Jump to content

Hukuncin kisa a Kazakhstan

Daga Wikipedia, Insakulofidiya ta kyauta.
Hukuncin kisa a Kazakhstan
aspect in a geographic region (en) Fassara
Bayanai
Fuskar hukuncin kisa
Ƙasa Kazakystan

An soke hukuncin babban laifi a Kazakhstan saboda duk laifuffuka a cikin 2021. [1] Har zuwa 2021, an soke shi saboda laifuka na yau da kullun amma har yanzu an ba da izini ga laifukan da ke faruwa a yanayi na musamman (kamar laifukan yaƙi). [2] [3] Hanyar shari'a ta kisa a Kazakhstan ta kasance tana harbi, musamman harbi guda a bayan kai.

Kashe-kashen karshe da aka sani a Kazakhstan ya faru ne a shekara ta 2003, lokacin da aka kashe mutane 17 ta hanyar harbi tsakanin Mayu da Nuwamba. [4][5] A ranar 17 ga watan Disamba na shekara ta 2003, Shugaba Nursultan Nazarbayev ya gabatar da dakatarwar kisa, kuma daga baya ya sauya hukuncin kisa na wasu fursunoni 40 zuwa rai da rai a kurkuku. A shekara ta 2007, Kazakhstan ta yi gyare-gyare ga Kundin Tsarin Mulki, ta soke hukuncin kisa ga duk laifuka sai dai ayyukan ta'addanci da ke haifar da asarar rayukan ɗan adam da manyan laifuka da aka aikata a lokacin yaƙi.[2]

A cikin 2014, Amnesty International ta sanya Kazakhstan a matsayin "Mai kawar da laifuffuka na yau da kullun". [3] Bugu da ƙari, ba za a iya yanke wa mata hukuncin kisa ba a ƙarƙashin dokar Kazakh.

Tun bayan da aka kafa dakatarwar an yanke wa mutane shida hukuncin kisa a Kazakhstan. Tuni dai aka sassauta hukuncin kisa ga dukkansu.

A cikin 2008 da 2016, Kazakhstan ta kada kuri'ar amincewa da dakatarwar Majalisar Dinkin Duniya kan hukuncin kisa.

A ranar 23 ga Satumba 2020, Shugaba Kassym-Jomart Tokayev ya ba da sanarwar cewa Kazakhstan ta sanya hannu kan Yarjejeniyar Zaɓuɓɓuka ta Biyu ga Yarjejeniyar Kasa da Kasa kan 'Yancin Bil'adama da Siyasa kuma ta tabbatar da ita a ranar 24 ga Maris 2022.[6] Yarjejeniyar ta buƙaci duk masu sanya hannu su himmatu ga kawar da hukuncin kisa, tare da Tokayev ya kara da cewa Kazakhstan ta sanya hannu a ciki " cika ainihin haƙƙin rayuwa da mutuncin ɗan adam," tare da niyyar kawar da hukuncin mutuwa a cikin iyakokinta.[to][7][8]

Shahararrun hukuncin kisa tun shekara ta 2003

[gyara sashe | gyara masomin]

A shekara ta 2006, an yanke wa tsohon jami'in 'yan sanda Rustam Ibragimov hukuncin kisa bisa laifin kitsa kisan gillar da aka yi wa fitaccen dan siyasa Altynbek Sarsenbayuly . A shekara ta 2014, an mayar da hukuncin kisa na Ibragimov zuwa ɗaurin rai da rai. [9] Har zuwa 2016, Ibragimov shine mutum na ƙarshe da aka yanke masa hukuncin kisa a Kazakhstan.

A watan Nuwamba 2016, wata kotu a Kazakhstan ta yanke hukuncin kisa kan mai kisan gilla Ruslan Kulikbayev saboda ta'addanci bayan da aka same shi da laifin kashe mutane goma (ciki har da 'yan sanda 8) a wani harin harbi da aka kai kan jami'an 'yan sanda a Almaty . [10] An mayar da hukuncin kisa na Kulikbayev zuwa ɗaurin rai da rai a cikin 2021 bayan Kazakhstan ta soke hukuncin kisa na duk laifuffuka.

  1. "Kazakhstan scraps death penalty after nearly 20-year moratorium". www.aljazeera.com (in Turanci). Retrieved 2021-01-02.
  2. 2.0 2.1 "HANDS OFF CAIN against death penalty in the world". Handsoffcain.info. Archived from the original on 2021-01-02. Retrieved 2014-02-23. Cite error: Invalid <ref> tag; name "handsoffcain1" defined multiple times with different content
  3. 3.0 3.1 "Abolitionist and retentionist countries". Amnesty International. Archived from the original on 2014-02-09. Retrieved 2014-02-23. Cite error: Invalid <ref> tag; name "amnesty1" defined multiple times with different content
  4. "Kazakhstan and the death penalty: reform of the criminal code counters the abolitionist tendency". July 2014. Archived from the original on 2021-01-02. Retrieved 2017-04-25.
  5. "Document". Amnesty International. 5 April 2004. Archived from the original on 2010-12-05. Retrieved 2017-04-25.
  6. "12. Second Optional Protocol to the International Covenant on Civil and Political Rights, aiming at the abolition of the death penalty". United Nations Treaty Collection. Retrieved April 16, 2022.
  7. "Kazakhstan abolishes death penalty". 24 September 2020.
  8. "Kazakhstan Signs Global Treaty to Abolish Death Penalty". Death Penalty Information Center. 29 September 2020. Archived from the original on 2 January 2021. Retrieved 3 October 2020.
  9. "Ten convicted over Kazakh murder". BBC. 31 August 2006.
  10. "Kazakh man sentenced to death in Islamic extremist attack". Fox News. 2 November 2016. Archived from the original on 2 January 2021. Retrieved 3 November 2016.