don matani na addini da wallafe-wallafen har zuwa ƙarni na uku AZ.
Tasiri
[gyara sashe | gyara masomin]Hieratic yana da tasiri a kan wasu tsarin rubuce-rubuce da yawa. Mafi bayyane shine a kan Demotic, zuriyarsa kai tsaye. Abubuwan da ke da alaƙa da wannan sune alamun Demotic na Rubutun Meroitic da kuma haruffa na Demotic da aka aro da aka yi amfani da su a cikin haruffa Coptic da Tsohon Nubian.
A waje da kwarin Nilu, yawancin alamun da aka yi amfani da su a cikin syllabary na Byblos a bayyane aka aro su daga alamun matsayi na Tsohon Masarautar.[3] Har ila yau, an san cewa Ibrananci na farko ya yi amfani da lambobi na hieratic.[4][5]