Hujum
 Hujum | |
|---|---|
| Bayanai | |
| Ƙasa | Kungiyar Sobiyet |
Yayin da ake nuna alamar kona labulen da mata musulmi ke sanyawa, amma kawar da lullubin ba shine manufar yakin ba. Jam'iyyar ta fara jaddada sakon su na 'yantar da mata a cikin wayewar aji . Ta hanyar soke ƙa'idodin al'ummar Asiya ta Tsakiya da kuma ba da sanarwar 'yantar da mata, Soviets sun yi imanin za su iya share hanyar gina gurguzu . Manufar kamfen dai ita ce a gaggauta sauya rayuwar mata a cikin al'ummar musulmi ta yadda za su iya shiga cikin harkokin rayuwar jama'a, da aikin yi, da ilimi, da kuma zama mamba a jam'iyyar gurguzu. An samo asali ne don aiwatar da dokokin da suka ba da daidaito ga mata a cikin al'ummomin iyayengiji ta hanyar ƙirƙirar shirye-shiryen karatu da kawo mata cikin aiki.
An fara gangamin ne a ranar mata ta duniya ; 8 Maris 1927. Canji ne daga manufofin farko da aka yi a karkashin Bolsheviks, wanda ya ba da fifiko ga 'yancin addini mara iyaka ga Asiya ta Tsakiya. [1] Sabanin yadda aka gabatar da shi ga jama'a, musulmi suna kallon Hujum a matsayin kamfen da wasu daga waje (watau Slavs ) suka nemi tilastawa al'adunsu na al'adu ga al'ummar Turkawa na asali. Don haka, mayafi ba da gangan ba ya zama alamar al'ada ; sanya shi ya zama wani aiki na nuna rashin amincewa da siyasa da kuma nuna goyon baya ga kishin kabilanci . [1] Duk da haka, bayan lokaci, yakin ya ci nasara: yawan karatun mata ya karu, yayin da auren mata fiye da daya, kisan gilla, auren yara, da sutura sun ragu. Paranjas ba kasafai ba ne a shekarun 1950 a cikin Tarayyar Soviet ta Tsakiyar Asiya kuma hakan ya faru a Afganistan a cikin 1960s (ko da yake sun sake zama sananne a Afghanistan bayan faduwar gwamnatin gurguzu a cikin 1980s da haɓakar Islama).[2]
Al'adun pre-Soviet
[gyara sashe | gyara masomin]Rufewa a tsakiyar Asiya yana da alaƙa da alaƙa da aji, ƙabila, da ayyukan addini. Kafin mulkin Soviet, matan Nomadic Kazakh, Kirgiz, da Turkmen mata sun yi amfani da yashmak, mayafin da ke rufe baki kawai. [3] An yi amfani da yashmak a gaban dattawa kuma ya samo asali ne a cikin al'adun Rum da Yammacin Asiya (duba namus ).
An bayyana 'yan Tatar da suka yi hijira daga Rasha. Ko da yake musulmi, sun kasance ƙarƙashin mulkin Rasha tun ƙarni na 16 kuma sun kasance ta hanyoyi da yawa mutane na tsakiya da babba. 'Yan Uzbek kawai, Tajik da mutanen Caucasus suna da tsauraran ayyukan rufe fuska, wanda Tamerlane da Mongols suka fara. Hatta a cikin wannan yawan jama'a, mayafi ya dogara da yanayin zamantakewa da wurin zama. Matan birni lulluɓe da chachvon ( mayafin fuska) da paranja ( mayafin jiki), duk da cewa tsadar mayafin ya hana mata matalauta amfani da shi. 'Yan Uzbek na karkara, a halin yanzu, suna sanye da chopan, doguwar riga da za a iya cirewa don rufe baki a gaban maza.
Al'adun gargajiya
[gyara sashe | gyara masomin]
Pre-Soviet Central Asia al'adu da addini sun inganta wariyar mace. Abubuwan al'adu sun yi Allah wadai da fallasa kamar yadda ake tunanin zai kai ga yin jima'i kafin aure ko kuma zina, babbar barazana ga ra'ayoyin tsakiyar Asiya na mutuncin dangi. Yawancin mullah kuma sun ɗauki cikakken mayafin jiki a Musulunci, kuma suna nuna adawa da duk wani yunƙuri na canza shi. Keɓance mace a gidaje an ƙarfafa su saboda dalilai iri ɗaya duk da cewa keɓantawar gida ya fi zalunci. Wurin mata da maza sun kasance daban, kuma ba a yarda da mata a gaban mazan da ba dangi ba. Mata daga iyalai masu arziki sun fi kowa keɓe saboda iyali suna iya gina ɗakuna da yawa da kuma hayar ma'aikata, tare da kawar da buƙatar barin gida. Al'ummar da aka zaunar da su na gargajiya sun karfafa wariya a matsayin wata hanya ta kare mutuncin dangi, kamar yadda ya kamata a addinance, da kuma tabbatar da fifikon maza a kan mata.
Jadids
[gyara sashe | gyara masomin]
Jadids sun tsaya tsayin daka kan al'adun gargajiya, manyan Asiya ta Tsakiya waɗanda goyon bayan ilimin mata zai taimaka wajen bayyanar da zamanin Soviet. Jadids an zana su ne da farko daga manyan matsayi na Uzbek, ajin da sutura da keɓantawa suka fi yawa. Kadan ne ke sha'awar hana mayafin. Duk da haka, kishin kasa na Jadid ya inganta ilimi ga mata, yana ganin cewa mata masu ilimi ne kawai za su iya renon yara masu karfi. 'Yan uwan mata na Jadid sun sami ilimi mai kyau kuma za su ci gaba da zama tushen tushen mata na zamanin Soviet. Halin ƙwararrun harkar, duk da haka, ya taƙaita shirin ilimi ga manya. Duk da karancin isar da Jadid din da manufofinsu, amma mullah sun yi kakkausar suka ga Jadadin. Mullahs sun yi imanin cewa ilimi zai haifar da bayyanar da fasikanci daga baya, ra'ayin da mafi yawan wadanda ba Jadidu ba. Jadids sun shirya ƙasa don yancin mata a zamanin Soviet, amma sun yi kadan a waje da nasu.
Tsarin Mulki
[gyara sashe | gyara masomin]Tun daga shekarun 1860, mamayewar Tsarist na Tsakiyar Asiya duka biyun sun ƙara adadin waɗanda suka lulluɓe kuma suka ɗaga matsayin mayafi. Rasha ta mallaki Asiya ta Tsakiya a matsayin yanki ɗaya da ake kira "Turkestan", kodayake wasu yankuna sun riƙe mulkin cikin gida. Gwamnatin Tsarist, yayin da take sukar lullubi, ta tanadi dokoki daban-daban ga Rashawa da Asiya ta Tsakiya don sauƙaƙe daular lumana, mai samun kuɗi. Dokoki daban-daban sun ba da izinin karuwanci a yankunan Rasha, suna ƙarfafa sutura a matsayin hanya mai mahimmanci ga matan Asiya ta Tsakiya don kiyaye mutuncinsu. Har ila yau, mamayar Rasha ta kawo arziƙi, daga baya kuma, ƙarin shiga aikin hajji . Shiga aikin Hajji ya haifar da tashin gwauron zabi na ibada, da kuma nuna takawa a bainar jama'a ta mayafi. Sarrafa Tsarist don haka yana aiki da farko don haɓaka amfani da mayafin a kaikaice.